IV SA/Gl 174/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr[...] , utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] Nr [...], którą odmówiono przyznania A. J. dodatku mieszkaniowego. A. J. w dniu 27 lutego 2014 r. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. We wniosku stwierdził, iż posiada spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego o pow. użytkowej 62,04m2 i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Decyzją z dnia[...] nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. odmówiono stronie prawa do dodatku mieszkaniowego, gdyż powierzchnia użytkowa lokalu przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 50%. Po rozpoznaniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 785/14 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu Sąd stwierdził między innymi, że: "tylko wtedy, gdyby ustalono, że skarżący, bez względu na posiadany udział we współwłasności, korzysta w sposób niepodzielny z lokalu mieszkalnego o pow. 62,04 m2, która przekracza powierzchnię normatywną o 50% rozstrzygnięcie należałoby uznać za zgodne z prawem. Jednakże brak jednoznacznych ustaleń co do tego, czy skarżący niepodzielnie włada przedmiotowym lokalem mieszkalnym, czyni wydaną decyzję przedwczesną, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji ustalił, że strona mieszka sama i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą rozwiedzioną. Nie pracuje, nie jest zarejestrowana w PUP. Dnia 2 grudnia 2004 r. ustanowiono z żoną rozdzielność majątkową. J. J. (była żona) w lokalu nie zamieszkuje od marca 2001 r. i z niego nie korzysta, nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, nie posiada kluczy, a z lokalu wymeldowała się w lipcu 2013 r. Ponadto ustalono, że w rezultacie pozwu o podział majątku wspólnego złożonego przez J. J. w 2010 r. prawomocnym postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Rejonowy[...] orzekł, że strona otrzymała na wyłączność lokal, a J. J. miała otrzymać kwotę ustaloną przez Sąd tytułem spłaty rozliczenia nakładów. Organ I instancji nadto ustalił, że powierzchnia użytkowa lokalu, która wynosi 62,04 m2 przekracza powierzchnię normatywną wynoszącą dla jednej osoby 35 m2 o więcej niż 50%, a wobec tego decyzją z dnia [...] Nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 5 ust. 1 i 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.-dalej "u.d.m.") oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie k.p.a.) odmówił przyznania A. J. dodatku mieszkaniowego. W odwołaniu strona zarzuciła powyższej decyzji naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, Kartę Praw Podstawowych UE, Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, przepisy Konstytucji RP dotyczące pomocy socjalnej oraz nierespektowanie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 7 maja 2015r. sygn. akt IV SA/G1 785/14. Strona uznała brak pomocy w formie dodatku mieszkaniowego za obstrukcję prawną instytucji pomocowej i łamanie od lutego 2014 r. jego praw, co powoduje zagrożenie jego egzystencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło stan faktyczny i argumentację prawną wskazując, że zagadnienia związane z przyznawaniem dodatków mieszkaniowych uregulowane są w ustawie z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.). W szczególności stwierdziło, że stosownie do postanowień art. 5 ust. 1 pkt 1 u.d.m. normatywna powierzchnia lokalu mieszkalnego dla jednej osoby wynosi 35m2. Zgodnie z art. 5 ust. 5 u.d.m., dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Kolegium stwierdziło, że powierzchnia użytkowa lokalu strony przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 50%, a w tej sytuacji dodatek mieszkaniowy nie przysługuje. Kolegium podkreśliło, że wydanie decyzji odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego jest prawnie uzasadnione. Ustawodawca w ustawie o dodatkach mieszkaniowych nie przewidział żadnych odstępstw od ustalonych warunków przyznania dodatku mieszkaniowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wyraziła niezadowolenie z decyzji wydanej przez Kolegium i wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu stwierdzając, że nie są respektowane jej prawa konstytucyjne. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że pomoc ta nie została opłacona w żadnej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Kontrola dokonywana jest przy tym pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Na podstawie dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 się 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718- dalej "p.p.s.a"), rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jest zatem uprawniony do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 785/14 w wyroku z dnia 7 maja 2015 r. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r., I GSK 534/12 ), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania." Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone decyzje Sądu jest weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 785/14 z dnia 7 maja 2015 r. poprzednio wydanego w tej sprawie. Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.- dalej “u.d.m."). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji wskazać należy, że dodatek mieszkaniowy może otrzymać osoba, która spełnia przewidziane ustawą kryteria odnoszące się do powierzchni zajmowanego lokalu oraz dochodu. Tylko łączne spełnienie tych przesłanek uprawnia do otrzymania świadczenia. W niniejszej sprawie organ w pierwszej kolejności zbadał, czy skarżący spełnia kryteria odnoszące się do powierzchni zajmowanego lokalu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.m. normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać: 1) 35 m2 - dla 1 osoby, 2) 40 m2 - dla 2 osób, 3) 45 m2 - dla 3 osób, 4) 55 m2 - dla 4 osób, 5) 65 m2 - dla 5 osób, 6) 70 m2 - dla 6 osób, a w razie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym większej liczby osób dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię tego lokalu o 5 m2. Stosownie do art. 5 ust. 3 u.d.m., normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.). Natomiast art. 5 ust. 5 u.d.m. stanowi, że dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Zajmowany przez skarżącego lokal ma powierzchnię 62,04 m2 . W tej sytuacji należało rozważyć, czy zastosowanie znajdzie art. 5 ust. 5 u.d.m. Organy obu instancji dokonały przeliczenia powierzchni zajmowanego przez skarżącego lokalu, biorąc pod uwagę oba warianty przewidziane w art. 5 ust. 5 u.d.m. i na skutek tych przeliczeń ustaliły, że powierzchnia zajmowanego przez skarżącego lokalu przekracza powierzchnię normatywną wynoszącą dla jednej osoby 35 m2 o więcej niż 50%. Należy zauważyć że w wyroku z dnia 7 maja 2015 wiążącym z mocy art. 153 p.p.s.a. organ w niniejszej sprawie, WSA uznał w szczególności, że: " tylko wtedy, gdyby ustalono, że skarżący, bez względu na posiadany udział we współwłasności, korzysta w sposób niepodzielny z lokalu mieszkalnego o powierzchni 62,04 m2, która przekracza powierzchnię normatywną o 50% rozstrzygnięcie należałoby uznać za zgodne z prawem." Sąd podkreślił, przy tym, że brak jednoznacznych ustaleń co do tego, czy skarżący niepodzielnie włada przedmiotowym lokalem mieszkalnym, czyni wydaną decyzję przedwczesną. Organy zgodnie z zaleceniami wynikającymi z wyroku tut. Sądu przeprowadziły postępowanie wyjaśniające we wskazanym zakresie, na podstawie którego ustalono, że w lokalu przy ul. [...] w K. skarżący zamieszkuje sam i sam prowadzi gospodarstwo domowe. Była żona J. J. w lokalu nie zamieszkuje od marca 2001 r., z lokalu tego również nie korzysta. Do przedmiotowego lokalu nie posiada kluczy. Z lokalu wymeldowała się w lipcu 2013 r. Ponadto J. J. w 2010 r. wniosła do Sądu pozew o podział majątku wspólnego. Postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd dokonał podziału majątku w ten sposób, że przedmiotowy lokal skarżący otrzymał na wyłączność natomiast była żona miała otrzymać kwotę ustaloną przez Sąd tytułem spłaty rozliczenia nakładów. Skarżący nie kwestionował ustaleń dokonanych przez organy, a zatem są one bezsporne. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący włada niepodzielnie lokalem mieszkalnym o powierzchni 62,04 m2. W ocenie sądu organ dokonał prawidłowych obliczeń dotyczących powierzchni lokalu i spełniania kryteriów, o których mowa w art. 5 ust. 5 pkt 1 i 2 u.d.m. Zaznaczyć przy tym należy, że decyzja w sprawie dodatku mieszkaniowego ma charakter związany, a zatem nie zależy od uznania organu. Oznacza to, że organ bada, czy zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania świadczenia i w przypadku, gdy wnioskodawca ich nie spełnia organ wydaje decyzję odmowną. W realiach niniejszej sprawy podkreślić należy, że przepisy ściśle określają kryteria przyznania dodatku mieszkaniowego, a organ nie może wykraczać poza ramy tymi przepisami zakreślone. Skarżący w trakcie postępowania wskazywał na swoją trudną sytuację życiową jednakże argumenty podnoszone przez niego we wskazanym zakresie nie mogły odnieść oczekiwanego skutku w rozpatrywanej sprawie. Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.