IV SA/Gl 160/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2010 r. sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Nr [...] z dnia [...] orzeczono o odmowie przyznania E.P. prawa do zasiłku rodzinnego. Strona odwołała się od wskazanej decyzji. Jednakże nie doszło do merytorycznego rozpatrzenia jej środka zaskarżenia, bowiem postanowieniem z dnia [...] Nr [...] działające na podstawie art. 134 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wraz ze skargą na powyższe postanowienie skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, strona wniosła o przywrócenie uchybionego terminu podnosząc, iż nie otrzymała od gońca awiza zawiadamiającego ją o niemożności doręczenia decyzji organu I instancji. Oświadczyła, iż wielokrotnie bywała w organie I instancji w sprawie świadczeń rodzinnych i nie została poinformowana o wydaniu w jej sprawie decyzji. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło E.P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]. Kolegium zauważyło, iż przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu [...], co stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru. Organ odwoławczy wskazał, że została ona skierowana do strony przesyłką poleconą i była dwukrotnie awizowana w dniach [...] oraz [...]. W dniu [...] została zwrócona do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Tym samym - zdaniem organu - zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie zostało dokonane w tym dniu, z upływem 14 dnia od daty pierwszego awizowania przesyłki. Odwołanie od wymienionej decyzji wniesione zostało przez stronę z uchybieniem terminu, co rozstrzygnięte zostało w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...]. Organ zauważył, iż we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu strona nie uprawdopodobniła, by uchybienie to nastąpiło bez jej winy. Podniosła bowiem, że niedotrzymanie terminu spowodowane było oczekiwaniem na decyzję organu I instancji, a mimo licznych spotkań w siedzibie organu I instancji i kontaktowania się z jego pracownikami nie doręczono jej prawidłowo decyzji. Nie godząc się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. E.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawierając w niej prośbę o uchylenie zaskarżonego postanowienia i jednocześnie rozpatrzenie jej skargi dotyczącej złożonego przez nią wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego. Oświadczyła, iż po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w [...] rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta B. w przedmiocie prawa do zasiłku rodzinnego, na przestrzeni 2007-2008r. wielokrotnie bywała w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie interesując się swoją sprawą, bowiem nie otrzymywała żadnej odpowiedzi ze strony organu I instancji. Nie została jednak poinformowana o wydaniu w jej sprawie decyzji, co dopiero nastąpiło w dniu [...]. Wtedy dopiero wydano jej kserokopię decyzji Prezydenta Miasta B.. Skarżąca zaprzeczyła faktowi doręczenia jej we wcześniejszym terminie przesyłki przez gońca. Wskazała, iż w jej domu nie było do 2009r. domofonów, a skrzynki z dodatkową klapką umożliwiającą wrzucanie oprócz przesyłek pocztowych także innych powiadomień zamontowano dopiero w 2008r. Do skargi załączono kserokopie artykułów prasowych, w których opisywano krytycznie działalność Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B.. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procedury. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej P.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przystępując do oceny zgodności z prawem poddanego kontroli sądowej rozstrzygnięcia organu, na wstępie wskazać należy, iż prawomocnym wyrokiem z dnia 17 czerwca 2010r.sygn. akt IV SA/Gl 903/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...]. W wytycznych zawartych w jego uzasadnienie nakazano organowi dokonać ustaleń w zakresie spełnienia przez doręczyciela wszystkich wymaganych treścią przepisu art. 44 § 2 k.p.a. czynności, a w szczególności ustaleń, co do daty doręczenia pierwszego zawiadomienia, przyczyn niepozostawienia awiza w skrzynce listowej lecz w drzwiach mieszkania, dokładnego opisu sposobu umieszczenia awiza w drzwiach mieszkania skarżącej, a po ustaleniu powyższych faktów przedstawić zebrany materiał skarżącej udzielając jej prawa do wypowiedzenia się w zakresie przedstawionych przez doręczyciela faktów. Nakazano również rozważyć konieczność dokonania konfrontacji pomiędzy skarżącą, a osobą doręczającą przesyłkę w przypadku oczywistych sprzeczności pomiędzy zebranymi dowodami przy zastrzeżeniu, iż istniejących w sprawie wątpliwości dowodowych nie można rozstrzygać w sposób sprzeczny z interesem strony postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę, uznać trzeba zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., rozstrzygające w kwestii stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, za co najmniej przedwczesne. Uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego od decyzji administracyjnej można stwierdzić bowiem tylko wtedy, gdy decyzja została skutecznie doręczona. Ustawodawca dokonał ścisłego unormowania problematyki obliczania terminów i ich upływu nie oddając tego zagadnienia organom pod ocenę o charakterze uznania administracyjnego. Regulacja taka zawarta została w treści art. 57 k.p.a. Przywołując treść art. 129 § 2 w związku z art. 57 § 1 k.p.a., staje się oczywiste, iż termin do wniesienia odwołania biegnie dla strony od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji. Mając powyższe na względzie, niewątpliwie można stwierdzić, iż jednym z ważniejszych obowiązków organu odwoławczego jest sprawdzenie, kiedy orzeczenie administracyjne zostało stronie doręczone, a w konsekwencji tego, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi bowiem rażące naruszenie prawa, jako weryfikacja w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Tym samym, analiza zdarzenia, jakim jest doręczenie decyzji ma istotne znaczenie dla oceny terminowości odwołania. Doręczenie jest czynnością materialno-techniczną wywołującą określony skutek prawny w postaci otwarcia terminu do wniesienia odwołania. Ocena terminowości wniesienia odwołania może zostać przeto dokonana wyłącznie w przypadku niebudzącego wątpliwości skutecznego doręczenia decyzji. Organ odwoławczy ustalający, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie musi mieć zatem pewność co do prawidłowego doręczenia skarżonej decyzji. Pewność tę osiągnie poprzez zbadanie, czy przesyłka została doręczona tak, jak stanowią to przepisy art. 42-44 kpa. W związku z usunięciem z obrotu prawnego postanowienia rozstrzygającego w kwestii uchybienia terminu do wniesienia odwołania ze względu na daleko idące wątpliwości w zakresie skuteczności doręczenia decyzji zaskarżonej przez E.P. nie jest przeto możliwe rozstrzyganie w przedmiocie przywrócenia jej terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna wykazała naruszenie prawa uzasadniające uchylenie zaskarżonego postanowienia. Dostrzegł bowiem konieczność zbadania sprawy powtórnie. Priorytetowe w tym zakresie znaczenie mięć będzie rozstrzygnięcie podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podjęte po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem dnia 17 czerwca 2010r.sygn. akt IV SA/Gl 903/09 postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...]. Wobec stwierdzonych z urzędu naruszeń prawa procesowego, a to art.7, art.77§1, w związku z art. 44 k.p.a., które mogły w sposób istotny wpłynąć na treść zaskarżonego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.