IV SA/Gl 139/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. nie stwierdził u A.K. choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego, wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U., Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że choroba ta nie została rozpoznana przez uprawnioną placówkę medyczną, która wzięła pod uwagę analizę narażenia zawodowego, jak i dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację ortopedyczną, neurologiczną oraz wyniki badań dodatkowych. Jednocześnie organ orzekający ustalił, że pracując w latach 1979 - 2011 w KWK "A" na stanowisku ślusarza oraz konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla na powierzchni A. K. nie był narażony na drgania mechaniczne miejscowe powyżej NDN. W czasie konfrontacji stron Kopalnia nie zmieniła swojego stanowiska co do braku narażenia zawodowego. W odwołaniu pracownik nie zgodził się z powyższą decyzją i zarzucił, że w orzeczeniu lekarskim nie rozpoznano choroby zawodowej z powodu braku narażenia zawodowego na wibracje, gdy tymczasem dochodzenie epidemiologiczne zostało w tym zakresie przeprowadzone wadliwie. Zaskarżoną decyzją [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. Organ odwoławczy podniósł, że postępowanie wyjaśniające wykazało brak narażenia na drgania mechaniczne o oddziaływaniu miejscowym o wartościach przekraczających dopuszczane normy, przy czym skarżący nie obsługiwał urządzeń wytwarzających takie drgania. Omawiana choroba zawodowa nie została też rozpoznana przez placówkę medyczną drugiego stopnia – Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który wydał orzeczenie po zapoznaniu się z dokumentacją, w tym związaną z dochodzeniem epidemiologicznym, które nie wykazało narażenia pracownika na drgania mechaniczne. Z uwagi także na brak ewidentnych zmian w badaniach dodatkowych Instytut nie znalazł podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby. Organ odwoławczy nie dopatrzył się powodów do zakwestionowania sporządzonych w sprawie orzeczeń lekarskich i po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego uznał, iż nie zostały spełnione warunki do stwierdzenia tej choroby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.K. zarzucił, że w zakładzie przeróbki mechanicznej występują dwa rodzaje wibracji, tj. ogólna i miejscowa, a odnośnie tej pierwszej nie dokonano badań i stosownych ustaleń. Zakwestionował również orzeczenie sosnowieckiego Instytutu, które nie określa jego stanu zdrowia, a jedynie powołuje się na dochodzenie epidemiologiczne. Zwrócił przy tym uwagę na wskazanie do ponownej oceny narażenia na wibracje w miejscu pracy, jakie sformułowano w toku konsultacji ortopedycznej przeprowadzonej w Instytucie. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać, bowiem przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa nie została ona należycie wyjaśniona pod kątem określonych w art. 2351 Kodeksu pracy przesłanek składających się na pojęcie choroby zawodowej, a przede wszystkim w zakresie "narażenia zawodowego". Co prawda w aktach administracyjnych został zgromadzony materiał dowodowy, jednak nie został on poddany przez organy administracyjne obu instancji odpowiedniej analizie i ocenie przewidzianej w art. 80 kpa. Ma ona znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 kpa, według którego uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, jakie organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności mocy dowodowej. W sposób oczywisty nie spełnia tych wymogów skwitowanie organu odwoławczego, że po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego uznał on, iż nie zostały spełnione warunki do stwierdzenia choroby zawodowej. Poza wymienieniem karty oceny narażenia zawodowego z dnia 19 czerwca 2011 r. sporządzonej na początku postępowania organ ten nie odniósł się do żadnego innego przeprowadzonego dowodu, co nie pozwala nawet ocenić, czy materiał dowodowy jest wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Natomiast sformułowania w końcowej części uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji mogą nawet sugerować, że organ ten ustalenia w kwestii narażenia zawodowego uzależniał od stanowiska zakładu pracy, co w żadnym razie nie mogłoby zyskać aprobaty. Mając na uwadze rodzaj choroby zawodowej, której dotyczy niniejsza sprawa, przy uwzględnieniu wymogów związanych z oceną narażenia zawodowego wymienionych w § 6 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wskazać należy, że obowiązkiem organów Inspekcji Sanitarnej było wyjaśnienie i ustalenie okoliczności charakteryzujących sposób wykonywania pracy przez skarżącego z podaniem rodzaju wykonywanych przez niego czynności oraz szczegółowym omówieniem występowania w jego środowisku czynników mogących wywołać chorobę zawodową z poz. 22 wykazu chorób zawodowych, w jej trzech postaciach, z uwzględnieniem okresów podanych w drugiej kolumnie tego wykazu. Wobec twierdzeń i zarzutów skarżącego sprawa winna być rozpatrzona zarówno pod kątem oddziaływania wibracji miejscowej jak i ogólnej. Dlatego też ustalenia muszą odnosić się zarówno do narzędzi używanych bezpośrednio przez skarżącego, jak i do urządzeń w zasięgu oddziaływania których wykonywał on swoją pracę. Należy przy tym przedstawić wielkości występujących wibracji w stosunku do wartości dopuszczalnych, mając jednak na uwadze, że przekroczenie najwyższych dopuszczalnych norm nie jest bezwzględnym warunkiem do stwierdzenia występowania narażenia zawodowego, które może zaistnieć nawet poniżej tych norm, chociażby ze względu na czasookres oddziaływania wibracji, czy nawet właściwości osobnicze pracownika. Nie można zatem uznać za wystarczające stwierdzenia obu organów, że skarżący nie był narażony na drgania miejscowe powyżej NDN. Jednocześnie należy dostrzec, że w zakresie występowania drgań (wibracji) akta administracyjne zawierają już pewną dokumentację, jak np. wyniki badań, której jednak nie omówiono w wydanych decyzjach, co jest konieczne nie tylko ze względu na wymogi zawarte w art. 107 § 3 kpa, ale i z racji występującej w tej dokumentacji fachowej terminologii, która w decyzji administracyjnej powinna być wyjaśniona w sposób zrozumiały dla adresata tej decyzji. Brak prawidłowych ustaleń dotyczących narażenia zawodowego rzutuje na ocenę wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Właściwie bowiem główną przyczyną nie rozpoznania przez jednostki medyczne choroby zawodowej był brak narażenia na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, a to z kolei placówki te przyjęły w oparciu o przedstawione im przez organy wyniki dochodzenia epidemiologicznego, które – jak to wyżej podniesiono – nie zostały przedstawione i omówione w wydanych decyzjach, co uniemożliwia ich sądową kontrolę. Tymczasem w pierwszym orzeczeniu lekarskim wykryto u skarżącego objawy chorobowe mogące stanowić następstwo narażenia na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, ale nie rozpoznano choroby wibracyjnej właśnie z uwagi na te wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Tak więc ocena prawidłowości tego dochodzenia ma niewątpliwy wpływ na odniesienie się do treści orzeczeń lekarskich, co jest niemożliwe w sytuacji braku ustaleń w kontrolowanych decyzjach. Dodać wypadnie, że w przypadku ustalenia istnienia narażenia zawodowego orzeczenie lekarskie [...] Instytutu musiałoby zostać uznane za niekompletne, bowiem w ogóle nie przedstawia ono stanu zdrowia skarżącego w zakresie objawów istotnych przy diagnostyce choroby wibracyjnej w jej trzech postaciach określonych w wykazie chorób zawodowych. Zachodzi zatem konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy, w trakcie którego organ Inspekcji Sanitarnej dokona szczegółowych ustaleń w zakresie narażenia zawodowego z uwzględnieniem powyższych wywodów. W razie gdy potwierdzą one występowanie tego narażenia konieczne będzie wystąpienie do jednostki orzeczniczej o wydanie orzeczenia lekarskiego uwzględniającego tą okoliczność, a więc przedstawiającego diagnozę w przedmiocie zespołu wibracyjnego w sytuacji istnienia owego narażenia, które organ sanitarny winien scharakteryzować, podając m. in. czy chodzi o wibrację ogólną, czy o oddziaływaniu miejscowym, bowiem w tym pierwszym przypadku diagnoza lekarska nie może się ograniczać do określonych części kończyn górnych, lecz musi uwzględnić ewentualne występowanie objawów zespołu wibracyjnego wiążących się z tym typem wibracji. Orzeczenie lekarskie ma przy tym walor opinii biegłego i podlega ocenie jak każdy inny dowód. Musi zatem cechować się takimi przymiotami jak spójność, zrozumiałość, kompletność i należyte uargumentowanie. W razie potrzeby, w toku dalszego postępowania gwarantującego też skarżącemu czynny udział stosownie do art. 10 § 1 kpa, organ orzekający uzupełni materiał dowodowy, co dopuszcza § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzeczono, jak w sentencji. mw