IV SA/Gl 1346/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: umorzyć postępowanie. W dniu 17 czerwca 2013 r. T.W. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem – J.W., legitymującym się orzeczeniem z dnia [...] r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 107 i art. 109 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 pkt 2, art. 3, art. 16a ust. 1-7, art. 20 ust. 2 i 3, art. 23 ust. 1-4, art. 25 ust. 1 art. 26 ust. 1 i 2 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm. - aktualnie obowiązuje tekst jednolity ogłoszony w Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), Prezydent Miasta C., odmówił przyznania T.W. wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, iż zgodnie z przywołanym art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W tym kontekście wskazano, że jak wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., niepełnosprawność J.W. istnieje od 2004 r., zaś stopień niepełnosprawności datuje się od 14 sierpnia 2008 r. Tymczasem dołączona do akt sprawy dokumentacja potwierdza, że ostatnie zatrudnienie wnioskującej miało miejsce w roku 1992, a następnie była ona zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Zważywszy powyższe organ pierwszej instancji podkreślił, że w przypadku wnioskującej nie nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad małżonkiem, a tym samym nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy warunkujący przyznanie zasiłku, o który się ubiegała. W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. T.W. dała wyraz swojemu niezadowoleniu z rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji i domagała się przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona podkreśliła, że jej małżonek uskarża się na liczne poważne schorzenia i wymaga całodobowej opieki gdyż ma ograniczoną świadomość i nie jest w stanie wykonywać podstawowych czynności życiowych. Dodała przy tym, iż mąż choruje od 2004 r. zaś jedyną osobą świadczącą opiekę nad nim jest ona, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium przywołało treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, określających warunki nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W szczególności zaakcentowało, że w wyniku nowelizacji, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. do cytowanej ustawy wprowadzony został art. 16a stanowiący, że wspomniane świadczenie przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wobec powyższego organ drugiej instancji wskazał, że choć strona sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem i zachowuje kryterium dochodowe określone w art. 16a ust. 2 rzeczonej ustawy, to jednak nie spełnia wszystkich koniecznych przesłanek warunkujących nabycie prawa do spornego świadczenia. W aktualnym stanie prawnym, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje bowiem wyłącznie osobom, które w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie przy tym z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Krąg osób uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego został przez ustawodawcę zawężony wyłącznie do osób rezygnujących z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki i nie obejmuje - tak jak miało to miejsce wcześniej w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego - osób, które nie podejmują z tego powodu zatrudnienia. Zdaniem Kolegium w tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby wnioskująca zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad małżonkiem, albowiem była zatrudniona jedynie do 30 listopada 1992 r., podczas gdy znaczny stopień niepełnosprawności jej męża orzeczony został dopiero [...] r. i datuje się od 14 sierpnia 2008 r. Nie można zatem uznać, aby istniał związek ścisły związek przyczynowy pomiędzy wskazanymi faktami, zaś w świetle stanowiska judykatury tylko wystąpienie takiego - bezpośredniego związku uzasadniałby przyznanie stronie wnioskowanego zasiłku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T.W. oświadczyła, iż nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. oraz wniosła o "pozytywne rozpatrzenie sprawy". Skarżąca podkreśliła, że od lipca 2011 r. pobierała świadczenie z tytułu opieki nad małżonkiem jednak utraciła do niego prawo wskutek zmiany obowiązujących przepisów. Wywiodła przy tym, że choroba męża rozpoczęła się w roku 2001 i od tego czasu jego stan zdrowia stale się pogarszał zaś obecnie nie jest on wstanie wykonywać podstawowych czynności życiowych będąc całkowicie zdanym na jej całodobową pomoc i opiekę. Potwierdziła przy tym, że ostatnio świadczyła pracę w roku 1992 lecz zrezygnowała z niej gdyż musiała opiekować się chorą babcią oraz teściową, zaś po ich śmierci, a mianowicie w roku 2000 zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy za pośrednictwem którego bezskutecznie poszukiwała zatrudnienia. Dodatkowo strona powołała się na trudną sytuację materialną podkreślając, że jedynym źródłem dochodu jej rodziny jest skromna renta pobierana przez małżonka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie i powołując się na argumentację analogiczną do zawartej w uzasadnieniu swojej decyzji wywiodło, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Pismem z dnia 3 listopada 2014 r. T.W. cofnęła wniesioną skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do postanowień art. 161 § 1 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Po myśli art. 60 wyżej wymienionej ustawy skarżący może cofnąć skargę, a cofnięcie takie wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy decyzji dotkniętej wadą nieważności. W rozpatrywanej sprawie wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania przewidziane przytoczonym powyżej przepisem, gdyż strona postępowania w sposób skuteczny cofnęła skargę. Przeprowadzona analiza cofnięcia skargi pozwoliła stwierdzić, że cofnięcie to nie zmierza do obejścia prawa, jak również nie prowadzi do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia dotkniętego wadą nieważności. Mając zatem na uwadze powyższe ustalenia należało stosownie do postanowień art. 161 § 1 pkt. 1 wyżej wymienionej ustawy postanowić jak w sentencji.