IV SA/Gl 172/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2008r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., działając w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. Nr 122 poz. 851), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. F. choroby zawodowej - [...] spowodowanego [...], wymienionej pod poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115). Z motywów wskazanego rozstrzygnięcia wynikało, iż J. F. był zatrudniony w [...] w G. od [...] do [...] (w tym od [...] urlop [...]) na stanowisku [...] - [...], [...], [...], [...], [...], gdzie był narażony na [...] o natężeniu [...] -[...] . Natomiast w orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] nie rozpoznano u w/wym. choroby zawodowej z uwagi na niespełnione kryterium podwyższenia progu [...] o wielkości co najmniej [...] w [...] . Jak wynikało z tego orzeczenia na podstawie przeprowadzonej diagnostyki [...] obejmującej [...] i [...] wykazano [...], przesunięcie [...] określone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości [...] , [...], [...] wynosiło dla [...], a dla [...]. Od powyższej decyzji J. F. wniósł odwołanie, bowiem w jego ocenie rozstrzygnięcie to zostało oparte na błędnym orzeczeniu lekarskim, w którym nie uwzględniono rzeczywistej normy natężenia [...] występującego w czasie wykonywanej przez niego pracy. Podał, że w okresie zatrudnienia [...] faktycznie występował [...] o natężeniu [...]-[...], a niekiedy znacznie przekraczał poziom [...]. Natężenie [...] miało zatem bezpośredni wpływ na obustronną utratę[...]. Zdaniem odwołującego się w zaskarżonej decyzji zaniżono normy natężenia[...], który podczas napraw [...], wykonywanych w przeważającej części dziennej normy czasu pracy, znacznie przekraczał poziom[...]. W toku postępowania odwoławczego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodni Chorób Zawodowych w S. o przeprowadzenie badania J. F. oraz wydanie orzeczenia. W orzeczeniu lekarzy tej placówki z dnia [...] również stwierdzono, że u w/wym. brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu [...], gdyż stwierdzony ubytek [...] wynoszący dla częstotliwości [...] , [...], [...]w [...], w [...] nie upoważniał do rozpoznania tej choroby. Realizując prawo do zajęcia stanowiska przed wydaniem decyzji J. F. przedstawił wynik badania [...] wykonanego w Gabinecie A "[...]" w G. z [...] Decyzją Nr [...] z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia schorzenia jako choroby wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Następnie podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej J. F. oraz zajmowanych przez niego stanowisk wskazując, że w okresie wykonywania pracy ([...]-[...]) był on eksponowany na [...] ponadnormatywny. Na tej podstawie uznał, że J. F. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego [...]. Dalej podał, że w/wym. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w toku postępowania odwoławczego w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń wykluczyli u badanego istnienie choroby zawodowej narządu [...]. Natomiast przedstawiony przez J. F. wynik badania nie pochodzi od placówki medycznej upoważnionej do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Zdaniem organu zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej został uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) i został w rozpoznawanej sprawie zachowany. Ponadto wskazał, iż nie ma podstaw by wydane w tej sprawie orzeczenia kompetentnych placówek diagnostycznych, oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi, kwestionować. Na powyższą decyzję J. F. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której domagał się jej uchylenia jako niesłusznej w zakresie oceny zgromadzonego materiału w postaci orzeczeń lekarskich oraz wniósł o ponowne przeprowadzenie badań przez biegłych lekarzy wyznaczonych przez Sąd. Skarżący ponownie akcentował fakt wykonywania pracy w warunkach narażenia na [...] o natężeniu od [...]do [...], jak również przekraczający [...], co wywołało u niego stałe pogarszanie się [...]. Podniósł, że nie podejmował w okresie ostatnich lat aktywności zawodowej czynności zmierzających do stwierdzenia choroby zawodowej obawiając się utraty pracy lub jej zmianę na gorzej płatną. Za niezrozumiałe uznał rozbieżności zawarte w orzeczeniach lekarskich dotyczące ustalenia występującego u niego [...]- wynoszące dla [...], a dla [...]. Ujawnione różnice, zdaniem skarżącego, budzącą wątpliwości co do rzetelności wydanych orzeczeń, a ponadto uzasadniają twierdzenie, że brakująca wielkość kryterium podwyższonego progu [...] znajduje się w granicach dopuszczalnego błędu. W jego ocenie, nie sposób przyjąć aby obecnie nastąpiła u niego poprawa [...] , gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z doświadczeniem życiowym, z którego wynika, iż z upływem lat [...] człowieka ulega pogorszeniu. Wskazał nadto, iż organ sanitarny mając na względzie wyniki badań jednostek orzeczniczych oraz wynik badania przeprowadzonego w Gabinecie A "[...]" w G., który, zdaniem skarżącego, wskazuje, że stwierdzony u niego ubytek [...] przekracza normę konieczną do stwierdzenia choroby zawodowej, winien był, w zakresie określonym w art. 7 i 77 k.p.a., wyjaśnić okoliczność różnicy w wynikach badań jednostek diagnostycznych. W ocenie skarżącego należało bowiem przyjąć za prawdopodobny błąd w przeprowadzonych badaniach przez jednostki diagnostyczne. Odpowiadając na skargę organ inspekcji sanitarnej nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia i przytaczając dotychczasowo podnoszone argumenty wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 tej ustawy, iż tylko stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd decyzji. Zaskarżona decyzja może zatem ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała bowiem, że odpowiada ona prawu. Decyzja ta zapadła na skutek dostatecznego wyjaśnienia sprawy, tj. zgromadzenia potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny, prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych. Została też poprawnie uzasadniona. Jest zatem zgodna z przepisami postępowania. Rozstrzygnięcie to również nie uchybia przepisom prawa materialnego. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza przepis § 2 ust. 1 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115). Z uwagi bowiem na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. o sygn. akt P 23/07, który po rozpoznaniu pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, stwierdził niezgodność art. 237 §1 Kodeksu Pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, to jednak dodał równocześnie, że przepisy wymienionego rozporządzenia tracą moc obowiązującą dopiero z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008 r. Nr 116, poz. 740. W konsekwencji więc, skoro w dacie orzekania przez Sąd unormowania stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji zachowują moc obowiązującą, ocenę legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia należało przeprowadzić uwzględniając ich treść. Stosownie do § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Aby zatem określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa wyżej, a po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przedmiotem badania organu jest więc ustalenie istnienia choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, ustalenie pracy w warunkach narażających na powstanie tej choroby oraz związku przyczynowego między chorobą zawodową, a tymi warunkami. Postępowanie w sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). Pozycja ta obejmuje [...], wyrażony podwyższeniem [...] o wielkości co najmniej [...]w [...], obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości [...], [...], i [...] W rozpoznawanej sprawie organy sanitarne obu instancji - w oparciu o wyniki oceny narażenia zawodowego - zgodnie przyjęły, że skarżący w trakcie zatrudnienia w przedsiębiorstwie [...] świadczył pracę w warunkach, gdzie [...] był istotnym zagrożeniem dla [...]. Nie jest więc okolicznością sporną fakt świadczenia przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w poz. [...]wykazu chorób zawodowych. Ponieważ jednak stosownie do § 8 ust.1 powołanego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej są nie tylko wyniki oceny narażenia zawodowego pracownika ale również orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych skarżący badany był w dwóch takich jednostkach medycznych, tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Lekarze orzecznicy obu tych placówek wprawdzie rozpoznali u skarżącego [...] to jednak wykluczyli istnienie choroby zawodowejbowiem stwierdzone podwyższenie [...] w [...] nie przekraczało [...], jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości [...] , [...] i [...]. Z orzeczeń lekarskich wynika, że podwyższenie progu [...]u J. F. wyrażone jako średnia arytmetyczna dla w/wym. częstotliwości wynosi [...],[...]-[...] (orzeczenie WOMP) oraz[...],[...] (orzeczenie IMPiZŚ). Oznacza to, że ujawniony u skarżącego poziom ubytku [...] nie odpowiada prawnej definicji choroby zawodowej ujętej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych. Nie jest więc chorobą zawodową. , W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sądu, organ odwoławczy przyjął, że u skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych wobec jej nierozpoznania przez uprawnione do tego placówki służby zdrowia. Wskazać w tym miejscu należy, że tak sądy administracyjne, jak i organy inspekcji sanitarnej prowadzące postępowania administracyjne w sprawie stwierdzania chorób zawodowych nie są uprawnione do poszerzania katalogu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jak również do rozszerzającej interpretacji tych przepisów prowadzącej w istocie do poszerzenia tego katalogu chorób. Powoływanie się przez skarżącego na badanie przeprowadzone w Gabinecie A "[...]" w G. jest nieuzasadnione, gdyż nie stanowi ono potwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej. Przyjdzie wskazać, że w postępowaniu w zakresie chorób zawodowych obowiązuje precyzyjnie określona procedura. Aktualne przepisy w tej materii są konkretne, jednoznaczne i rygorystyczne, zatem nie pozwalają na swobodę zarówno w zakresie oceny charakteru schorzenia, jak i trybu postępowania. Wyrazem tego stanu rzeczy jest przede wszystkim ścisłe określenie właściwych placówek diagnostycznych oraz przyznanie w § 7 ust.3 rozporządzenia orzeczeniu wydanym w wyniku ponownego badania przymiotu ostateczności. Właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania są jednostki orzecznicze wymienione w § 5 powołanego rozporządzenia. Zgodnie z poglądem orzecznictwa, podzielonym w pełni przez skład orzekający rozpoznający niniejszą skargę, wskazanie w przepisach jednostek uprawnionych do stwierdzenia choroby zawodowej powoduje, że gdy ich opinie nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, opinia innej jednostki służby zdrowia i to nie spełniająca żadnych wymogów formalnych nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2005r. sygn. OSK 148/04, publ. Lex 166671). Nie zasługuje również na uwzględnienie wniosek skarżącego zawarty w skardze o przeprowadzenie badań przez biegłych lekarzy wyznaczonych przez Sąd. Po pierwsze sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a tym samym nie wyznacza biegłych lekarzy celem wydania opinii będącej dowodem w sprawie. Ponadto zgodnie z przytoczonymi wyżej regulacjami rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) opinię wydają lekarze jednostek medycznych wyraźnie określonych w rozporządzeniu. Orzeczenia wydane w tej spawie, zdaniem Sądu, zasługują na wiarę i mogły stanowić podstawę dokonanych ustaleń faktycznych w sprawie. Badania wykonane przez obie placówki diagnostyczne, pomimo niewielkich różnić w uzyskanych na ich podstawie wynikach, wynoszących [...]dla [...]oraz [...]dla[...], nie potwierdziły [...]o wielkości co najmniej [...] w [...]. W rezultacie żadne z wydanych w tej sprawie orzeczeń nie wykazało przesłanki niezbędnej do stwierdzenia choroby zawodowej. Konkludując, brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby przez upoważnioną placówkę lekarską uniemożliwia stwierdzenie choroby zawodowej. Dla wyniku sprawy nie ma już więc znaczenia okoliczność, że skarżący wiele lat pracował w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, co zapewne jest przyczyną jego schorzenia, które jednak nie nosi cech choroby zawodowej określonej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Dodatkowo należy również podkreślić, że zgłoszenie choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych, a który dla choroby określonej w poz. [...] wynosi [...] lata (§ 2 ust. 2 cyt. rozporządzenia). W niniejszej sprawie nastąpił upływ tego okresu, bowiem skarżący zakończył zatrudnienie w narażeniu na [...] we wrześniu 1999 r., a skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej zostało wydane 21 września 2004 r. Przeto mimo subiektywnego przekonania o wadliwości zapadłych decyzji, do ich podważenia dojść nie mogło. Na marginesie można tylko dodać, że wynik niniejszego postępowania nie zamyka drogi do uzyskania świadczeń z tego tytułu, wszak dochodzonych przed sądem powszechnym. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)