IV SA/Gl 1630/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Kompanii Węglowej S.A. Oddział KWK A w R. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz strony skarżącej [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. stwierdził u A. W. chorobę zawodową – nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: nowotwór wywołany działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10 % wymienioną w poz. 17/9 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające oraz orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. Na tej podstawie organ orzekający ustalił, że A.W. w latach 1967-1984 był zatrudniony w KWK A w R. na stanowiskach stażysta na powierzchni, ładowacz pod ziemią, młodszy elektryk pod ziemią, młodszy górnik i górnik pod ziemią oraz od 1984 r. do 1990 r. w KWK "B" (KWK "C) w R. jako wybieracz odpadów na powierzchni i górnik pod ziemią. Organ wskazał, że przeprowadzona w KWK "B" ocena narażenia zawodowego wykazała, że A.W. pracując jako górnik pod ziemią był narażony na promieniowanie jonizujące, którego głównym źródłem były promieniotwórcze osady. Natomiast w ocenie narażenia zawodowego z dnia [...] r. PIS w W. stwierdził, że w czasie zatrudnienia w KWK "A" ww. nie był narażony na działanie czynników uznanych za rakotwórcze u ludzi. Na tej podstawie Poradnia Chorób Zawodowych wydała orzeczenie nr [...] z dnia [...] r. o rozpoznaniu choroby zawodowej u a.W. - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi – rak płuca wymienionej pod poz. 17/1. Następnie organ podał, że zwrócił się do PIS w W. o uzupełnienie oceny narażenia zawodowego w KWK "A" w kierunku uwzględnienia możliwości narażenia na radon i krótkożyciowe produkty rozpadu obecne w powietrzu wentylacyjnym, osadach i wodach kopalnianych oraz stosowne wyniki pomiarów. Po uzyskaniu tej oceny z dnia [...] r. ponownie wystąpił do Poradni Chorób Zawodowych S. o wyjaśnienie uzasadnienia orzeczenia w kwestii braku narażenia na naturalne promieniowanie jonizujące w trakcie zatrudnienia pracownika w KWK "A" oraz prowadzenie postępowania w kierunku rozpoznania schorzenia ujętego w punkcie 17.1, w przypadku gdy przedstawione oceny narażenia zawodowego oprócz promieniowania jonizującego nie wykazały innych czynników rakotwórczych występujących w środowisku pracy w ciągu całej aktywności zawodowej. Na tej podstawie jednostka ta wydała orzeczenie z dnia [...] r. nr [...], w którym rozpoznano chorobę zawodową z poz. 17/9 wykazu chorób zawodowych – nowotwór wywołany działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10% - rak płuca z uwzględnieniem narażenia w KWK "A". Zdaniem organu wykazany został związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a narażeniem zawodowym. Odwołanie od powyżej opisanej decyzji wniosła Kompania Węglowa SA Oddział KWK "A" w R. zarzucając naruszenie przepisów art. 10, art. 77 -81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, oraz błędną ocenę co do przyjęcia narażenia pracownika w KWK "A". W tym zakresie przywołano ustalenia zawarte w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 31 maja 20011 r., że " ... w KWK "A" nie ma wyrobisk zagrożonych radiacją. Moc dawek promieniowania V w przeliczeniu na 1 rgs nie przekraczają 1 m SV, pomiary energii potencjalnej α ..., wyniki badań izotopów w wodach nie przekraczają wartości będących w warunkach naturalnych, badania osadów stwierdzają, iż mogą one co prawda stanowić zagrożenie dla osób pracujących w sąsiedztwie, występują one jednak w przekopie równoległym i przekopie Marklowickim I i II na poz. 600. W wyrobiskach tych nie ma stałych stanowisk pracy a prace wykonywane są sporadycznie". Wobec takich ustaleń uznano jednocześnie, że zainteresowany pracownik nie był narażony na promieniowanie jonizujące. W tej sytuacji, zadaniem odwołującego się pracodawcy, w ewidentnej sprzeczności pozostaje okres "całej aktywności zawodowej" podniesiony w piśmie do WOMP z ustaleniami zawartymi w karcie oceny narażenia zawodowego, tym bardziej, że nie przeprowadzono żadnych dowodów na okoliczność, czy zainteresowany pracownik pracował w przekopie równoległym i przekopie Marklowickim I i II na poz. 600. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 235 ¹ Kodeksu pracy oraz § 8, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Organ przyjął ustalenia i wnioski stanowiące podstawę wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. Uznał, że A.W. był eksponowany na czynniki o udowodnionym działaniu rakotwórczym u ludzi (promieniowanie jonizujące) wykonując pracę w KWK "A" oraz w KWK "B". Ponadto lekarze WOMP Poradni Chorób Zawodowych w S. rozpoznali u niego nowotwór złośliwy płuca prawego (gruczolak) powstały w następstwie działania promieniowania jonizującego występującego w środowisku pracy, uznanego za rakotwórcze u ludzi wymienionego w poz. 17/9 wykazu chorób zawodowych. Zawodową etiologię schorzenia stwierdzono biorąc pod uwagę zawodowe narażenie na czynnik uznany za rakotwórczy u ludzi (promieniowanie jonizujące), lokalizację nowotworu złośliwego oraz okres jego latencji. Odpowiadając na zarzuty odwołania organ wyjaśnił, że A.W. pracował w narażeniu na działanie promieniowania jonizującego w KWK "A" pochodzącego z produktów rozpadu radonu znajdujących się w osadach kopalnianych. Jednocześnie wskazał, że strona została powiadomiona o możliwości zajęcia stanowiska w dniu [...] r. w trybie art. 10 k.p.a. i do dnia wydania decyzji nie złożyła żadnych wniosków dowodowych. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła Kompania Węglowa SA – Oddział KWK "A" w R. zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania doprowadzające do bezzasadnego przyjęcia że choroba wystąpujaca u byłego pracownika A.W. powstała w następstwie czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze. Wskazano, że organ z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. praktycznie nie ustosunkował się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Następnie w uzasadnieniu skargi zasadniczo powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu co do braku wykazania narażenia tego pracownika na promieniowanie jonizujące u skarżącej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej w skrócie P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c P.p.s.a.). Jednocześnie po myśli art. 134 §1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, w szczególności z naruszeniem art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy nie został bowiem prawidłowo ustalony, co mogło mieć wpływ na jej wynik. Zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się, chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to rozpoznanie danego schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych druga to ustalenie, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. W niniejszej sprawie bezsporne było rozpoznanie u A.W. choroby - nowotwór złośliwy płuca prawego (gruczolak) powstały w następstwie działania promieniowania jonizującego występującego w środowisku pracy, uznanego za rakotwórcze u ludzi wymienionego w poz. 17/9 wykazu chorób zawodowych. Zawodową etiologię schorzenia stwierdzono biorąc pod uwagę zawodowe narażenie na czynnik uznany za rakotwórczy u ludzi (promieniowanie jonizujące), lokalizację nowotworu złośliwego oraz okres jego latencji. Ponadto organ ustalił, co nie było kwestionowane w toku postępowania administracyjnego, że pracownik ten podczas zatrudnienia w KWK "B" w latach 1984-1990 pracując jako górnik pod ziemią był narażony na promieniowanie jonizujace. Skarżący, który jest byłym pracodawcą, kwestionował natomiast ustalenia organów w zakresie istnienia narażenia zawodowego w jego zakładzie pracy. Zarzut ten okazał się zasadny. Trzeba wskazać, iż w sprawie chorób zawodowych istotne jest wyjaśnienie czy rozpoznana choroba miała związek z narażeniem zawodowym, co obliguje organy również do wskazania zakładów pracy, w których ono występowało. W przypadku kilku takich zakładów, nie jest rzeczą organów wykazywanie, w których z nich faktycznie doszło do zachorowania, ani też ustalanie stopnia odpowiedzialności poszczególnych zakładów w związku z ujawnioną chorobą zawodową. W przypadku, gdy pracownik był zatrudniony w kilku zakładach istotne jest natomiast ustalenie, w którym z nich pracował w narażeniu na czynnik szkodliwy dla zdrowia, z jakim związane jest prawdopodobieństwo wystąpienia zachorowania na schorzenie znajdujące się w wykazie chorób zawodowych. Jednocześnie wskazać przyjdzie, że samo występowanie w zakładzie pracy czynnika szkodliwego, nie świadczy jeszcze, że zatrudniony tam pracownik wykonywał pracę w warunkach narażenia na ten czynnik. Wskazanie więc w decyzji zakładu pracy oznacza, że w postępowaniu organ bezspornie ustalił, że pracownik w tym zakładzie pracował w takim narażeniu. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że A.W. pracował w narażeniu na działanie promieniowania jonizującego w KWK "A" pochodzącego z produktów rozpadu radonu znajdujących się w osadach kopalnianych. Nie uzasadnił jednak tak zajętego stanowiska zważywszy, że nie znajduje ono dostatecznego potwierdzenia w materiale dowodowym. Z karty oceny narażenia przeprowadzonego w KWK "A" z dnia [...] r. wynika bowiem, że badania osadów stwierdzają, iż mogą one stanowić zagrożenie dla osób będących w sąsiedztwie, występują one jednak w przekopie równoległym i przekopie Marklowickim I i II na poz. 600. W wyrobiskach tych nie ma stałych stanowisk pracy a prace wykonywane są sporadycznie". Jednocześnie z akt nie wynika, czy pracownik ten wykonywał prace w miejscach, gdzie narażenie to występowało. Brak tych ustaleń, na co zresztą pracodawca się powoływał, kwestionując przyjęcie pracy tego pracownika w narażeniu na promieniowanie jonizujące, nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że był on narażony w tym zakładzie na działanie takiego promieniowania. Powyższe może być istotne, bowiem organ uznał okres zatrudnienia w KWK "A" i KWK "B" jako okres pracy w narażeniu na wskazany czynnik szkodliwy dla zdrowia, na podstawie czego jednostka medyczna wydała orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej. Zatem o ile organ nie wykaże, że A. W. pracując w KWK "A" był narażony na działanie promieniowania jonizującego, to sprawę choroby zawodowej u tego pracownika rozpozna z pominięciem tego zakładu pracy, przyjmując tym samym krótszy okres narażenia na czynnik szkodliwy dla zdrowia mogący wywołać chorobę określoną w poz. 17/9 wykazu chorób zawodowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 205 tej ustawy.