IV SA/Gl 176/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Przedmiotem sporu jest decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach – dalej SKO, Kolegium- nr [...] z [...]r. którą organ ten po rozpatrzeniu odwołania M.K. – dalej strona, na podstawie art.2 ustawy z dnia 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 1659 z poźn zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 23) od decyzji Prezydenta Miasta D. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko E.K. utrzymał sporną decyzję w mocy. Prezydent Miasta D. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko E.K. wskazując, iż nie spełnia warunków do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, gdyż przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania tego świadczenia o kwotę 40,60 zł; a dochód na osobę w rodzinie wynosi 840,60 zł. Organ pierwszej instancji uznał, że w przypadku rozwiązania umowy agencyjnej (i każdej innej) zawartej i wykonywanej w ramach działalności gospodarczej utrata dochodu w rozumieniu art. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci następuje wyłącznie w razie wyrejestrowania lub zawieszenia działalności gospodarczej, a nie w przypadku rozwiązania takiej umowy. Dlatego też organ stwierdził, że nie zachodzą w sprawie przesłanki do uznania, że doszło do utraty dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 19 tej ustawy. Od powyższej decyzji odwołała się strona wskazując że dochód osiągnięty w związku z rozwiązaniem umowy agencyjnej jest dochodem utraconym. Podała, że umowa agencyjna stanowiła część dochodów uzyskanych w 2014 r. Ponadto podała, że w 2014 r. skorzystał z tzw. "urlopu tacierzyńskiego", co należy uznać za dochód utracony. Jej zdaniem obniżenie dochodu powinno być uznane jako podstawa do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych i powołała się na orzeczenie WSA w Bydgoszczy z dnia 18 czerwca 2008 r. Kolegium, po zapoznaniu się z odwołaniem strony i po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdziło, iż odwołanie nie jest zasadne i utrzymało sporną decyzję w mocy. Przywołało treść regulacji ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 poz. 195) zwanej dalej ustawą; a to art. 4 , art. 5 podnosząc, iż świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Przywołało definicje zawarte w art. 2 ustawy, a to dotyczące dochodu – oznaczającego dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych; dochód członka rodziny - oznaczającego przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 Organ wskazał, iż zgodnie z art. 2 pkt 19 ww. ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.),(...). Podał, iż zgodnie z przepisem art. 2 pkt 20 cyt. ustawy uzyskanie dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,(.....). Nadmienił, iż zgodnie z przepisem art. 7 ust. 2 cyt. ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Zaznaczył, iż z akt sprawy wynika, że strona prowadzi działalność gospodarczą. Z dniem 31.10.2014r. rozwiązała za porozumieniem stron łączącą ją od 1.07.2008r. z firmą A Sp. z o.o. umowę agencyjną, która była zawarta z M.K. prowadzącym działalność gospodarczą. Od dnia 1.10.2014r. strona została zatrudniona w firmie A Sp. z o.o. na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy na czas nieokreślony. Biorąc pod uwagę powyższe organ zaznaczył, iż ustalając dochód rodziny osiągnięty w 2014r. wzięto pod uwagę to że: strona osiągnęła dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 24194,05 zł, od którego odliczono: podatek należny - 1636,70 zł, składki na ubezpieczenie społeczne - 0 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne - 3244,80 zł i po podzieleniu go na 12 miesięcy uzyskano kwotę 1609,37 zł miesięcznie. Do tej wartości dodano uzyskany w 2014r. dochód z tytułu zatrudnienia w firmie A Sp. z o.o. w wysokości 7312,68 zł, od którego odliczono: podatek należny w kwocie 494,69 zł; składki na ubezpieczenie społeczne 967,87 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne 591,07 zł i podzielono go przez 3, gdyż w 2014r. strona osiągnęła dochód od października do grudnia 5259,05 zł, co dało wartość 1753,01 zł. Dochód małżonki strony osiągnięty w 2014 r. został potraktowany za w całości utracony. Podsumowując ustalono, że dochód na osobę w rodzinie wyniósł 840,59 zł i przekroczył kwotę kryterium dochodowego. Kolegium za prawidłowe uznał ustalenia organu I instancji, że w przypadku rozwiązania umowy agencyjnej zawartej i wykonywanej w ramach działalności gospodarczej utrata dochodu w rozumieniu art. 7 ustawy następuje wyłącznie w razie wyrejestrowania lub zawieszenia działalności gospodarczej, co w sprawie nie miało miejsca, a nie w przypadku rozwiązania takiej umowy. Dlatego też zdaniem Kolegium zasadnie stwierdzono, że nie zachodzą w sprawie przesłanki do uznania, że doszło do utraty dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy. Kolegium podkreśliło, że dochód uzyskiwany z tytułu umowy agencyjnej jest dochodem uzyskiwanym z działalności gospodarczej w rozumieniu art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Opodatkowaniu podlega cały dochód uzyskany w skali roku podatkowego, bez względu na to na podstawie jakich umów był osiągany, co uniemożliwia wyodrębnienie z dochodu świadczeń uzyskanych z poszczególnych umów wykonywanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Za prawidłowe organ II instancji uznał wliczenie do dochodu strony zasiłku ojcowskiego, na którym zgodnie z zaświadczeniem ZUS Oddział w S. strona przebywała w okresie od 5.05.2014 r. do 18.05.2014 r. i otrzymała wynagrodzenie 899,78 zł (pomniejszone o podatek 162 zł). Nie można tego świadczenia potraktować w ocenie Kolegium jako dochodu utraconego, gdyż nie przewidują tego przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ponadto Kolegium nie podzieliło poglądu strony wywiedzionego ze stanowiska sądów administracyjnych, iż obniżenie dochodu może być potraktowane jako utrata dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W skardze do WSA w Gliwicach strona postawiła organowi zarzut naruszenia m.in. art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa, co uniemożliwiło jej nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę E. w okresie od 1.04.2016r. do 30.09.2017r. Podniosła, iż MOPS w D. nie podjął żadnych działań celem ponownego przeanalizowania jej sytuacji, a jedynie powtórnie powołał się na brak wyrejestrowania działalności gospodarczej na podstawie art. 14 ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2015r. poz. 584, z późn. zm.) nie zważając na fakt, że powyższy przepis prawny dotyczy przedsiębiorców niezatrudniających pracowników, co w jej przypadku ma miejsce. Wskazała iż kilkakrotnie w swoich pismach do MOPS informowała, że w 2014 roku podczas wykonywania obowiązków z tytułu umowy agencyjnej oraz w trakcie trwania stosunku pracy do dnia dzisiejszego z ówczesnym dającym zlecenie sprawami związanymi z dorabianiem kluczy (obróbka metalu wg PKD) zajmował się pracownik zatrudniony do dnia dzisiejszego. Biorąc pod uwagę fakt, iż strona jest jedynym żywicielem rodziny nie wchodziła w grę możliwość wyrejestrowania ani też zawieszenia działalności gospodarczej ponieważ skutkowałoby to utratą płynności finansowej gospodarstwa domowego. Wskazała, iż w treści art.2 ust. 19c ustawy ustawodawca wprost podał zapisy zawierające umowę agencyjną w grupie dochodów utraconych i do wyliczeń wysokości dochodu utraconego posłużyć mogą wystawiane faktury VAT za każdy miesiąc pracy agenta wg zapisów umowy agencyjnej, które były wynagrodzeniem za wykonywaną pracę. Założeniem ustawodawcy jest aby umowa agencyjna była rozliczana jako część prowadzonej działalności gospodarczej. Nie ma możliwości wyodrębnienia jej na rozliczeniu rocznym PIT, ale skoro została ona uwzględniona przez tegoż samego ustawodawcę jako możliwy do utracenia dochód, to trzeba założyć, że w przypadku rozwiązania takiej umowy nastąpiła faktycznie utrata dochodu. Podkreśliła, iż analizując strukturę dochodu rodziny za miesiąc listopad i grudzień 2014r. widać, iż wysokość przychodu z tytułu działalności gospodarczej jest diametralnie niższa niż w miesiącach obowiązywania umowy agencyjnej, a także brak jest w strukturze sprzedaży faktury za usługi agencyjne. Powyższe ma również odbicie w rozliczeniu rocznym za 2015r., gdzie w miejsce dochodów z tytułu umowy agencyjnej (dochody z działalności gospodarczej wg PIT36 za 2015r.) powstał dochód z tytułu umowy o pracę.  Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przyjęte w sprawie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjny w Gliwicach strona podtrzymała zarzuty skargowe, podnosząc jak w skardze, iż w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, gdyż zatrudnia pracownika, który to kontynuuje dorabianie kluczy, którą to usługę strona wykonywała wcześniej w ramach umowy agencyjnej zawartej z A Sp. z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny czy rozwiązanie umowy agencyjnej w sytuacji nie wyrejestrowania działalności gospodarczej a także jej nie zawieszenia, nastąpiła utrata dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jak uznaje strona, czy wprost przeciwnie –jak wywodzi organ podnosząc iż rozwiązanie umowy agencyjnej, które nastąpiło w toku prowadzonej działalności stanowi jedynie o możliwości obniżenia dochodu , a nie o jego utracie. Zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14 a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 . o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz.584 ze zm.)... (.....). Sąd podziela w całości pogląd organów zajęty w sprawie , iż jeżeli w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ma miejsce potencjalna czy realna zmiana ilości kontrahentów, to jest to okoliczność mająca wpływ nie na utratę dochodów, a na ich wysokość. W przedmiotowej sprawie dochód strony nie może być oceniany z przesłanką jego utraty, albowiem realnie nie nastąpiła utrata dochodu, czego dowodem jest prowadzenie działalności gospodarczej . Nie ma racji strona skarżąca, że w realiach przedmiotowej sprawy nie mogła zawiesić działalności, albowiem miała zatrudnionego w jej ramach pracownika, gdyż ta okoliczność nie stanowi przesłanki zawieszenia działalności czy jej wyrejestrowania. Inny jest stosunek nawiązany z pracownikiem, podlega innym reżimom prawnym, inne zaś są przyczyny i przesłanki zawieszenia czy wyrejestrowania działalności gospodarczej. I o ile ma rację strona skarżąca, że mając zatrudnionego pracownika w ramach stosunku pracy działalność gospodarcza nie może być nie prowadzona to już całkowicie pomija, że to właśnie ta okoliczność jaką jest prowadzenie działalności determinuje możliwość przyznania jej świadczenia wychowawczego na 1 dziecko, gdy przekracza kryterium dochodowe. Jednocześnie całkowicie pomija w swych wywodach i twierdzeniach treść art. 2 pkt 19 lit. e ustawy, w którym explicite uznano iż utratą dochodu jest wyłącznie wyrejestrowanie działalności gospodarczej lub jej zawieszenie przy spełnianiu przesłanek z art. 14 a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Dodatkowo podnieść należy, że ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci funkcjonuje w określonym systemie prawnym, co powoduje, że przy stosowaniu i wykładni jej przepisów a zatem utraty dochodu unormowanego w/w regulacjami - art. 2 pkt 19 lit. e , nie można abstrahować od uwarunkowań prawnych wynikających także z przepisów zawartych w innych aktach normatywnych, a mających zastosowanie w odniesieniu do zagadnień będących spornymi w sprawie. I tak zgodnie z art. 5a pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych działalność gospodarcza albo pozarolnicza działalność gospodarcza - oznacza działalność zarobkową: a) wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,(...) prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9. Niewątpliwie dorabianie kluczy (obrabianie metalu określone normami Polskiej Klasyfikacji Działalności stanowi działalność usługową prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4- 9 ustawy o podatku dochodowym. Konsekwencją tego stwierdzenia przy założeniu, iż ustawodawca jest racjonalny jest zatem pogląd, iż definiując pojęcie utraty dochodu w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w aspekcie prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, czym jest jak już nadmieniono – usługowe dorabianie kluczy- dokonał on tego w połączeniu z całością regulacji prawnych związanych z prowadzeniem tego typu działalności, a zatem z w/w ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych jak i ustawą o swobodzie działalności gospodarczej normującą podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jak i zadania organów w tym zakresie, czemu dał jednoznaczny wyraz w treści art. 2 pkt 19 lit. e ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Podsumowując skoro nie jest sporne pomiędzy stronami, iż M.K. nie wyrejestrował działalności gospodarczej bowiem jest ona w dalszym ciągu prowadzona co zostało podkreślone zarówno w skardze jak i podczas rozprawy, zasadnym jest zatem pogląd organu, iż w tej sytuacji nie doszło do utraty dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Odnosząc się w tym miejscu do argumentów skargi, iż organy wadliwie zinterpretowały przepisy w sprawie art. 2 pkt 19 lit e powołując się na okoliczność, iż w przypadku strony nie spełniła ona przesłanki w zakresie zawieszenia wykonywania prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, który to przepis mówi o przedsiębiorcy niezatrudniającym pracowników, co w przypadku M. K. nie ma zastosowania, albowiem zatrudnia on jednego pracownika to zauważyć należy, iż pozostaje on bez znaczenia dla legalności spornego rozstrzygnięcia. Skoro powołany bowiem art. 2 pkt 19 lit e stanowi, iż w jego znaczeniu z utratą dochodu mamy do czynienia, gdy zaistnieje jedna z przesłanek w nim alternatywnie określonych na co wskazuje słowo " lub" to w sytuacji gdy niewątpliwie nie nastąpiło wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej przez stronę, która w dalszym ciągu ją prowadzi okoliczność, iż organ powołał się na przesłankę, która nie ma w sprawie zastosowania jest w sprawie bez znaczenia . W tym stanie rzeczy, gdy Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa procesowego: a to art. 7 i art. 77 kpa a w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię art. 2 pkt 19 lit. e na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 t.j.) skarga podlegała oddaleniu.