IV SA/Gl 164/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Burmistrz Miasta L. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) odmówił D. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem A. W.. W uzasadnieniu decyzji organ ten przybliżył wpierw sytuację faktyczną w jakiej znajduje się strona, jak również zamieścił stwierdzenie, że mąż strony J. W. otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na sprawowanie opieki nad bratem R. W.. W dalszej części uzasadnienia organ przybliżył treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i podkreślił, że świadczenie takie nie przysługuje, gdy osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną. Następnie organ ten podkreślił, że wnioskiem z dnia 7 listopada 2011 r. R. W. wystąpi o przyznanie przedmiotowego świadczenia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad bratem i takowe świadczenie otrzymuje, nadto jak wynika z przeprowadzonych ustaleń we wspólnym domu zamieszkuje brat R. W.. Powyższe okoliczności wyczerpują przesłankę negatywną przyznania przedmiotowego świadczenia. Z decyzją tą nie zgodziła się D. W., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego świadczenia i podkreśliła, że w jej rodzinie obok brata męża opieki wymagają zarówno jej syn A. jak również teściowa A. W.. W tej sytuacji wspólnie z mężem opiekują się trzema osobami wymagającymi opieki. Podkreśliła, że brat męża choruje na [...], a jego matka jest po trzech udarach, nadto wskazała, że syn zachorował na cukrzycę [...] i z uwagi na wiek rozwojowy poziom cukru jest mocno niestabilny. Z tego też powodu zobligowana jest do periodycznego mierzenia poziomu cukru i pomiary te wykonywane są również w porze nocnej o godzinie 12, 2 i 5, a o godzinie 7 budzi go do szkoły. Z tego powodu po nocy jest zmęczona i jest zmuszona odpocząć natomiast mąż jej zajmuje się bratem oraz matką. W końcowej części odwołania strona zaznaczyła, że rozumie, iż świadczenie jej nie przysługuje, jednakże z uwagi na sprawowanie opieki nad trojgiem osób występuje o szczególne rozpatrzenie jej sprawy i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczących przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie organ ten podkreślił, że J. W. (mąż strony) ma ustalone bezterminowo prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad swoim bratem R. W.. W świetle tego ustalenia decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i zasługuje na pozostawienie w obrocie prawnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła D. W.. W skardze tej wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o rozpatrzenie sprawy w trybie pilnym. W skardze tej przedstawiła wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, w tym podejmowane działania zmierzające do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Podniosła, że rozumie jakie są przepisy, jednakże sytuacja jej rodziny jest szczególna i bardzo trudna, ponieważ wspólnie z mężem mają do opieki troje osób, a mianowicie brata męża, matkę męża oraz syna, który choruje na cukrzycę. Z uwagi na chorobę syna i jego wiek (13 lat) nie może pozostawić go samego i musi dozorować poziom cukru w jego organizmie i podejmować wszelkie wymagane działania z tym związane. W końcowej części skargi zaznaczyła, że jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w organie zatrudnienia i nie otrzymuje żadnego wsparcia ze strony organów pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie stwierdzić, że sąd administracyjny powołany jest do badania zgodności rozstrzygnięcia podjętego przez organ administracji z przepisami prawa, zatem sąd ten nie ocenia prawidłowości zaskarżonej decyzji pod kątem słuszności, zgodności z zasadami współżycia społecznego. Nadto sąd ten zobowiązany jest uwzględniać przepisy ustaw obowiązujące w dniu podjęcia decyzji przez organ administracji, natomiast nie dysponuje uprawnieniami pozwalającymi mu na ich korektę lub zmianę. Po myśli art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności albo opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Obok wymienionych przesłanek pozytywnych wymaganych dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca w ust. 5 przywołanego przepisu wymienił szereg przesłanek negatywnych, których wystąpienie skutkowało będzie odmową przyznania przedmiotowego świadczenia. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną; osoba wymagająca opieki: pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Nadto świadczenie to nie przysługuje jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną albo na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Podkreślić należy, że sygnalizowany katalog przesłanek negatywnych posiada charakter zamknięty i nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny jest klarowny i nie wzbudza kontrowersji. Skarżąca występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad synem A. W.. Równocześnie z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że mąż skarżącej J. W. ma przyznane świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad bratem R. W.. Przywołana okoliczność odgrywa w rozpatrywanej sprawie istotną rolę, ponieważ zgodnie z treścią przywołanego art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną. Z treści przywołanego unormowania wynika, że w przywołanej ustawie zamieszczono przesłankę negatywną, której wystąpienie skutkowało będzie niemożnością otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca w sposób jednoznaczny wskazał, że jeżeli osoba w rodzinie w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną to przedmiotowe świadczenie nie przysługuje. Po myśli art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęcie rodziny oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do kończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Treść przywołanego powyżej przepisu w zestawieniu ze stanem faktycznym występującym w rozpatrywanej sprawie pozwala stwierdzić, że J. W. jest osobą w rodzinie, w skład której wchodzą skarżąca D. W. oraz jej mąż J. W.. Nadto J. W. pobiera przyznane mu bezterminowo mocą decyzji z dnia [...] r. świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na sprawowanie osobistej opieki nad R. W., będącym jego bratem, a zatem nad osobą z poza rodziny w rozumieniu przywoływanej powyżej ustawy. Wskazane okoliczności wyczerpują występowanie negatywnej przesłanki ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, że przesłanka ta posiada bezwzględny charakter, ponieważ jej wystąpienie skutkuje niemożnością skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro organy administracji publicznej w ramach prowadzonego postępowania dowodowego ustaliły występowanie przywoływanej przesłanki, tym samym związane zostały jej treścią. Stwierdzenie takie wynika z faktu, że wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 5 przedmiotowej ustawy obliguje organ do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ administracji publicznej w tym zakresie działa w warunkach związania, a zatem nie dysponuje instrumentami ocennymi umożliwiającymi mu na ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i podjęcie rozstrzygnięcia. Treść przywołanego przepisu posiada charakter bezwzględny i obliguje organ ten do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie dostrzec, że skarżąca z jednej strony przyjmuje do wiadomości, że nie może otrzymać wnioskowanego świadczenia z uwagi na to, że takie świadczenie pobiera jej mąż J. W. z tytułu sprawowania opieki nad bratem R. W.. Nadto skarżąca deklaruje, że rozumie, iż przepisy uniemożliwiają przyznanie jej przedmiotowego świadczenia, jednakże skarżąca oczekuje, że sąd administracyjny uwzględni skargę i wbrew postanowieniom przywołanego przepisu zobowiąże organ do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. przyznanie tego świadczenia skarżąca upatruje w trudnej sytuacji rodziny wynikającej z tego, że D. i J. W. zobligowani są do sprawowania opieki nad trojgiem niepełnosprawnych osób, ponieważ obok wspomnianych już A. W. i R. W. opieki wymaga również teściowa D. W., która jest osobą po trzech udarach i również wymaga wsparcia ze strony innej osoby. Oczekiwania kierowane pod adresem Sądu nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ pozostają one w opozycji do postanowień przywołanych na wstępie niniejszego uzasadnienia stwierdzeń dotyczących kryteriów przeprowadzania kontroli decyzji wydawanych przez organy administracji publicznej. Odwoływanie się do wyjątkowości sytuacji rodziny również nie może być uwzględnione, ponieważ łączyłoby się z wykorzystaniem innego kryterium kontroli kwestionowanej decyzji, iż wynika z postanowień ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.