IV SA/Gl 1629/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (PPIS) w D. orzekł, że wobec G.K. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że z analizy narażenia zawodowego wynika, iż czynności zawodowe wykonywane przez skarżącą w latach 1997 – 2003 były związane z obciążeniem kończyn górnych w stawach nadgarstkowych, łokciowych i barkowych, jednak charakter pracy nie wymagał wykonywania ruchów monotypowych (ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych, powtarzanych z dużą częstotliwością w krótkich odstępach czasu). Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że w latach 1997 – 2003 nie występowało narażenie zawodowe. Ponadto dodał, że lekarze specjaliści obu placówek diagnostycznych - I i II szczebla (WOMP i IMPiZŚ w S.), uwzględniając wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, dane dotyczące sposobu wykonywania czynności zawodowych, we wnioskach orzeczeń stwierdzili, że brak jest podstaw diagnostyczno – orzeczniczych do rozpoznania zawodowej etiologii zespołu cieśni w obrębie nadgarstków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 25 lutego 2010 r., w wyniku rozpatrzenia skargi G.K., uchylił decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu wskazał, że organ odwoławczy, przyjmując, iż okres narażenia zawodowego skarżącej ustał w 1993 r., pominął całkowicie stwierdzenie organu I instancji, według którego narażenie zawodowe skarżącej ustało w 2003 r. Ponadto nie uzasadnił, z jakich przyczyn reprezentuje powyższy pogląd. Sąd podkreślił, że ustalenie czasu ustania narażenia zawodowego ma istotne znaczenie w sprawie, bowiem od tego ustalenia zależy ocena, czy została spełniona przesłanka dotycząca wymaganego czasu wystąpienia objawów choroby. W podsumowaniu Sąd wskazał, że w przypadku ustalenia, iż narażenie zawodowe skarżącej występowało również podczas wykonywania przez nią pracy w FHU "A", wymagane będzie wyjaśnienie oceny lekarzy orzeczników dotyczącej czasu wystąpienia udokumentowanych objawów choroby. Zastrzeżenia Sądu dotyczyły bowiem sformułowania, zawartego w orzeczeniach placówek diagnostycznych, według którego, w wykonanych badaniach EMG z 2003 i 2004 roku, stwierdzono zaburzenia nie uzasadniające "w pełni" rozpoznania cieśni nadgarstka. W konsekwencji powyższego wyroku, organ odwoławczy, decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z dnia [...] r. PPIS w D. orzekł, że wobec G.K. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu organ podniósł, że sposób wykonywania pracy przez skarżącą w latach 1973–1993, stwarzał ryzyko wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Natomiast od 1 kwietnia 2003 r. do 30 września 2003 r. w/wym. pracowała w "A", na stanowisku operatora urządzeń biurowych, gdzie przez 5 godzin w ciągu zmiany roboczej wprowadzała dane do komputera przy pomocy myszki oraz klawiatury i nie była narażona na przeciążenia stawów nadgarstkowych ze względu na to, że obsługa monitorów ekranowych nie stanowi ryzyka wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka. W związku z tym podniósł, że narażenie zawodowe skarżącej ustało w 1993 r. Ponadto podkreślił, że w przypadku zawodowego tła zespołu cieśni nadgarstka, objawy tego schorzenia powinny wystąpić w trakcie lub tuż po zakończeniu wykonywania pracy monotypowej z przeciążeniem w zakresie nadgarstka. Dodał, że na podstawie analizy dokumentacji medycznej posiadanej w poradni oraz dostarczonej ustalono, iż pierwsze objawy zespołu cieśni nadgarstka zostały udokumentowane w badaniu neurograficznym z dnia 4 lipca 2003 r. i 18 sierpnia 2004 r. Badania te wykonane były po 10 latach od ustania narażenia zawodowego. Organ podniósł, że zawarte w dokumentacji wpisy;- z 15.05.1989r. ("Obserwacja w kierunku dystonii neurowegetatywnej") oraz z 16.08.1980r. ("Obserwacja w kierunku przewlekłego zapalenia stawów") nie zawierają w rozpoznaniu, podejrzenia objawów zespołu cieśni nadgarstka i nie mogą być rozpatrywane jako moment pojawienia się objawów choroby. Organ podkreślił, że ustanie narażenia zawodowego w 1993 r. oraz brak potwierdzonych badaniem obiektywnym objawów choroby do 1994 r. nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W odwołaniu od powyższej decyzji G. K. podniosła, że przy ocenie narażenia zawodowego pominięty został okres jej pracy podczas prowadzenia własnej działalności gospodarczej w latach 1997 – 2003. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 235¹ K.p. oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 z 2009r. poz. 869) w wyniku rozpatrzenia odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawił sprawozdanie z dotychczasowego postępowania i przytoczył treść art. 235¹ Kodeksu pracy. Następnie wskazał, że ponownie przeprowadzona analiza narażenia zawodowego wykazała, iż sposób wykonywania pracy przez skarżącą w latach 1976 -1993 stwarzał ryzyko powstania choroby zawodowej. Natomiast w następnych latach G.K. obciążała kończyny górne w stawach nadgarstkowych, łokciowych i barkowych, jednak charakter pracy nie wymagał wykonywania ruchów monotypowych (ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych powtarzanych z dużą częstotliwością w krótkich odstępach czasu). Organ odwoławczy podkreślił, że praca wykonywana przez skarżącą w okresie 1997-2003 nie stwarzała ryzyka wystąpienia choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W związku z tym stwierdził, że w latach 1997-2003 nie zachodziła przesłanka narażenia zawodowego, o której stanowi § 6 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia z dnia 30.06.2009r. Podniósł, że narażenie zawodowe, które mogłoby przyczynić się do powstania zespołu cieśni nadgarstka ustało w 1993 r. Następnie wskazał, że G.K. była badana w Poradni Chorób Zawodowych WOMP w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. i z [...] r.) oraz w Przychodni Chorób Zawodowych IMPiZŚ w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.). Jednakże lekarze specjaliści obu placówek diagnostycznych orzekli o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej, przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy-zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Organ podkreślił, że na podstawie analizy dokumentacji medycznej posiadanej w poradni oraz dokumentacji dostarczonej przez G.K. ustalono, iż pierwsze objawy zespołu cieśni nadgarstka u w/wym. zostały udokumentowane w badaniu neurograficznym z dnia 4.07.2003r. (cechy prawostronnego zespołu cieśni nadgarstka) i z dnia 18.08.2004r. (cechy obustronnego zespołu cieśni nadgarstka). Ponadto dodał, że zgodnie z obowiązującym wykazem chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania wym. choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym - wynosi 1 rok. Podniósł, że w orzeczeniu IMPiZŚ w S., lekarze specjaliści podkreślili, iż w przypadku zawodowego tła zespołu cieśni nadgarstka, objawy tego schorzenia powinny wystąpić w trakcie lub tuż po zaprzestaniu wykonywania pracy monotypowej z przeciążeniem w zakresie nadgarstka. Ustanie narażenia zawodowego w 1993r. i brak potwierdzonych badaniem obiektywnym objawów choroby do 1994r. nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W skardze wniesionej do WSA w Gliwicach, G. K. – reprezentowana przez pełnomocnika – podniosła zarzut naruszenia przy wydaniu powyższej decyzji, przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, nieuwzględnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nieuwzględnienie ustaleń wynikających z zebranego materiału dowodowego, w szczególności: poprzez uznanie, iż w okresie zatrudnienia w FHU A, skarżąca nie była narażona na powstanie choroby zawodowej, bowiem wykonywane przez nią czynności nie miały charakteru ruchów monotypowych, powtarzanych wielokrotnie, w krótkich odstępach czasu i poprzez uznanie, że do 1994 r. nie było potwierdzonych objawów choroby zawodowej. Ponadto zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 4 ustawy z dnia 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zw. z art. 235¹ Kodeksu pracy, poprzez odmowę stwierdzenia choroby zawodowej i uznanie, że z wysokim prawdopodobieństwem, a nawet pewnością, dolegliwość skarżącej nie powstała w związku ze sposobem wykonywania pracy. W uzasadnieniu wskazała, że ocena narażenia zawodowego, sporządzona [...]. w WOMP ([...]) wykazała, iż sposób wykonywania przez nią pracy w okresach zatrudnienia w Zakładach Mięsnych w D., jak i w FHU "A", stwarzał ryzyko powstania choroby zawodowej. Podniosła, że wobec tego nie zasługuje na uwzględnienie stwierdzenie organu odwoławczego, iż narażenie zawodowe ustało w 1993r. Okoliczności sprawy wskazują bowiem, że narażenie ustało w dacie zakończenia pracy w FHU A, tj. 30.09.2003r. Skarżąca dodała, że istotna dla sprawy jest okoliczność, iż narażenie zawodowe utrzymywało się również w okresie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej w formie sklepu meblowego, gdyż obciążała wówczas kończyny górne w stawach: nadgarstkowych, barkowych i łokciowych podczas: wypisywania faktur, odkurzania mebli i sprzątania pomieszczeń sklepowych (codziennie); ręcznego dokręcania śrubokrętem elementów mebli (2-3 razy w tygodniu przez 4-5 godzin), pomocy przy rozładunku mebli (około 6 godzin w tygodniu). Ponadto wskazała, że nie zgadza się z twierdzeniem organu, iż do 1994r. nie było potwierdzonych obiektywnych objawów choroby zawodowej. Ze znajdującej się w aktach, historii choroby z poradni ortopedy-traumatologa Zb. Podrazy wynika, że już w okresie 1989 -1990 zgłaszała "cierpnięcie palców dłoni", co w jej ocenie wskazuje na objawy ww. choroby zawodowej. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podkreślenia również wymagało, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej również P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W wyniku przeprowadzenia kontroli w wyżej wskazanym zakresie, stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Odnośnie treści wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lutego 2010 r., podkreślenia wymagało, że wynikał z nich obowiązek ustalenia przez organ, daty ustania narażenia zawodowego oraz czasu wystąpienia udokumentowanych objawów choroby rozpoznanej u skarżącej. Sąd wskazał bowiem, że w przypadku ustalenia, iż narażenie zawodowe występowało również podczas wykonywania przez skarżącą pracy w FHU "A", wymagane będzie wyjaśnienie stwierdzeń lekarzy orzeczników dotyczących czasu wystąpienia udokumentowanych objawów choroby. Wobec tego – w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, organ I instancji wskazał, że od 1 kwietnia 2003 r. do 30 września 2003 r. w/wym. pracowała w "A", na stanowisku operatora urządzeń biurowych i przez 5 godzin w ciągu zmiany roboczej wprowadzała dane do komputera przy pomocy myszki oraz klawiatury. Organ stwierdził, że w tym okresie skarżąca nie była narażona na przeciążenia stawów nadgarstkowych ze względu na to, iż obsługa monitorów ekranowych nie stanowi ryzyka wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka. W związku z tym ustalił, że narażenie zawodowe skarżącej ustało w 1993 r. Podobnie - organ odwoławczy stwierdził, że narażenie zawodowe skarżącej, które mogłoby przyczynić się do powstania zespołu cieśni nadgarstka, ustało w 1993r. Podkreślił, że w latach 1997-2003 nie zachodziła przesłanka narażenia zawodowego, o której stanowi § 6 ust. 2 pkt. 5 rozporz. RM z dnia 30.06.2009 r. Organy obydwu instancji – w sposób zgodny ustaliły zatem datę ustania narażenia zawodowego skarżącej. Natomiast odnośnie treści wymienionego w skardze, pisma organu I instancji z 25 lipca 2008r.(błędnie określonego w skardze jako pismo WOMP), podkreślenia wymagało, że już wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 lutego 2010r., został wydany w wyniku oceny poprzednio przeprowadzonego przez organy, postępowania w sprawie, również w zakresie stwierdzeń dotyczących narażenia zawodowego, do których odnosiło się wymienione pismo z 25 lipca 2008r. W konsekwencji tej oceny Sądu, zostały wydane wiążące organ wytyczne – m.in. dotyczące ustalenia, czy narażenie zawodowe występowało podczas wykonywania przez skarżącą pracy w FHU "A". W związku z tym – na obecnym etapie, aktualne jest odnoszenie się do działań organów administracji następujących po dacie wyroku, a więc w wykonaniu wskazań Sądu. Dodać należało, że wbrew błędnemu przekonaniu zawartemu w wymienionej części skargi – według decyzji organu odwoławczego - nie ulegało kwestii, iż sposób wykonywania przez skarżącą pracy podczas zatrudnienia w Zakładach Mięsnych w D. (1976-1993) stwarzał ryzyko powstania choroby zawodowej. Przede wszystkim jednakże podkreślenia wymagało, że całkowicie bezpodstawne jest stwierdzenie zawarte w skardze, według którego, istotna dla sprawy jest okoliczność, iż narażenie zawodowe utrzymywało się w okresie prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej w formie sklepu meblowego. Jak już bowiem podkreślił Sąd w wyniku rozpoznania poprzedniej skargi – okres pracy skarżącej w ramach jej działalności gospodarczej, pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej, gdyż skarżąca nie była w tym okresie pracownikiem w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy, a regulacja zamieszczona w art. 235 i nast. K.p., dotyczy pracowników. W zakresie drugiej spośród wymienionych w wyroku Sądu z dnia 25 lutego 2010 r., kwestii wymagających ustalenia – organy obu instancji zgodnie stwierdziły, że pierwsze objawy zespołu cieśni nadgarstka u skarżącej zostały udokumentowane w badaniu neurograficznym z dnia 4 lipca 2003 r. i 18 sierpnia 2004 r. Dodać należało, że ustalenie to znajduje pełne potwierdzenie w treści orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. Podkreślenia przy tym wymaga, że w motywach obydwu decyzji wskazano, iż powyższe wnioski orzeczenia lekarskiego wynikały z analizy dokumentacji medycznej posiadanej w poradni oraz przedłożonej przez skarżącą. Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi, sprowadzające się do kwestionowania ustaleń organu, według których do 1994 r. nie było potwierdzonych objawów przedmiotowej choroby. Uzasadnienie skargi zawiera w tym zakresie stwierdzenie skarżącej, że według historii choroby z poradni ortopedy-traumatologa Zb. Podrazy, już w okresie 1989 – 1990 "zgłaszała cierpnięcie palców dłoni", co w jej ocenie wskazuje na objawy ww. choroby zawodowej. W związku z tym stwierdzeniem przede wszystkim podnieść należało, że analiza poszczególnych zapisów w dokumentacji lekarskiej wymaga wiedzy medycznej. Natomiast cytowany wywód skargi sprowadza się nie tylko do usiłowania przeprowadzenia analizy zapisów zawartych w dokumentacji lekarskiej, ale wręcz do postawienia diagnozy na ich podstawie. Tymczasem ustalenie organu, że do 1994 r. nie było potwierdzonych objawów przedmiotowej choroby, jest w pełni zgodne z treścią orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. Dodatkowo w celu uzasadnienia tego ustalenia, organ I instancji przytoczył wnioski tego orzeczenia, według którego, zawarte w dokumentacji wpisy; z 15.05.1989r. ("cierpnięcie palców dłoni oraz obu stóp...dgn.:Obserwacja w kierunku dystonii neurowegetatywnej") oraz z 16.08.1990 r. ("okresowo bóle stawu kolanowego, bóle garstków...dgn.:Obserwacja w kierunku przewlekłego zapalenia stawów") nie zawierają w rozpoznaniu, podejrzenia objawów zespołu cieśni nadgarstka i nie mogą być rozpatrywane jako moment pojawienia się objawów choroby. Cytowane wskazanie organu znajduje zatem pełne potwierdzenie w treści orzeczenia lekarskiego. Podkreślenia zaś wymaga, że przy analizie wyników badań lekarskich i zapisów w dokumentacji lekarskiej mają zastosowane kryteria ocen medycznych – bardzo precyzyjne - i przede wszystkim zobiektywizowane. Wyniki takich analiz nie mogą być zakwestionowane za pomocą subiektywnych ocen strony, nie uwzględniających wskazań specjalistycznej wiedzy medycznej. W konsekwencji kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić również należało, że prawidłowo organ odwoławczy – podobnie jak i organ I instancji - przyjął jako podstawę ustaleń w sprawie - wnioski orzeczeń lekarskich. Podkreślenia bowiem wymaga, że w zakresie okoliczności wymagających wiedzy specjalnej, w tym przypadku wiedzy medycznej, organ administracji dokonuje ustaleń na podstawie orzeczeń lekarskich. W związku z tym w uzasadnieniu decyzji organ przeprowadził ocenę wydanych w sprawie orzeczeń wskazując, że w przeprowadzonym ponownie (po wyroku) postępowaniu – znów obydwie placówki diagnostyczne – we wnioskach końcowych - zgodnie stwierdziły, iż nie ma podstaw do rozpoznania u skarżącej przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Na podstawie prawidłowej oceny powyższych dowodów, organ – zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego - przeprowadził ustalenia w rozpoznawanej sprawie i w oparciu o te ustalenia wydał rozstrzygnięcie. Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie było podstaw do zakwestionowania mocy dowodowej – zgodnych ze sobą – orzeczeń lekarskich i do rozstrzygania wbrew ich wnioskom, według których, w przypadku zawodowego tła zespołu cieśni nadgarstka, objawy tego schorzenia powinny wystąpić w trakcie lub tuż po zakończeniu wykonywania pracy monotypowej z przeciążeniem w zakresie nadgarstka. Prawidłowo również organ odwoławczy – podobnie jak i organ I instancji - stwierdził, że ustanie narażenia zawodowego skarżącej w 1993 r. i brak potwierdzonych objawów choroby do 1994 r. nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania wym. choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym - wynosi 1 rok. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi – stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania ani też prawa materialnego, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W związku z tym - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - skargę powyższą należało oddalić.