IV SA/Gl 164/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] , Prezydent Miasta K. na podstawie art. 2 ust. 1-4, art. 3, art. 5 ust. 1-5 oraz art. 6 ust. 1, 2 i 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z 2001 r. z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. po rozpoznaniu wniosku M. S. przyznał wnioskodawcy dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. miesięcznie na okres od 1 listopada [...] r. do 30 listopada [...]r.. W odwołaniu od powyższej decyzji M. S. domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy. Podniósł, iż dodatek został wyliczony wg danych nieaktualnych, co dotyczy wysokości czynszu, który wynosi [...] zł, a nie jak podano [...] zł. Nadto nieuwzględniono zaświadczeń lekarskich o konieczności zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Powołując się na uchwałę NSA z 16 września 2002 r. OPK 27/02 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 pa października 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 2429/02 wywodził, iż nie jest konieczne orzeczenie zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w zakresie ustalenia, że osoba niepełnosprawna wymaga zamieszkania w oddzielnym pokoju. Zarzucił, iż organ nie uwzględnił stanu lokalu tj. jego zawilgocenia oraz niespełnienia wszystkich norm i parametrów. Dodał, że jego rodzina jest pod tym względem dyskryminowana. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z uzasadnienia rozstrzygając sprawę Kolegium zważyło, że stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych średni dochód na jednego członka gospodarstwa domowego odwołującego się z trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku nie przekracza 125% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym. Nadto, zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy w przypadku, gdy średni miesięczny dochód jest niższy od 100% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek mieszkaniowy w wysokości 10% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 5 osobowym. W rozpatrywanej sprawie dochód pięcioosobowego gospodarstwa domowego skarżącego w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wyniósł [...] zł., czyli [...] zł. miesięcznie, tj. [...] zł. na osobę. Zatem dochód ten jest niższy od 100% kwoty najniższej emerytury. Rodzina skarżącego zajmuje lokal o powierzchni [...] m2. Wydatki na mieszkanie wynoszą według wniosku [...] zł, co w przeliczeniu na powierzchnię normatywną wynoszącą [...] m2 stanowi kwotę [...] zł., z czego do podstawy obliczenia dodatku przyjęto 90% ponoszonych wydatków, co stanowi kwotę [...] zł., którą następnie powiększono o [...] zł z tytułu braku centralnego ogrzewania oraz [...] zł z tytułu braku ciepłej wody, co łącznie stanowi kwotę [...] zł. Wskazano, że kwota ta jest pomniejszona o udział gospodarstwa domowego w kosztach utrzymania mieszkania tj. 10% z kwoty [...] zł. W wyniku dokonania powyższych wyliczeń ustalono, że obliczony na tej podstawie dodatek mieszkaniowy stanowi wartość [...] zł ([...] zł – [...] x 10%). W tej sytuacji organ uznał, że wydana decyzja pierwszoinstancyjna jest prawidłowa. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśniono, że kwota wydatków została potwierdzona przez zarządcę, co uprawniało organ I instancji do jej przyjęcia. Ponadto zaznaczono, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 8 października 2004 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Ne 240, poz. 2406) o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Natomiast powołana przez skarżącego uchwała NSA z dnia 16 września 2002 r., zgodnie z którą okoliczność zamieszkiwania w oddzielnym pokoju mogła być udowodniona wg ogólnych reguł postępowania dowodowego, np. dokumentem w postaci zaświadczenia lekarskiego, podjęta została wg stanu prawnego sprzed nowelizacji ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zaznaczono, że również okoliczności dotyczące złego stanu technicznego budynku pozostają bez wpływu na wysokość przyznanego dodatku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił organowi nieuwzględnienie zmiany wysokości czynszu, zaświadczeń lekarskich z których wynika potrzeba zamieszkiwania jego oraz syna P. w oddzielnych pokojach, stanu lokalu mieszkalnego (niski standard, zawilgocenie, niespełnianie wymaganych norm i parametrów). W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, decyzja jest oparta co najmniej na przedwczesnych ustaleniach nie rozważających trudnej sytuacji życiowej jego rodziny. Skarżący uważa, że zaskarżona decyzja została oparta o wadliwe wyliczenie dochodu jego rodziny, a ponadto w sposób nienależyty rozważono niepełnosprawność występującą w rodzinie, która została potwierdzona w zaświadczeniach lekarskich. Wskazał, że Kolegium nie zapoznało się z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności dotyczącym jego osoby pomimo, iż wskazywał w postępowaniu, iż znajduje się ono Sądzie Rejonowym w K. gdzie toczy się postępowania w sprawie o sygn. akt [...] . Natomiast niepełnosprawność syna została stwierdzona orzeczeniem z dnia [...] r., które skarżący dołączył do skargi. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zatem do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm.), sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze oraz dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony. Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z przyczyn, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu. Obowiązująca w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), uzależnia przyznanie świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego od spełnienia przesłanek wskazanych w jej art. 2-7. Stosownie do treści art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego zależy od łącznego dochodu gospodarstwa domowego, wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, liczby członków gospodarstwa domowego, powierzchni użytkowej zajmowanego lokalu. W rozpatrywanej sprawie skarżący spełnia tzw. kryterium powierzchniowe oraz dochodowe do przyznania dodatku mieszkaniowego, który został mu przyznany w wysokości [...] zł. Biorąc pod uwagę sposób wyliczenia wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, dokonanych przez oba organy administracji w oparciu o treść art. 6 ust. 1 pkt 3 wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6 tego samego artykułu, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 10% dochodów w gospodarstwie pięcioosobowym. Dodatkowo do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego w przedmiotowej sprawie organy administracji przyjęły 90% wydatków ponoszonych w związku z korzystaniem przez skarżącego z mieszkania. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przepis ten przewidywał, że do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki, o których mowa w ust. 1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt P 4/05 publik. OTK-A 2006/5/55 (Dz. U. z 2006 r., Nr 84, poz. 587) orzekł, że § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) i utracił moc z dniem 18 maja 2006 r. Przepis ten jako sprzeczny z ustawą nie mógł stanowić formalnej podstawy do obniżania o 10% wydatków stanowiących podstawę do obliczenia dodatku mieszkaniowego. Ponadto Trybunał uznał , że art. 9 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP bowiem nie spełnia konstytucyjnych wymagań upoważnienia ustawowego. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10%, dokonane w treści wskazanego przepisu rozporządzenia, nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności w art. 6 ust. 1. Trybunał zauważył, że rozporządzenie nie może bez wyraźnego upoważnienia ustawy wkraczać w sferę materii prawnych regulowanych ustawami. Nawet jeżeli przyjąć, że ustawodawca mógłby upoważnić w akcie wykonawczym do odstępstw od regulacji ustawowej, musiałby to jednoznacznie i szczegółowo wskazać w treści ustawy. Natomiast analiza treści art. 9 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych prowadzi do wniosku, że nie zawiera on wytycznych dotyczących treści rozporządzenia. Brak tego typu wytycznych w omawianym przypadku przesądził o uznaniu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji . W konsekwencji stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny, że art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, sprawia, że tym samym tracą moc obowiązującą wydane na jego podstawie przepisy rozporządzenia w sprawie dodatków mieszkaniowych. Jako podstawa wydania tego rozporządzenia został wskazany cały art. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, bez wyszczególnienia, które przepisy zawarte w art. 9 ustawy są podstawą poszczególnych przepisów rozporządzenia. Ustalenie, które przepisy tego rozporządzenia tracą moc obowiązującą, jest zadaniem organów powołanych do stosowania prawa, w szczególności - sądów. Na mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Natomiast w myśl art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, ustawą lub normą międzynarodową aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym dla danego postępowania. W odniesieniu do decyzji administracyjnych właściwy tryb ich eliminowania z obrotu prawnego w razie orzeczenia niezgodności z Konstytucją (w tym wypadku ustawą) aktu normatywnego, na podstawie którego decyzja została wydana normuje art. 145a § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu art. 9 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych i wydanego na jej podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych z ustawą zasadniczą musi w przedmiotowym przypadku skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, albowiem decyzja oparta na wadliwych podstawach materialnoprawnych nie mogła się ostać. Odnośnie zarzutów skargi słusznie organ odwoławczy stwierdził, że wysokość wydatków na mieszkanie potwierdza zarządca budynku we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Z tym, że kwotę wydatków określa się za miesiąc, w którym składany jest wniosek. Jak wynika z treści wniosku, został on złożony w dniu 30 września [...] r., a zatem należy uznać, że zarządca we wniosku potwierdził kwotę wydatków za miesiąc wrzesień. Tymczasem z wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę wynika, iż wniosek przyjęty w dniu 30 września [...] r. został zwrócony wnioskodawcy, gdyż poprzedni dodatek był przyznany do 31 października [...] r., a zatem złożenie kolejnego wniosku było przedwczesne, zaś faktyczną datą złożenia wniosku jest dzień 4 października, co potwierdzają złożone do wniosku dokumenty. Zatem zachodzi wątpliwość, czy potwierdzona przez zarządcę we wniosku datowanym na dzień 30 września [...] r. kwota wydatków przyjęta do obliczenia dodatku mieszkaniowego dotyczy miesiąca września, zgodnie z adnotacją co do daty jego wpływu, czy też października, a więc miesiąca, w którym w istocie wniosek powinien być złożony. Powyższe ma znaczenie, jako że zgodnie z twierdzeniem skarżącego od 1 października [...] r. uległa zmianie kwota czynszu. Ustosunkowując się do dalszych zarzutów skargi należy zgodzić się z argumentacją organu, że zaświadczenia lekarskie stwierdzające, iż wnioskodawca oraz jego syn ze względu na stan zdrowia wymagają zamieszkiwania w oddzielnym pokoju nie stanowi podstawy do zwiększenia powierzchni normatywnej o 15 m2. Przesądza o tym treść art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 8 października 2004 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 140, poz. 2406) obowiązująca w dniu złożenia wniosku o dodatek mieszkaniowy. Zgodnie ze wskazaną regulacją o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawnoeći. W toku postępowania wyjaśniającego strona pomimo wezwania organu nie wykazała stosownym orzeczeniem, że zarówno ona jak i jej syn posiada prawo do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna skarżącego z dnia [...] r. wynika, że nie wymaga on zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Natomiast podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż dotyczące go orzeczenie o stopniu niepełnosprawności znajduje się w aktach sprawy toczącej się przed sądem powszechnym nie zwalniało skarżącego od przedłożenia jego odpisu w toczącym się postępowaniu, celem wykazania prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, tym bardziej, że organ wyznaczył skarżącemu termin do przedłożenia takiego orzeczenia. Nadto, jak trafnie zauważył organ, bez znaczenia dla obliczenia dodatku mieszkaniowego pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność związana ze stanem jego lokalu. Jak już bowiem wskazano wysokość dodatku mieszkaniowego zależy wyłącznie od łącznego dochodu gospodarstwa domowego, wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, liczby członków gospodarstwa domowego, powierzchni użytkowej zajmowanego lokalu, a więc przesłanek ściśle określonych w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jedynie stan wyposażenia technicznego jak brak instalacji doprowadzającej energię cieplną do celów ogrzewania, instalacji ciepłej wody, czy instalacji gazu przewodowego stanowi podstawę do przyznania ryczałtu na zakup opału stanowiącego część dodatku mieszkaniowego. W rozpoznawanej sprawie do obliczenia dodatku przyjęto wydatki stanowiące podstawę obliczenia ryczałtu z tytuł braku centralnego ogrzewania oraz ciepłej wody. Podniesiony dopiero na etapie wniesienia skargi zarzut dotyczący nieprawidłowości wyliczenia dochodu nie został w jakikolwiek sposób uzasadniony. Wprawdzie zauważyć można, że o ile w aktach znajduje się zaświadczenie z zakładu pracy żony skarżącego, z którego wynika wysokość dochodu z tytułu wynagrodzenia, za trzy miesiące poprzedzające złożenie wniosku, tj. lipeic-wrzesień wyliczonego wg zasad określonych w art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jak również wysokość zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za miesiąc lipiec i sierpień w łącznej kwocie [...] zł, o tyle brak jest dowodu z którego wynikałaby wysokość świadczeń rodzinnych za miesiąc wrzesień w kwocie [...] zł. Przy czym trzeba stwierdzić, że skarżący kwoty tej, wykazanej w deklaracji o dochodach, nie kwestionuje. W tym stanie sprawy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd był zobowiązany uchylić zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy konieczne będzie prawidłowe wyliczenie kwoty wnioskowanego świadczenia z uwzględnieniem powyższych wskazań. W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe stały się obowiązki nałożone na Sąd z mocy art. 152 ustawy P.p.s.a., bowiem skarżącemu należy się dodatek mieszkaniowy, co najmniej w wysokości określonej w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., dlatego do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku zaskarżona decyzja ma być wykonywana. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 i art. 205 § 2 powołanej wyżej ustawy.