IV SA/Gl 208/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska, , po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2009 r. ze skargi J. S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2008 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 629/08 ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 18 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę J. S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2008 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 629/08 ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich. W dniu [...] r. skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Równocześnie zadeklarował, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką oraz nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Jego jedyny majątek stanowi dom po rodzicach wraz z gruntem o powierzchni działki [...] m2. Miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy został zadeklarowany w kwocie [...] zł, na który składa się pobierane przez niego świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł oraz zasiłek na wyżywienie otrzymywany przez małżonkę w rozmiarze [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, iż ponosi następujące koszty związane z utrzymaniem rodziny: [...] zł – czynsz, [...] zł – elektryczność, [...] zł – gaz, [...] zł – podatek od nieruchomości, [...] zł – telefon, [...] zł – telewizja kablowa, [...] zł – zakup ciśnieniomierza, [...] zł – lekarstwa dla żony, [...] zł – lekarstwa dla niego, [...] zł elektryczność w domu po rodzicach, [...] zł woda za dom po rodzicach, [...] zł – za każdą zimę kupno 1 tony węgla oraz koszty wykupienia mieszkania własnościowego - łącznie [...] zł. Dodatkowo wnioskodawca zaznaczył, że środki finansowe jakie posiada nie wystarczają już nawet na wyżywienie, dlatego pożyczył pieniądze i musi spłacać zadłużenie. Pieniądze zostały również przeznaczone na wykupienie na własność mieszkania, w którym zamieszkuje wraz z żoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku J.S. godzi się podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego oraz rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 319). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Zważywszy bowiem relację pomiędzy dochodem przypadającym na jego dwuosobowe gospodarstwo domowe a rozmiarem wydatków, które obciążają tę rodzinę uznano, że przesłanka wynikająca z przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. nie została przezeń zachowana. Nadto należy podkreślić, że wnioskodawca jest właścicielem mieszkania oraz nieruchomości zabudowanej o powierzchni [...] m2. Dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł, co znajduje potwierdzenie w dołączonych do wniosku zaświadczeniach. Na podstawie dokumentów źródłowych nadesłanych w toku postępowania ustalono, że średnie miesięczne koszty stałe obciążające jego gospodarstwo domowe wynoszą [...] zł. Na kwotę tą składają się wydatki z tytułu czynszu ([...] zł), opłaty za gaz ([...] zł), opłata za energię elektryczną ([...] zł), opłata za: telefon ([...] zł), telewizję kablową ([...] zł) oraz wydatki na leki (łącznie [...] zł). Jak więc wynika z powyższego, po odliczeniu wspomnianych wydatków do dyspozycji skarżącego i jego żony pozostaje miesięcznie ponad [...] zł (różnica pomiędzy kwotą dochodu netto a omawianymi kosztami). Nawet zatem uwzględniwszy, że kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o niezbędne koszty, jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości dla dwuosobowej rodziny oraz o wydatki na zakup innych leków, niż te które zostały udokumentowane, powinna ona umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku dla ich niezbędnych potrzeb życiowych. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Zważyć również należy, iż do kosztów bieżącego utrzymania rodziny nie zostały wliczone wydatki jakie wnioskodawca ponosi na utrzymanie domu po rodzicach, albowiem w nim nie mieszka, a nadto jak wynika z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach IV SA/Gl 629/08 (k. 69) nie nadaje się on do zamieszkania i został zakwalifikowany do wyburzenia. Tym samym nie można ponoszonych wydatków na dom odziedziczony po rodzicach zaliczyć do niezbędnych kosztów utrzymania rodziny. Dodatkowo z tej samej przyczyny za niezbędny koszt utrzymania nie można uznać jednorazowej wpłaty na wykupienie posiadanego mieszkania na własność. Wnioskodawca nie wykazał również, iż jest on z tego tytułu obciążony zobowiązaniami finansowymi. Ostatecznie, udokumentowany przez wnioskodawcę zakup ciśnieniomierza nastąpił w 1999 r., co z tej oczywistej przyczyny również wyłącza również zaliczenie tego zakupu do bieżącego kosztu utrzymania w 2009 r. Wymaga podkreślenia, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (por. art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie omawianej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., zeszyt 1, poz. 8). Nadto, w postanowieniu z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego (orzeczenie z dnia 23 października 1934 r., C II 1441/34) uznał, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia. Rekapitulując wnioskodawca oraz jego małżonka nie powinni ponieść tak dotkliwej szkody w wyniku uiszczenia kosztów związanych z ewentualnym uiszczeniem wpisu od skargi kasacyjnej oraz opłaceniem profesjonalnego pełnomocnika, skoro osiągają dochód, który zważywszy rozmiar ponoszonych przez nich kosztów utrzymania pozwala na zgromadzenie w tym celu stosownych środków. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.