IV SA/Gl 161/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga –Gajewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi T.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję T.Ż. wnioskiem z dnia [...] zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wraz z wnioskiem złożyła deklarację o wysokości dochodów, wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], odcinek [...] i decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznaniu [...] do dnia [...] i wykazała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jej miesięczny dochód wynosi [...] zł. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni [...] m², który nie przekracza normatywnej powierzchni określonej dla [...] osoby samotnej ([...]). Decyzją z dnia [...] nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G. Naczelnik Wydziału Zdrowia i Spraw Społecznych, na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, póz. 734 z późn. zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 z późn. zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku, przyznał T.Ż. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. miesięcznie przekazywany [...] na okres od dnia [...] do dnia [...]. W odwołaniu z dnia [...] strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wniosła o przyznanie dodatku mieszkaniowego w wyższej wysokości. Podniosła, że złożyła wniosek do dnia [...] i dlatego obliczono jej dochód z [...] miesięcy tj. [...], a nie za trzy miesiące. Takie działanie, zdaniem odwołującej, spowodowało zaniżenie należnego jej dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że warunkiem powstania uprawnienia do dodatku mieszkaniowego jest spełnienie przesłanek wymienionych w art. 2, art. 3 i art. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Odwołująca ma tytuł prawny do lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej [...] m², która jest większa od powierzchni normatywnej dla tego typu osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe wynoszącej [...] m2. Jednocześnie z uwagi na [...] w sprawie spełniony został ustawowy wymóg powierzchniowy niezbędny do przyznania dodatku mieszkaniowego ([...] m²). W rozpatrywanej sprawie na dochód odwołującej składa się renta w łącznej wysokości [...] zł. oraz [...] wypłacony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w [...] w wysokości [...] zł., co razem stanowi miesięcznie kwotę w wysokości [...] zł. Stosownie zatem do postanowień art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dochód gospodarstwa domowego odwołującej z trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym, która w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji wynosiła [...] zł. Nadto, zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w przypadku, gdy średni miesięczny dochód, o którym mowa w art. 3 ust. 1 tej samej ustawy jest równy lub wyższy od 150% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekraczał odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1 tej samej ustawy, wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek mieszkaniowy w wysokości 20% dochodów gospodarstwa domowego – w gospodarstwie jednoosobowym. W tej sytuacji wydatki odwołującej na mieszkanie wynoszą [...] zł., z czego do podstawy obliczenia podatku przyjmuje się 90% ponoszonych wydatków, co stanowi kwotę [...] zł., która jest powiększona o ryczałt z tytułu braku w lokalu centralnie ciepłej wody tj. o kwotę [...] zł. i łącznie stanowi kwotę [...] zł. Dodatkowo kwota ta jest pomniejszona o udział gospodarstwa domowego w kosztach utrzymania mieszkania tj. o kwotę [...] zł.(20% z kwoty [...] zł.). W wyniku dokonania powyższych wyliczeń ustalono, że obliczony na tej podstawie dodatek mieszkaniowy stanowi wartość [...] zł., a wydana decyzja pierwszoinstancyjna jest prawidłowa. T.Ż. na powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej niezgodność z prawem i domagała się przyznania dodatku mieszkaniowego w wyższej wysokości. Zaakcentowała, że wyliczenie tego dodatku nie powinno uwzględniać [...] wypłaconego jej w [...] w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi przytoczył treść art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz wskazał, iż zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy prawidłowo uwzględniły dochód skarżącej z miesięcy [...], bowiem poprzedni dodatek mieszkaniowy był przyznany do dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż w niej podniesione. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zatem do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa p.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze oraz dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony. Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania, ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązująca w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), zwana dalej w skrócie ustawą, uzależnia przyznanie świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego od spełnienia przesłanek wskazanych w jej art. 2 - 7. Stosownie do treści art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego zależy od łącznego dochodu gospodarstwa domowego, wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, liczby członków gospodarstwa domowego i powierzchni użytkowej zajmowanego lokalu. W rozpatrywanej sprawie skarżąca bezspornie spełnia tzw. kryterium powierzchniowe oraz dochodowe do przyznania dodatku mieszkaniowego, który został jej przyznany w wysokości [...] zł. Biorąc pod uwagę sposób wyliczenia wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, dokonanych przez oba organy administracji w oparciu o treść art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6 tego samego artykułu, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą ten dodatek, która dla dochodów gospodarstwa jednoosobowego wynosi 15% bądź 20%. Dodatkowo do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego w przedmiotowej sprawie organy administracji przyjęły 90% wydatków ponoszonych w związku z korzystaniem przez skarżącą z mieszkania. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt P 4/05 (Dz. U. z 2006 r., Nr 84, poz. 587) orzekł, że § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) i utracił moc z dniem 18 maja 2006 r. Przepis ten przez to, że naruszał granice upoważnienia ustawowego, nie mógł stanowić formalnej podstawy do obniżania o 10% wydatków stanowiących podstawę do obliczenia dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył, że "...ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10% nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności art. 6 ust. 1 oraz, że rozporządzenie w sprawie dodatków mieszkaniowych w sposób samoistny kreuje odrębny od ustawowego reżim określania wysokości dodatku mieszkaniowego...". Na mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przepis zaś art. 190 ust. 4 Konstytucji statuuje zasadę wzruszalności orzeczeń, rozstrzygnięć i decyzji wydanych na podstawie aktów normatywnych uznanych za sprzeczne z Konstytucją, ustawą i umową międzynarodową. Nie stają się one nieważne z mocy prawa, a konieczne jest dopiero przeprowadzenie odpowiedniego postępowania, by uzyskać uchylenie, zmianę lub unieważnienie (por. B. Banaszak, "Prawo Konstytucyjne", wyd. C.H. Beck, W-wa 1999 str. 116 – 117). Zgodnie z art. 145 a § 1 K.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. wynika, że decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, gdyż jej podstawę prawnomaterialną stanowił usunięty z obrotu prawnego, powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych. Konieczność uchylenia decyzji organu odwoławczego nie wydaje się w tej sytuacji możliwa do zakwestionowania. Przypomnieć bowiem warto, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. nie wymaga aby naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania miało mieć wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia uchybienia opisanego w powołanym art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. Sąd ma obowiązek uchylenia takiego aktu (por. wyrok NSA Warszawa z dnia 16 stycznia 2006r., sygn. I OSP 4/05, publ. ONSAiWSA 2006/2/39). Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać trzeba, że organ pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił [...] wypłacony skarżącej w [...] w wysokości [...] zł., bowiem w oparciu o treść art. 3 ust. 3 ustawy o dodatku mieszkaniowym, obowiązującej w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, a do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego. Tym samym do dochodu skarżącej wlicza się [...] przyznany jej na podstawie art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Podsumowując, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, konieczne będzie zatem prawidłowe wyliczenie kwoty wnioskowanego przez skarżącą dodatku mieszkaniowego z uwzględnieniem powyższych wskazań. W tym stanie sprawy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. Sąd był zobowiązany uchylić zaskarżoną decyzję, co orzeczono w sentencji. W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe stały się obowiązki nałożone na Sąd z mocy art. 152 ustawy p.p.s.a., bowiem skarżącej należy się dodatek mieszkaniowy, co najmniej w wysokości określonej w decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...], dlatego do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku zaskarżona decyzja ma być wykonywana.