IV SA/Gl 154/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia zawiesić postępowanie sądowe. K. S. wnioskiem z dnia 30 czerwca 2016 r., skierowanym do Ośrodka Pomocy Społecznej w P., zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – N. S. (ur. [...] r.). Burmistrz Miasta P. decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił K. S.(dalej: "skarżąca") przyznania wnioskowanego świadczenia, na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., z uwagi na uznanie, że nie spełniła przesłanki określonej w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 z późn. zm.), bowiem dochód na jednego członka jej rodziny przekracza kryterium dochodowe (800 zł.) uprawniające do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko o kwotę 235,33 zł. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie argumentując, iż ustawodawca zastosował kryterium dochodowe nie mające odzwierciedlenia w kosztach utrzymania rodziny, naruszając tym samym art. 32 Konstytucji RP, a dziecko będące jedynakiem nie może być zaliczone do grupy gorszych dzieci i zostać wyeliminowane z pomocy państwa. Dodatkowo, zarzuciła naruszenie art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "k.p.a."), z tego powodu, że wcześniej wydana była na jej rzecz decyzja kasacyjna, a po ponownym rozpatrzeniu jej wniosku zapadła niekorzystana dla niej decyzja. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. , decyzją z dnia [...]r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...]r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołało się na treść obowiązujących przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci mając na uwadze, iż w przedmiotowej sprawie okresem, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego jest okres od 01.04.2016r. do 30.09.2017 r., zatem do dochodu rodziny skarżącej należało wliczyć dochody osiągnięte w 2014 roku, z uwzględnieniem dochodów utraconych i uzyskanych. Podało, iż niniejsza sprawa była przedmiotem rozpatrywania przez Kolegium decyzją z dnia [...]r., nr [...], którą uchylono decyzję organu I instancji przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze na okres od dnia 01.04 do 31.05.2016 r. i odmówiono przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie od dnia 01.06.2016 r. do dnia 30.09.2016 r. Organ I instancji mając na uwadze wymienione decyzje organu odwoławczego, jak również przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ustalił dochód rodziny w roku bazowym 2014 roku, na który składał się dochód skarżącej w wysokości - 23.173,14 zł. i dochód utracony jej męża P. S. w wysokości 40.484,09 zł. Wobec utraty dochodu związanego z utratą zatrudnienia z dniem 16.02.2015 r., tj. po roku bazowym dochód P. S. z roku 2014 nie został dodany do dochodu rodziny. Natomiast w dniu 03.11.2015 r. podjął on zatrudnienie w firmie A na okres do dnia 31.01.2016 r., a po tym okresie w dniu 01.02.2016 r. podpisał kolejną umowę opiewającą na okres od dnia 01.02.2016 r. na czas nieokreślony.Z zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę - A w dniu 07.11.2016 r. wynika, iż P. S. za miesiąc grudzień 2015 r. po dokonaniu właściwych pomniejszeń (art. 3 pkt 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych), uzyskał dochód w wysokości 1 174, 91 zł. ( 1750 zł - (111,25 zł + 88 zł + 239,93 zł + 138,91 zł)). Mając powyższe na uwadze należało obliczyć dochód rodziny w następujący sposób: 23.173,14 zł (dochód skarżącej za 2014r.) oraz 12 miesięcy = 1 931,09 zł + 1174,91 zł (dochód uzyskany P. S.), a w suma to kwota 3 106,00 zł. Dzieląc uzyskany dochód przez 3 osoby w rodzinie uzyskano dochód na jedną osobę, który wynosi 1 035,33 zł., wobec czego kwota uzyskanego dochodu przekracza ustawowo określone kryterium dochodowe (800 zł.) o kwotę 235,33 zł. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wskazuje, iż zgodnie z orzecznictwem ukształtowanym na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, m.in. w wyrokach WSA w Gdańsku z dnia 02.04.2014 r. (sygn. akt III SA/Gd 121/14) oraz WSA w Poznaniu z dnia 26.11.2014 r. (sygn. akt IV SA/Po 690/14) przyjęto, że w świetle art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z utratą dochodu spotykamy się wówczas, gdy nastąpi rozwiązanie stosunku prawnego, na mocy którego dany dochód osobie czy rodzinie przysługiwał. Innymi słowy tak długo jak jest, obowiązuje i wywołuje skutki prawne stosunek prawny stanowiący podstawę uzyskiwania dochodu, tak długo nic można mówić o utracie tego dochodu. Przywołany pogląd, wyrażony przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne został co prawda wyrażony na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm.), to jednak z uwagi na istotne podobieństwo regulacji prawnych dotyczących utraty dochodu, istniejących na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, stanowisko to należy w pełni podzielić w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Kolegium stoi na stanowisku, iż nie można potraktować dochodu P.S. z umowy na czas określony, jako dochodu utraconego, bowiem podpisał on kolejną umowę u tego samego pracodawcy bez dnia przerwy, co stanowi o kontynuacji zatrudnienia. Wobec czego zasadnym było wyliczenie dochodu rodziny w oparciu również o dochód uzyskany w miesiącu grudniu 2015 r. przez P. S. Odnosząc się do naruszenia art. 139 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji, które skutkowało wydaniem niekorzystnej dla skarżącej decyzji. Kolegium wskazuje, iż decyzja kasacyjna z dnia [...]r. nie została zaskarżona. Natomiast w niniejszej sprawie rozpatrywane jest odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta P. z dnia [...] r. Zaakcentować jednakże należy, iż choć istotnie art. 139 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, to jednak do wydania decyzji lub postanowienia załatwiającego sprawę merytorycznie na niekorzyść strony dochodzi wówczas, gdy w wyniku porównania decyzji (postanowienia) organu odwoławczego oraz decyzji (postanowienia) organu I instancji zostanie stwierdzone, że po rozstrzygnięciu organu odwoławczego uległ zmniejszeniu zakres praw tej strony lub zakres jej obowiązków uległ powiększeniu. Omawiany zakaz z art. 139 k.p.a. nic odnosi się zatem do wszystkich rodzajów rozstrzygnięć organu odwoławczego i może być naruszony przez ten organ tylko przy podejmowaniu decyzji bądź postanowienia posiadających walor rozstrzygnięć merytorycznych. Nie odnosi się on zatem do rozstrzygnięć o charakterze kasacyjnym, czyli wydawanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 23 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 191/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2011 r. sygn. akt 1 SA/Wa 18/11, wyrok WSA w Gorzowie z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Go 640/15, WSA w Gliwicach z dnia 16.09.2016r. II SA/G1 662/16). Zasady i tryb przyznawania świadczenia wychowawczego, jak również kryterium dochodowe zostało określone w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, zatem zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji nie mają wpływu na ustawowe unormowania, a ich obowiązkiem jest orzekanie zgodnie z obowiązującym prawem, co w niniejszej sprawie uczyniono. Skarżąca, pismem z dnia 19 stycznia 2017 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...]r. W uzasadnieniu skargi zaznaczyła, że w jej sprawie błędnie zastosowano art. 139 k.p.a., bowiem w wyniku kolejnego postępowania ustalono przekroczenie kryterium dochodowego, tym samym pozbawiono ją prawa do wnioskowanego z uwagi na kryterium dochodowe nie mające odzwierciedlenia w kosztach utrzymania rodziny, naruszając tym samym art. 32 i art. 72 ust. 1 Konstytucji RP w związku z Konwencją o Prawach Dziecka, która zobowiązuje do uznania dobra dziecka jako najwyższego celu. Powołując się na treść art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci skarżąca zauważyła, że jej dziecko będące jedynakiem nie może być zaliczone do grupy gorszych dzieci i zostać wyeliminowane z pomocy państwa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W rozpoznawanej sprawie zawieszenie postępowania sądowego jest uzasadnione wystąpieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r. i z dnia 16 stycznia 2017 r. o sygn. akt III SA/Gd 889/16) do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) w zakresie w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie?". W uzasadnieniu pytania tenże Sąd zwrócił uwagę na możliwość takiego ukształtowania uprawnienia do świadczenia wychowawczego, by czyniło zadość konstytucyjnym zasadom równości oraz sprawiedliwości społecznej, nie naruszając zarazem wartości konstytucyjnej jaką jest ochrona właściwego stanu finansów publicznych. Zwrócono w szczególności uwagę na rozwiązanie przyjęte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1518), w brzmieniu ukształtowanym od dnia 1 stycznia 2016 r., nowelizacją z dnia 15 maja 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 995). Przepis art. 5 w ustępie 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzależnia bowiem uprawnienie do zasiłku rodzinnego od kryterium dochodowego, lecz równocześnie w ustępie 3 i 3a stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę tego kryterium pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie odpowiadającej wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. W odniesieniu do świadczeń rodzinnych ustawodawca zrezygnował zatem z zasady "wszystko albo nic" w przypadku uzależnienia prawa do świadczenia od kryterium dochodowego, na rzecz stopniowego zmniejszania wysokości zasiłku w miarę przekraczania kryterium dochodowego. Możliwe jest więc takie ukształtowanie prawa do świadczeń o charakterze pomocy rodzinie, udzielanej ze środków publicznych, by opierając mechanizm przyznawania tych świadczeń na przesłance kryterium dochodowego, uczynić zadość zasadzie równości w ten sposób, aby pomoc ta była udzielana do poziomu dochodowego identycznego lub bardzo zbliżonego dla wszystkich potencjalnie uprawnionych osób. Taki mechanizm, wymagający rezygnacji ze sztywnej kwoty świadczenia wychowawczego określonej w art. 5 ust. 1 ustawy gwarantowałby zachowanie zasad sprawiedliwości społecznej oraz zasady równego traktowania. Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie ma znaczenie dla sprawy rozpoznawanej przez tut. Sąd, w której jedyną przyczyną uzasadniającą odmowę przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko było przekroczenie kryterium dochodowego na jednego członka rodziny, które w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 800 zł., o kwotę 235,33 zł. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.