IV SA/Gl 143/16
WyrokWSA w Gliwicach2016-10-10
Skład orzekający: Szczepan Prax, Bożena Miliczek - Ciszewska, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania dyscyplinarnego, w tym niezawiadomienie obrońcy o przesłuchaniu świadka i doręczenie sprawozdania z postępowania w zbyt krótkim terminie przed raportem, stanowi podstawę do uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu ze służby policjanta?Ratio decidendi
Sąd uznał, że niezawiadomienie obrońcy o przesłuchaniu kluczowego świadka oraz doręczenie sprawozdania z postępowania dyscyplinarnego w terminie uniemożliwiającym zapoznanie się z nim przed raportem, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, które ograniczyło prawo do obrony obwinionego policjanta. W związku z tym, uchylono zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Policjant M. P. został obwiniony o spowodowanie wypadku drogowego w stanie nietrzeźwości, nieudzielenie pomocy ofiarom oraz nakłanianie świadka do składania fałszywych zeznań. Organ pierwszej instancji orzekł o jego winie i wymierzył karę wydalenia ze służby. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał to orzeczenie w mocy. Policjant wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym niezawiadomienie obrońcy o przesłuchaniu świadka i zbyt krótkie terminy na zapoznanie się z materiałami sprawy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w B. i zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby w policji 1) uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] roku nr [...]; 2) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz skarżącego kwotę 497 złotych (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Komendant Miejski Policji w B. orzeczeniem z dnia [...] r. w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko M.P. obwinionemu o to, że:
- 1. w dniu 8 sierpnia 2015 roku ok. godz. 5.30 w miejscowości R. wbrew nakazowi dbania o społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy oraz podejmowania działań służących budowaniu zaufania do niej oraz obowiązkowi takiego postępowania, które mogłoby być przykładem praworządności i prowadzić do pogłębiania społecznego zaufania do Policji będąc w czasie wolnym od służby kierował pojazdem [...] o nr rej. [...] naruszając zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym i doprowadzając do zderzenia z prawidłowo jadącym samochodem marki [...] o nr rej. [...] kierowanym przez R.W. w wyniku czego obrażeń ciała doznali : R.W., A.K. i M.S., a następnie wbrew obowiązkom wynikającym z art. 44 ustawy Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. z 2005 nr 108, poz. 908 z późn. zm ) nie pozostał na miejscu zdarzenia, nie udzielił niezbędnej pomocy ofiarom zdarzenia drogowego i nie wezwał zespołu ratownictwa medycznego i Policji oraz nie podjął odpowiednich środków w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, czym naruszył zasady etyki zawodowej policjanta
tj. art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 o Policji w zw. z § 2 i § 23 Zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do Zarządzenia 805 KGP z dnia 31 grudnia 2003 r.,
- 2. w dniu 8 sierpnia 2015 roku w nieustalonym miejscu lecz ze skutkiem w R. wbrew nakazowi dbania o społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy oraz podejmowania działań służących budowaniu zaufania do niej oraz obowiązkowi takiego postępowania, które mogłoby być przykładem praworządności i prowadzić do pogłębiania społecznego zaufania do Policji, bezpośrednio po spowodowaniu zdarzenia drogowego i oddaleniu się z tego miejsca w trakcie rozmowy telefonicznej nakłaniał K.K. do składania fałszywych zeznań mających służyć jako dowód w prowadzonym postępowaniu przygotowawczym w sprawie wypadku drogowego, co do jej udziału w kierowaniu w dniu 8 sierpnia 2015 roku ok. godz. 5.30 samochodem marki [...] o nr rej. [...] oraz spowodowania zdarzenia drogowego w którym obrażeń ciała doznali: R.. A.K. i M.S.
tj. art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 o Policji w zw. z § 2 i § 23 Zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do Zarządzenia 805 KGP z dnia 31 grudnia 2003 r.
orzekł o uznaniu M.P. winnym zarzucanych mu czynów i wymierzył mu karę wydalenia ze służby.
Zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...]r. Komendant Wojewódzki Policji w K., w wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez M.P. – reprezentowanego przez obrońcę – utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że badając sprawę w postępowaniu odwoławczym, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, na który składały się zeznania świadków zdarzenia, wyjaśnienia obwinionego, dokumentacja z wykonanych czynności na miejscu wypadku, stwierdził, że M.P. w dniu 7 sierpnia 2015 roku ok. godz. 20.00 zakończył służbę w Komisariacie Policji [...] w B. i swoim samochodem marki [...] o nr rej, [...] pojechał do miejsca zamieszkania kolegi z jednostki M.S. Drugim pojazdem marki [...] o nr rej. [...] pojechał M.S. i S.K. Wszyscy policjanci pełnili służbę w Komisariacie Policji [...] w B. do godz. 20.00. W drodze do P. M.S. na stacji paliw [...] w Ł. dokonał zakupu dwóch tzw. czteropaków piwa, po czym dojechali do miejsca zamieszkania tego policjanta. Po obejrzeniu nowo budowanego domu postanowili napić się piwa. Usiedli przy stoliku i rozpoczęli spożywanie zakupionego piwa. Według ustaleń obwiniony miał spożyć pół puszki piwa o pojemności 0,5 litra. Około godz. 23.00 doszedł do nich kolega M.S. – Z.C., który również pił piwo. W trakcie spotkania jeden z jego uczestników zaproponował, aby pojechali do B. na imprezę. Około godz. 24.00 wszyscy w czwórkę wsiedli do samochodu marki [...] o nr rej. [...], za kierownicą którego usiadł M.P. Na terenie B. przebywali do godzin porannych, m.in. w lokalach "[...]" oraz "[...]", w których to uczestnicy wyjazdu za wyjątkiem M.P. spożywali alkohol. Po zakończonej imprezie około godz. 5.00 wsiedli do samochodu i pojechali w kierunku Ż. Kierowcą pojazdu był nadal M.P. W dniu 8 sierpnia 2015 roku ok. godz. 5.20 w miejscowości R. na ul. [...] ( DK-[...] ) na łuku tej drogi (rejon stacji paliw [...] ) M.P. kierujący pojazdem marki [...] z nieustalonych przyczyn zjechał na przeciwległy pas ruchu doprowadzając do zderzenia z prawidłowo jadącym w kierunku B. samochodem marki [...] nr rej. [...] kierowanym przez R.W. Po spowodowaniu tego zdarzenia drogowego kierujący oddalił się z miejsca, pozostawiając swój samochód na drodze oraz nie udzielił pomocy ofiarom wypadku.
Po zderzeniu samochodów R.W. wyszła z samochodu i zatelefonowała do swojego męża A.W. informując go o zdarzeniu. A.W. na miejsce przybył kilka minut później. Przechodząc obok samochodu [...] zobaczył, że w aucie przebywa tylko jedna osoba - siedząca z przodu, na miejscu pasażera. Osobą tą okazał się M.S. A.W. zawiadomił telefonicznie Pogotowie Ratunkowe. Dyspozytor Pogotowania zawiadomił następnie Policję oraz Straż Pożarną. Pokrzywdzone - kierująca samochodem marki [...] R.W. oraz pasażer tego pojazdu A.K. z uwagi na doznane obrażenia ciała zostały zabrane do Szpitala Wojewódzkiego w B. celem przeprowadzenia badań lekarskich. Doznały one obrażeń ciała w postaci stłuczenia głowy, skręcenia odcinka szyjnego kręgosłupa – R.W., natomiast A.K. - stłuczenia głowy, skręcenia odcinka szyjnego kręgosłupa oraz stłuczenia klatki piersiowej. Obie kobiety po zaopatrzeniu zostały zwolnione do miejsca zamieszkania. Policjanci z Komisariatu Policji w S. – Ł.N. oraz J.W. dojeżdżając na miejsce zdarzenia, w odległości około 300 metrów od samochodów uszkodzonych w wyniku wypadku, na parkingu w rejonie cmentarza w R. zauważyli trzech mężczyzn. Jeden z nich miał dokument tożsamości. Okazał się nim być S.K., który następnie podał dane swoich znajomych – M.S. oraz Z.C. Mężczyźni ci znajdowali się w stanie nietrzeźwości. Wszyscy trzej początkowo zaprzeczali aby brali udział w zdarzeniu drogowym. Twierdzili, że znaleźli się w miejscu legitymowania tylko z zaciekawienia zdarzeniem, gdyż usłyszeli huk na drodze i chcieli udzielić pomocy jego uczestnikom. Po przekazaniu w/w mężczyzn funkcjonariuszom z innego patrolu zostali przywiezieni na miejsce wypadku. Tam zostali okazani A.W., który rozpoznał ich – M.S., który siedział w samochodzie oraz S.K., który stał po drugiej stronie jezdni w chwili gdy ten przyjechał na miejsce zdarzenia. W stosunku do mężczyzn przeprowadzono badania na zawartość alkoholu w organizmie. Wynik badań M.S. : I badanie - wynik 0,96 mg/l ( godz. 8.34 ), II badanie - wynik 0,97 mg/l ( godz. 8.39 ). Wynik badań S.K.: I badanie - wynik 0,57 mg/l ( godz. 7,31 ), II badanie - wynik 0,68 mg/ 1 ( godz. 7.49 ). Następnie w godzinach wieczornych w dniu 8 sierpnia 2015 roku zostali przesłuchani w charakterze świadków. Za kierowcą samochodu marki [...]- M.P. policjanci podjęli czynności poszukiwawcze. Poszukiwali go w okolicach miejsca zdarzenia, a także w miejscu zamieszkania w K. W trakcie tych działań w K. policjanci zauważyli, że poszukiwany wybiegł z zabudowań i podjął ucieczkę w kierunku lasu. Mimo podjętego pościgu prowadzonego przez policjantów Komisariatu Policji w J. oraz Komendy Miejskiej Policji w B. M.P. udało się uciec. Około godz. 23.00 w dniu 8 sierpnia 2015 roku policjanci realizujący czynności w miejscowości K. zauważyli idącego ulicą mężczyznę, którego rozpoznali jako poszukiwanego M.P. Dokonali jego zatrzymania w trybie art. 244 § 1 kpk pod zarzutem uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa z art. 177 § 1 kk i art. 178a § 1 kk oraz w związku z uzasadnioną obawą ukrywania się i zacierania śladów. Policjanta poddano badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu (wynik 0,00 mg/l) oraz dwukrotnie pobrano krew do badań na zawartość alkoholu (0 promila alkoholu). Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że rozpatrując złożone odwołanie dokonał szczegółowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podniósł, że materiał ten, a w szczególności zeznania K.K., A.W., wyjaśnienia obwinionego oraz S.K., potwierdziły trafność postawionych obwinionemu zarzutów. W kwestii wymierzonej obwinionemu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby organ odwoławczy przytoczył art. 134h ustawy o Policji, zgodnie z którym, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Następnie podniósł, że organ I instancji, wymierzając karę wydalenia ze służby przede wszystkim przywołał treść art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, który określa wymagania stawiane osobom, które mogą pełnić służbę w Policji. Wskazał, iż obwiniony dopuszczając się zarzucanych mu czynów nie podporządkował się obwiązującym go przepisom, a swym zachowaniem dał dowód braku gotowości do podporządkowania się dyscyplinie służbowej. W rezultacie powyższych rozważań uznał, że brak jest możliwości pozostawienia obwinionego w służbie co skutkowało orzeczeniem kary wydalenia ze służby. Organ dodał, że na korzyść obwinionego zaliczona została jego dotychczasowa nienagannie pełniona służba. Z drugiej strony podkreślone zostało, iż obwiniony dopuszczając się zarzucanego mu czynu, utracił przymiot nieposzlakowanej opinii, jaką musi wykazać się każdy funkcjonariusz Policji. W tym zakresie podkreślił, że trudno jest przypisać przymiot nieposzlakowanej opinii osobie, która podejmuje ucieczkę z miejsca wypadku drogowego, a następnie nakłania inną osobę do składania fałszywych zeznań w celu uniknięcia odpowiedzialności za spowodowanie wypadku drogowego. Organ wskazał, że w sprawie nie występują ustawowe przesłanki mające wpływ na złagodzenie wymiaru kary. Co prawda obwiniony nie był wcześniej karany dyscyplinarnie jak również był nagradzany w trakcie służby nagrodami pieniężnymi, jednak nie jest to w stanie zrównoważyć ciężaru gatunkowego stawianych mu zarzutów oraz negatywnej wymowy towarzyszących im okoliczności. Podkreślił, że okoliczność obciążającą stanowiło to, że obwiniony po zdarzeniu podjął działania mające na celu uniknięcie kontaktu z funkcjonariuszami Policji i nieudzielanie im pomocy w zakresie wyjaśnienia szczegółów wypadku drogowego. Organ odwoławczy wskazał, że dokonując podsumowania wszystkich okoliczności, przemawiających zarówno na korzyść obwinionego jak i obciążających go, organ I instancji uznał, iż brak jest możliwości pozostawienia M.P. w służbie. Organ odwoławczy dodał, że uwzględniając powyższe, należało uznać wymierzoną karę za adekwatną do ciężaru gatunkowego zarzuconych obwinionemu przewinień dyscyplinarnych.
W skardze wniesionej od powyższego orzeczenia M.P. – reprezentowany przez pełnomocnika – podniósł zarzut obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a to: - art. 135j ust. 7 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (zwanej dalej U.O.P.) poprzez doręczenie orzeczenia w odpisie, w sytuacji, gdy wskazany przepis nakazuje doręczyć orzeczenie w oryginale; - art. 135 f ust. 6 U.O.P poprzez niedoręczenie obwinionemu decyzji nr [...] z dnia [...]r. o powołaniu Komisji do zbadania zaskarżonego orzeczenia, a tym samym utajnienie jej składu i stanowiska, co uniemożliwiło weryfikację czy Komisja miała skład zgodny z ustawą, tj. z przepisami art. 135 m ust. 2 i 5 w zw. z art. 135 c ust. 1-3 U.O.P.; - art. 135 j ust. 2 pkt 6 U.O.P. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia w sposób niewłaściwy, w szczególności poprzez powtórzenie niemalże w całości uzasadnienia organu I instancji, nie ustosunkowując się rzetelnie do zarzutów obrony, nie dokonując wykładni prawa i nie tłumacząc takiego, a nie innego jego rozumowania, a w szczególności zastosowania wykładni rozszerzającej na niekorzyść obwinionego, która w szeroko rozumianym prawie karnym jest niedopuszczalna; - art. 135n ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 135 f ust. 3 w zw. z art. 135 j ust. 9 U.O.P poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia organu I instancji, w sytuacji gdy postępowanie pierwszoinstancyjne dotknięte jest rażącymi uchybieniami, na skutek których istotnie zostało ograniczone prawo do obrony obwinionego w wyniku po pierwsze doręczenia obrońcy obwinionego sprawozdania w terminie rażąco krótkim przed terminem stawiennictwa do raportu, co uniemożliwiało należyte zapoznanie się z nim i przygotowanie obrony, po drugie poprzez wyznaczenie terminu stawiennictwa do raportu na dzień przypadający w dwa dni po doręczeniu obrońcy zawiadomienia o tej czynności, po trzecie mimo sygnalizacji przez obrońcę powyższych uchybień niewyznaczenie innego terminu stawiennictwa do raportu i poinformowanie obrońcy o braku możliwości przesunięcia tego terminu na pół godziny przed tą czynnością, - art. 135 n ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 135 f ust. 3 w zw. z art. 135 p ust. 1 w zw. z art. 171 § 1 i 2 k.p.k. (w części wstępnej skargi omyłkowo określonym jako art. 117 § 1 i 2 k.p.k., ale w uzasadnieniu skargi wskazanym jako art. 171 § 1 i 2 k.p.k. z jednoczesnym przytoczeniem treści tego właśnie przepisu), poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia organu I instancji w sytuacji gdy postępowanie pierwszoinstancyjne dotknięte jest rażącymi uchybieniami polegającymi na niezawiadomieniu o czynnościach postępowania dyscyplinarnego obrońcy obwinionego, tj. o przesłuchaniu świadka K.K., w sytuacji gdy była to czynność niezwykle istotna i, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia organu zarówno I jak i II instancji, zadecydowała o przypisaniu obwinionemu przewinienia dyscyplinarnego opisanego w pkt 2 orzeczenia, ponadto poprzez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego i powoływanie się w orzeczeniach na akta sprawy karnej, które nie zostały w żaden sposób włączone do materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym.
Ponadto skarżący podniósł zarzut obrazy prawa materialnego, a to: - art. 44 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (zwanej dalej u.p.r.d.) w zw. z art. 93 k.w., poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że obwiniony nie dopełnił obowiązków wynikających z tego przepisu, w sytuacji gdy przepis posługuje się pojęciem "wypadku drogowego" a nie "zdarzenia drogowego", a w konsekwencji obwiniony nie może ponosić odpowiedzialności za zaniechanie, którego ustawa nie penalizuje, - art. 134 h U.O.P. poprzez wymierzenie obwinionemu kary z pominięciem ustawowych dyrektyw wymiaru tej kary, a w szczególności nierozważnie, jakie skutki miało dopuszczenie się przez obwinionego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego, jakie rodziło następstwa dla służby, a także nierozważenie dotychczasowego przebiegu służby obwinionego. Z ostrożności skarżący zarzucił rażącą niewspółmiemość kary polegającą na orzeczeniu względem niego kary wydalenia ze służby, w sytuacji gdy - po pierwsze, jeżeli nawet pierwszy z przypisanych mu czynów został przez niego popełniony, to wypełnia jedynie znamiona wykroczenia, zaś z analizy przepisów ustawy o Policji, dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów, a zwłaszcza art. 132 ust. 4a tej ustawy wynika, że w przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne wypełniające jednocześnie znamiona wykroczenia, przełożony dyscyplinarny może nawet nie wszczynać postępowania dyscyplinarnego, a wszczęte umorzyć. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia organu I instancji w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze. Pełnomocnik organu podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast według art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; - a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; - b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; - c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego orzeczenia w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż orzeczenie organu odwoławczego – podobnie jak i orzeczenie organu I instancji - zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadniony był bowiem zarzut skargi, że postępowanie pierwszoinstancyjne dotknięte jest istotnym uchybieniem polegającym na niezawiadomieniu obrońcy obwinionego o czynnościach postępowania dyscyplinarnego, tj. o przesłuchaniu świadka K.K.
Z akt postępowania wynika, że obrońca obwinionego w dniu 19 sierpnia 2015 r. zgłosił się do udziału w postępowaniu dyscyplinarnym, załączając pełnomocnictwo oraz wnosząc o powiadamianie go o podejmowanych w sprawie czynnościach.
Pomimo tego – obrońca nie został zawiadomiony o przesłuchaniu w dniu 21 sierpnia 2015 r. – świadka K.K., a zeznania tego świadka – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia – stanowiły podstawę dowodową w zakresie ustaleń dotyczących drugiego z dwóch czynów, których popełnienie zostało przypisane skarżącemu w orzeczeniu organu.
W powyższym zakresie podkreślenia wymagało, że według art. 135 f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji, w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, a zgodnie z art. 135 f ust. 3 tej ustawy, ustanowienie obrońcy uprawnia go do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym.
W związku z tym, nie ulega wątpliwości, że organ miał obowiązek zawiadomienia obrońcy obwinionego o tak istotnej czynności postępowania dowodowego, jaką było przesłuchanie świadka K.K.
Ponadto podkreślenia wymagało, że na podstawie odesłania zawartego w art. 135 p ust. 1 ustawy o Policji, do postępowania dyscyplinarnego, w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego (K.p.k.) dotyczące – m.in. świadków (z wyłączeniami określonymi w tym przepisie). Wobec tego, w postępowaniu dyscyplinarnym znajduje zastosowanie – obok przepisów zawartych w rozdziale 21 Kodeksu postępowania karnego zatytułowanym "Świadkowie" – m. in. również przepis art. 171 § 2 K.p.k., który został zamieszczony w przepisach ogólnych. Niewątpliwa okoliczność, że te przepisy ogólne dotyczą także innych dowodów, np. wyjaśnień oskarżonego, nie zmienia tego, że mają one zastosowanie także do świadków. W związku z tym art. 171 § 2 K.p.k., według którego – prawo zadawania pytań osobie przesłuchiwanej przysługuje m.in. obrońcy, znajduje zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec funkcjonariusza Policji. Po drugie - prawo obrońcy do zadawania pytań osobie przesłuchiwanej wynika z wyrażonego w art. 135 f ust. 3 ustawy o Policji, uprawnienia obrońcy do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym.
Uzasadniony był zatem zarzut skargi, że przy rozpoznaniu sprawy doszło do naruszenia art. 135 f ust. 3 w związku z art. 135 p ust. 1 ustawy o Policji w związku z art. 171 § 2 Kodeksu postępowania karnego.
Całkowicie bezpodstawne są zatem twierdzenia organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że art. 171 § 2 Kodeksu postępowania karnego nie ma zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym.
Stwierdzić również należało, że zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia w niniejszym postępowaniu dyscyplinarnym art. 135 f ust. 3 w zw. z art. 135 j ust. 9 ustawy o Policji, tj. zarzut ograniczenia prawa do obrony obwinionego w wyniku doręczenia obrońcy obwinionego zawiadomienia o terminie raportu oraz sprawozdania z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego w terminie rażąco krótkim przed terminem stawiennictwa do raportu.
Podkreślenia w tym zakresie wymagało, że według art. 135 j ust. 9 ustawy o Policji, w przypadku zamiaru wymierzenia kary wydalenia ze służby w Policji przełożony dyscyplinarny, przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego, wzywa obwinionego do raportu w celu wysłuchania go. Przepis ten stanowi w końcowej części, że obwinionemu doręcza się sprawozdanie w terminie umożliwiającym zapoznanie się z nim przed raportem.
Z uwagi na treść cytowanego wyżej art. 135f ust. 3 ustawy o Policji, dotyczącego uprawnienia obrońcy do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym, nie może ulegać wątpliwości, że w razie przeprowadzania czynności z obligatoryjnym udziałem obwinionego, organ jest zobowiązany zawiadomić o takiej czynności również obrońcę. W związku z tym, w razie zamiaru wymierzenia obwinionemu kary wydalenia ze służby – organ jest zobowiązany zawiadomić obrońcę o terminie raportu i również jemu doręczyć sprawozdanie w terminie umożliwiającym zapoznanie się z nim przed raportem.
Z akt niniejszego postępowania wynika zaś, że obwinionemu i jego obrońcy sprawozdanie wraz z zawiadomieniem o terminie raportu, zostało doręczone w dniu 13 października 2015 r., a termin raportu został wyznaczony na 16 października 2015 r. o godz. 9.00.
Okoliczności te, tj. wyznaczony w ten sposób termin stawiennictwa do raportu – zaledwie po upływie dwóch dni – licząc od dnia zawiadomienia o tym terminie oraz nieuwzględnienie wniosku obrońcy o przesunięcie tego terminu (co zostało potwierdzone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia) uzasadniają zarzut, że powyższe działanie organu spowodowało ograniczenie prawa do obrony obwinionego poprzez uniemożliwienie stawiennictwa obrońcy. Podkreślenia przy tym wymagało, że – według treści odwołania - w dniu otrzymania zawiadomienia o terminie stawiennictwa do raportu, obrońca poinformował organ telefonicznie, że nie jest w stanie w tak krótkim czasie zorganizować zastępstwa i prosił aby termin stawiennictwa przesunąć na inny dzień, a w ostateczności chociaż wyznaczyć na godz. 10.00 tego samego dnia i otrzymał odpowiedź negatywną dopiero w dniu czynności, na pół godziny przed jej rozpoczęciem.
We wskazanych wyżej okolicznościach dotyczących wyznaczenia terminu raportu dosłownie "z dnia na dzień" – nieuwzględnienie wniosku obrońcy o przesunięcie tego terminu, świadczy o rażącym uchybieniu art. 135f ust. 3 ustawy o Policji i uzasadnia zarzut ograniczenia prawa do obrony obwinionego.
Nie do uwzględnienia były natomiast argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu, że sprawozdanie z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, poza wnioskami rzecznika dyscyplinarnego, stanowi jedynie syntezę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z którym obrońca i obwiniony zapoznali się 22 września 2015 r. oraz, że nie skorzystali wówczas z uprawnienia do złożenia wniosków dowodowych. Ze stwierdzenia, że w powyższym etapie postępowania, umożliwiono obwinionemu i jego obrońcy, skorzystanie z ich uprawnień, nie wynika bowiem, że w kolejnym etapie postępowania, uprawnienia te mogą zostać ograniczone. Nie pozwala na takie wnioski już choćby treść cytowanego wyżej art. 135 j ust. 9 ustawy o Policji, który zobowiązuje organ do wezwania obwinionego do raportu w celu wysłuchania go i ten obowiązek organu nie jest uzależniony od tego, czy w poprzednich etapach postępowania, obwiniony skorzystał z jakichkolwiek swoich uprawnień oraz czy było mu to umożliwione.
Naruszenie przepisów stanowiło również niedoręczenie obwinionemu i jego obrońcy decyzji nr [...] o powołaniu Komisji do zbadania orzeczenia organu I instancji, gdyż według art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, nie tylko orzeczenia, postanowienia i zawiadomienia, ale również inne pisma wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, a więc – jak wynika ze zdania drugiego – także takie pisma, od których nie przysługuje odwołanie lub zażalenie.
Z uwagi na stwierdzenie powyższych uchybień przepisów postępowania oraz przy uwzględnieniu tego, że konsekwencją niniejszego wyroku sądu jest powrót sprawy na etap postępowania przed organem I instancji, w aktualnym stanie sprawy, przedwczesna jest ocena zasadności zarzutów skargi dotyczących niewłaściwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia oraz zarzutu wymierzenia kary z pominięciem ustawowych dyrektyw wymiaru tej kary. Natomiast na marginesie dodać należało, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 135j ust. 7 ustawy o Policji poprzez doręczenie orzeczenia w odpisie, gdyż zgodnie z art. 128 § 1 K.p.k. - stosowanym w tym postępowaniu z mocy art. 135p ust. 1 ustawy o Policji – orzeczenia i zarządzenia doręcza się w uwierzytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje ich doręczenie.
W podsumowaniu wskazać zatem należało, że wobec istotnego naruszenia w niniejszej sprawie przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a., należało w całości uchylić zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie organu I instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.
Zgodnie z art. 200 P.p.s.a., Sąd orzekł o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego kosztów postępowania, na które składały się koszty zastępstwa prawnego w wysokości 480 zł. ustalone według stawki opłat określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800), powiększone o opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło