IV SA/Gl 196/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych (słownie: [...] złotych [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm.), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził u D.S. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, ujętą w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, iż w toku postępowania ustalono, że wyżej wymieniona będąc zatrudnioną: – w latach 1977-1978 w [...] w T. na stanowisku uczennicy kuśnierskiej, – w 1995 r. w Przetwórstwie A w P. na stanowisku pracownika produkcyjnego, – w latach 1997-2000 w Usługowej Spółdzielni A w P. na stanowisku krawcowej, – 2000-2004 i 2004-2006 w "B" Spółka Jawna w P. na stanowisku robotnika w przemyśle przetwórczym, pracownik przetwórni pieczarek, – 2006-2007 w C Sp. z o.o. K. obecnie C’ Sp. z o.o. w K. na stanowisku kontrolera jakości, – od 2007 r. do chwili obecnej, w "D" Sp. z o.o. w T., na stanowiskach pracownika kontroli jakości, krojczego-kontrola jakości i szwaczki - kontrola jakości. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w kartach ocen narażenia zawodowego z dnia 23 września 2014 r. Równocześnie wskazano, że choroba zawodowa w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka została rozpoznana u wyżej wymienionej przez Poradnię Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., która wyraziła takie stanowisko w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] r., wydanym na podstawie danych z wywiadu chorobowego, badań przedmiotowych konsultacji neurologicznej i ortopedycznej oraz w oparciu o analizę udostępnionej dokumentacji medycznej i aktualny wynik badania elektroneurograficznego. Wskazano przy tym, że rozpoznano stan po uwolnieniu nerwu pośrodkowego prawego z dobrym efektem terapeutycznym. W dniu 2 lipca 2014 r. przeprowadzono operację uwolnienia prawego nerwu pośrodkowego, a po operacji ustąpiły drętwienia prawej ręki, utrzymuje się ból nadgarstka. Przeprowadzone badania laboratoryjne nie wykazały odchyleń od normy, a w badaniu neurograficznym wykonanym w dniu 22 sierpnia 2014 r. przewodzenie we włóknach ruchowych i czuciowych badanych nerwów było w granicach normy. Ustalony stan pozwolił orzec rozpoznanie choroby zawodowej. Odwołanie od wskazanej wyżej decyzji złożył pracodawca - "D" Sp. z o.o. w T. reprezentowana przez radcę prawnego H.M.. Odwołująca się podniosła zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania, a w szczególności art. 77 § 1 K.p.a. i art. 7 K.p.a., polegającego na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia D.S.. Wywiodła bowiem, że organ pierwszej instancji zaniechał zebrania pełnej dokumentacji medycznej. Pełnomocnik odwołującej się Spółki wskazał na naruszenie art. 80 K.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w stwierdzeniu występowania choroby zawodowej u D.S. wyłącznie na podstawie orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Zarzucił również brak wykazania przez organ związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy, poprzez ograniczenie się wyłącznie do stwierdzenia, iż taki związek przyczynowy wynika z zebranego materiału dowodowego, a w szczególności z danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz w kartach narażenia zawodowego pracownicy. Mając na uwadze powyższe odwołująca się wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, bądź uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T., jak również o uzupełnienie materiału dowodowego w określonym przez nią zakresie. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie stanowiące przedmiot odwołania. W uzasadnieniu przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, w tym odniesiono się do treści wniesionego odwołania. W dalszej części zamieszczono rozważania merytoryczne i rozpoczęto je od powołania się na definicję choroby zawodowej sformułowaną w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którym pod pojęciem tym należy rozumieć chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Organ odwoławczy podzielił dokonane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ustalenia co do charakteru i okresów zatrudnienia D.S. u różnych pracodawców, od 1977 r. do chwili obecnej, oraz co do zajmowanych przez nią stanowisk, przyznając, że w okresie tym wykonywała ona pracę monotypową, obciążającą stawy nadgarstkowe, a zatem była narażona na czynnik stwarzający możliwość powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Równocześnie zaznaczył, iż wspomniana choroba zawodowa, o której mowa w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych została u wyżej wymienionej rozpoznana przez lekarzy Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., w orzeczeniu lekarskim nr [...] wydanym [...]r., w którym powołano się na wykonane badania, przeprowadzone konsultacje a także na analizę dokumentacji medycznej stwierdzając, że istnieją podstawy do rozpoznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii schorzenia. W tym miejscu wskazano, że pełnomocnik "D" Sp. z o.o. w T. nie udzielił odpowiedzi na wystosowaną do niego w trybie art. 10 K.p.a. informację o prawie zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Organ sanitarny podkreślił, iż orzeczenie lekarskie stanowiące podstawę wydanej w sprawie decyzji jest dostatecznie uzasadnione, a sformułowana w nim diagnoza oparta została na wystarczających przesłankach, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi. W tym stanie rzeczy brak jest przesłanek, aby orzeczenie to kwestionować, czy też aby uwzględnić wniosek strony o wystąpienie do jednostki orzeczniczej o jego uzupełnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach reprezentujący "D" Sp. z o.o. w T. radca prawny H.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, celem wydania decyzji w oparciu o dowód spełniający wymagane prawem kryteria, to jest o orzeczenie lekarskie zawierające, zgodnie z art. 84 K.p.a. uzasadnienie ze wskazaniem zapisów dokumentacji medycznej stanowiących podstawę tego orzeczenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Pełnomocnik strony skarżącej zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: – art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia i dołączenia do akt pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia D.S. oraz przyczyn ewentualnych schorzeń, które u niej występują, wyrażające się zaniechaniem wystąpienia do jednostki orzeczniczej, celem sporządzenia "dodatkowego uzasadnienia" wydanego przez tę placówkę orzeczenia, gdzie nie wskazano, jakie konkretne zapisy dokumentacji medycznej stanowiły podstawę zawartego w nim rozpoznania, lecz powołano się jedynie na wynik badania EMG, które nie stanowi dostatecznie miarodajnej i jednoznacznej metody diagnostycznej, gdyż może być obrazem innych niż zespół cieśni nadgarstka schorzeń, w tym zwyrodnienia kręgosłupa, które ma charakter samoistny, – art. 80 K.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na stwierdzeniu choroby zawodowej wyłącznie na podstawie orzeczenia lekarskiego placówki diagnostycznej pierwszego stopnia, sporządzonego bez wymaganego uzasadnienia i zawierających wyłącznie lakoniczne konkluzje, jak również nie zawierającego żadnych odniesień do dokumentacji medycznej badanej z lat 1969-1998. Równocześnie reprezentujący stronę skarżącą radca prawny podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności: - § 8 ust. 2 oraz § 6 ust 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, poprzez niepodjęcie działań mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego i brak zwrócenia się o wydanie "dodatkowego uzasadnienia" orzeczenia lekarskiego jak również brak odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby oraz niepodjęcie innych czynności zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego, co było konieczne w sytuacji istnienia rozbieżności pomiędzy uzasadnieniem tego orzeczenia a postawioną w nim diagnozą. W obszernym uzasadnieniu skargi eksponowano nieprawidłowości postępowania polegające na wydaniu rozstrzygnięcia opartego na niepełnym materiale dowodowym, braku dokonania ustaleń co do istnienia okoliczności wskazujących na samoistną etiologię schorzenia. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie i powtarzając argumentację z uzasadnienia swojej decyzji wywiódł, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) wykazała bowiem, że zaskarżony akt nie odpowiada wymogom prawa. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje więc zachowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013, poz. 1367), zaś drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Należy zaakcentować, że wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 przywoływanego aktu. W niniejszej sprawie u D.S. stwierdzono chorobę zawodową w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Jest przy tym poza sporem, że pracowała ona przez pewien okres czasu w narażeniu zawodowym, polegającym na wykonywaniu czynności monotypowych, obciążających kończyny górne w stawach nadgarstkowych. Fakt ten znajduje jednoznaczne potwierdzenie w dołączonych do akt sprawy kartach narażenia zawodowego z dnia 23 września 2014 r. i nie był on w żaden sposób kwestionowany przez stronę skarżącą. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, wyżej wymieniona była poddana badaniom w uprawnionej jednostce orzeczniczej, a mianowicie w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., która wypowiedziała się jednoznacznie o rozpoznaniu u badanej spornej choroby zawodowej, co znalazło wyraz w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r., nr [...], gdzie powołano się na wnioski płynące z wywiadu chorobowego, badania przedmiotowego, konsultacji neurologicznej i ortopedycznej, a także na analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz na aktualny wynik badania elektroneurograficznego. Na marginesie przyjdzie zauważyć, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odwołał się wprost do postanowień zamieszczonych w tym orzeczeniu, ponieważ zostały one w nim przywołane. W tym miejscu przyjdzie dostrzec, że przywołane powyżej orzeczenie uprawnionej placówki medycznej zawiera niejasności i zamieszczone zostały w niej sprzeczne ustalenia, które nie zostały przez organy administracji obu instancji dostrzeżone, a były sygnalizowane przez pełnomocnika skarżącej Spółki. Wskazane sprzeczności uzewnętrzniły się w następujących momentach, otóż akcentuje się występowanie choroby zespół cieśni w obrębie nadgarstka a jednocześnie sygnalizuje się, że w następstwie przeprowadzonej w dniu 2 lipca 2014 r. operacji uwolniono prawy nerw pośrodkowy, a po operacji ustąpiły drętwienia prawej ręki, przy utrzymującym się bólu nadgarstka. W badaniu neurograficznym wykonanym w dniu 22 sierpnia 2014 r. przewodzenie w nerwach ruchowych i czuciowych było w granicach normy. W końcowej części orzeczenia zamieszczono stwierdzenie, że w oparciu o aktualny wynik badania elektroneurograficznego rozpoznano stan po uwolnieniu nerwu pośrodkowego prawego z dobrym skutkiem terapeutycznym. W świetle powyższego rodzi się wątpliwość, czy po przeprowadzonej operacji u D.S. w dalszym ciągu występuje schorzenie, czy też zostało ono wyleczone. Treść orzeczenia nie jest czytelna i daje podstawy do przyjęcia twierdzenia, że schorzenie zostało wyleczone i brak jest podstaw do rozpoznania u wyżej wymienionej choroby zawodowej. Należy podkreślić, że orzeczenie lekarskie wyspecjalizowanej jednostki diagnostycznej wymienionej w § 5 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. ma charakter kwalifikowanej opinii biegłego i stanowi zasadniczy dowód w sprawie, bez którego organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Konkluzja taka wynika wprost z treści powołanego wyżej § 8 ust. 1 tego aktu wykonawczego. Organ sanitarny jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do stwierdzenia odmiennego schorzenia. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości podważenia ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono istotnych wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Powyższe uwagi odnośnie statusu prawnego orzeczenia wydanego przez uprawniony podmiot oraz jego zawartość merytoryczna pozwalają uznać, że zgłaszane przez pełnomocnika skarżącej Spółki zarzuty mają swoje uzasadnienie. Pełnomocnik strony skarżącej zarzucał orzekającym w sprawie organom uchybienie polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i brak dostatecznego wyjaśnienia charakteru spornej choroby, to w świetle powyższych ustaleń wywód ten należy uznać za zasadny. Zasadność zarzutu wynika z dostrzeganych rozbieżności w treści orzeczenia leżącego u podstaw rozstrzygnięć obu organów administracji. Z treści uzasadnienia tego orzeczenia można wnioskować, że D.S. była chora na chorobę w nim wymienioną, jednakże w następstwie przeprowadzonej operacji schorzenie to już nie występuje, a stan nadgarstka i przewodzenie w nerwach nie odbiega od norm. W świetle przeprowadzonych ustaleń, treść orzeczenia pozwala opowiedzieć się za stanowiskiem, że stan nadgarstka jest taki, jak po wyleczeniu przebytej choroby. W takiej sytuacji brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W konsekwencji zgodzić się należy z zarzutem zamieszczonym w skardze, że organ administracji nie podjął żadnych dodatkowych czynności zmierzających do wyjaśnienia dostrzeganych rozbieżności między sentencją orzeczenia a informacjami zamieszczonymi w jego uzasadnieniu. Brak wyjaśnienia tej okoliczności wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zarazem stanowi przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy - uzasadniającą uwzględnienie wniesionej skargi. Następstwem niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu administracji pierwszej instancji, który kierując się wskazaniami zamieszczonymi w uzasadnieniu tego wyroku winien wystąpić do wypowiadającej się w sprawie uprawnionej placówki medycznej celem wyjaśnienia sygnalizowanych wątpliwości, a następnie podjąć rozstrzygnięcie stosownie do otrzymanych informacji. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 210 w związku z art. 205 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. sw