IV SA/Gl 172/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi P.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. P.R. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, który został podpisany w dniu 29 listopada 2012 r. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Koordynator Referatu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G., przyznał P.R. (R.) bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,- zł. miesięcznie, począwszy od dnia 1 maja 2012 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] r. strona na stałe została zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a z treści pkt IV tego orzeczenia wynika, iż nie da się ustalić, od kiedy istnieje jej niepełnosprawność. Od powyższego orzeczenia strona nie złożyła odwołania. Natomiast w dniu 22 maja 2012 r. P. R. złożył wniosek w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. o zmianę powyższego orzeczenia z dnia [...] r. w zakresie daty powstania niepełnosprawności, który w konsekwencji został pozytywnie rozstrzygnięty orzeczeniem z dnia [...] r., dlatego prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustalono od pierwszego dnia miesiąca maja 2012 r. Od powyższej decyzji P.R. wniósł odwołanie z dnia 10 grudnia 2012 r., wyrażając niezadowolenie z treści otrzymanego rozstrzygnięcia. Domagał się nadpłacenia zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 7.04.2010 r. do 31.04.2012 r. z uwagi na to, że Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. w orzeczeniu z dnia [...] r. zmienił orzeczenie z dnia [...] r. i ustalił, iż jego niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdziło, że zgodnie z art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Z analizy zebranych w sprawie akt administracyjnych wynika, iż orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] r. P. R. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to wydano na stałe, a w pkt IV orzeczenia wskazano, iż daty powstania jego niepełnosprawności nie da się ustalić. W dniu 12 stycznia 2012 r. P.R. wystąpił do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z powodu zmiany stanu zdrowia, a Zespół ten orzeczeniem z dnia [...] r. odmówił wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wskazując w uzasadnieniu, iż orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. nie utraciło ważności, co więcej na podstawie dokumentacji medycznej nie stwierdzono, że jest on osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, zgodnie z definicją stopnia znacznego. P.P. w dniu 22 maja 2012 r. ponownie wystąpił do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. o zmianę orzeczenia z dnia [...] r. w zakresie daty powstania niepełnosprawności, który orzeczeniem z dnia [...] r. odmówił wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności P.R. podnosząc, iż nie znaleziono podstaw do zmiany orzeczenia w punkcie dotyczącym daty powstania jego niepełnosprawności, bowiem poprzednie orzeczenie z dnia [...] r. nie utraciło ważności. Od powyższego orzeczenia P.R. złożył odwołanie, po rozparzeniu którego, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] orzeczeniem z dnia [...] r. uchylił orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] r. i przekazał sprawę temu Zespołowi do ponownego rozpatrzenia. Miejski Zespół do Spraw Orzekania i Niepełnosprawności w G. orzeczeniem z dnia [...] r. zmienił własne orzeczenie z dnia [...] r. w części dotyczącej ustaleń zawartych w pkt IV i uznał, iż w sprawie P.R. "niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa". W tym stanie rzeczy, spełnione zostały warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego i prawo to ustalono od miesiąca maja 2012 r., czyli od miesiąca złożenia wniosku w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. o wydanie orzeczenie w zakresie zmiany pkt IV orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: "ustawa o świadczeniach rodzinnych", prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i art. 14-17, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 2a). Odnosząc powyższe regulacje prawne do przywołanego stanu faktycznego organ odwoławczy uznał, iż P.R., złożył w dniu 22 maja 2012 r. wniosek o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r. w zakresie dotyczącym daty powstania niepełnosprawności, następnie po uzyskaniu pozytywnego rozstrzygnięcia, zawartego w orzeczeniu Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] r., złożył w dniu 29 listopada 2012 r. podpisany przez siebie wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, a więc w terminie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia z dnia [...] r., zatem organ pierwszej instancji prawidłowo przyznał zasiłek pielęgnacyjny od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności, tj. od miesiąca maja 2012 r. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż brak było podstaw do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca kwietnia 2010 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach P.R. podniósł, iż domaga się nadpłacenia zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca kwietnia 2010 r. do maja 2012 r., z powodu zmiany punktu czwartego orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r. w zakresie czasu powstania jego niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 z późn. zm. ), Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym, w oparciu art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd także z urzędu dokonuje kontroli legalności decyzji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, zgodnie ze wskazanymi powyżej normami, Sąd doszedł do przekonania, iż zarzuty skargi nie są zasadne, jak również skarga nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę z urzędu. Stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się na okres zasiłkowy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Odstępstwem od wyrażonej powyżej zasady jest przyznanie świadczenia zgodnie z art. 24 ust. 2a tej samej ustawy, a mianowicie jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności. Powyższa regulacja została wprowadzona w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. (sygn. akt P 28/07) i obowiązuje od dnia 2 stycznia 2009 r., w oparciu o art. 1 pkt 13 lit. a) ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 223, poz. 1456). Uwzględniając stanowisko zaprezentowane przez Trybunał Konstytucyjny, ustawodawca powiązał czasowo ustalenie daty początkowej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z chwilą złożenia wniosku o wszczęcie postępowania zmierzającego do ustalenia stopnia niepełnosprawności, stąd też osoba zainteresowana ma prawo uzyskać zasiłek pielęgnacyjny lub świadczenie pielęgnacyjne w ustawowo określonej wysokości od miesiąca, w którym złożyła wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności bądź o ich zmianę. Przyjdzie zauważyć, że ustawodawca przewidział taką możliwość - przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności - o ile wniosek został złożony w ciągu trzech miesięcy, od dnia wydania orzeczenia w powyższym zakresie. Tymczasem, skarżący w dniu 29 listopada 2012 r. złożył do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. podpisany przez siebie wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i uczynił to, po uzyskaniu orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] r., które zmieniło wcześniejsze orzeczenie tego samego Zespołu z dnia [...] r., w części dotyczącej ustalenia istnienia niepełnosprawność skarżącego od dzieciństwa. Zatem, wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został prawidłowo wniesiony w terminie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia z dnia [...] r., jednakże organ mógł przyznać zasiłek pielęgnacyjny od miesiąca, w którym złożono wniosek o zmianę orzeczenia o niepełnosprawności, tj. od miesiąca maja 2012 r. Powyższy stan faktyczny, z uwagi na regulację zawartą w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, pozwala uznać za słuszne oba rozstrzygnięcia wydane w sprawie skarżącego. Brak było bowiem podstaw do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca kwietnia 2010 r., tak jak wnioskowano w skardze, wobec złożenia w dniu 22 maja 2012 r. wniosku o zmianę orzeczenia. Okoliczność, że skarżący wcześniej nie wniósł odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], o czym został prawidłowo pouczony, ma dla sprawy istotne znaczenie i nie pozwala na uwzględnienie żądania skargi, sporządzonej osobiście przez skarżącego. Nie jest w tej sytuacji możliwe przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, przed złożeniem stosownego wniosku i to niezależnie od przyczyn późniejszego jego złożenia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 marca 2011 r. o sygn. akt II SA/Łd 149/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Inna sytuacja zachodziłaby wówczas, gdyby skarżący zaraz po otrzymaniu orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] r. zwrócił się o jego zmianę i uzyskał wówczas pozytywne rozstrzygnięcie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić przyjdzie, iż decyzje organów orzekających w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania zasiłków pielęgnacyjnych nie mają charakteru uznaniowego, a organy przy ich podejmowaniu muszą ściśle przestrzegać obowiązujących przepisów prawa. Nie można było zatem rozważać możliwości przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od daty wcześniejszej, niż uczyniły to organy administracyjne. Organy administracyjne nie naruszyły również przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., gdyż zgromadziły w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i ustaliły wszystkie istotne dla niniejszej sprawy okoliczności, a dokonana ocena dowodów nie nosi znamion dowolności. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada także wymogom art. 107 § 3 K.p.a., stanowiącego, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.