IV SA/Gl 21/13

WyrokWSA w Gliwicach2014-01-10

Skład orzekający: Szczepan Prax, Beata Kozicka, Andrzej Matan

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego mogą być przyznane jednocześnie z alimentami otrzymywanymi bezpośrednio od zobowiązanego, oraz jak należy rozliczyć wpłaty dokonane przez dłużnika alimentacyjnego, który przebywa za granicą?
Ratio decidendi
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie mogą być przyznane jednocześnie z alimentami otrzymywanymi bezpośrednio od zobowiązanego, nawet jeśli są to alimenty zaległe. W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny dokonuje wpłat, które nie pokrywają w całości należności, a strony nie umówiły się inaczej, wpłaty te powinny być zaliczone na poczet najdawniej wymagalnych długów, proporcjonalnie do wysokości zasądzonych alimentów na każde z dzieci. Organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa materialnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla R.B. i M.B. na okres zasiłkowy 2008/2009. Sporne było rozliczenie wpłat dokonanych przez dłużnika alimentacyjnego przebywającego za granicą oraz wysokość przyznanych świadczeń. Strona skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zastosowanie art. 451 § 3 k.c. oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi R. B., M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 269 ze zm., dalej: "k.p.a"), art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu odwołania E.B. – utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta D. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej także: "MOPS") w D. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie: I) przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla 1) R.B. w wysokości: a) 450 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 listopada 2008 r., b) 9,42 zł miesięcznie na okres od dnia 1 grudnia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. c) 105,41 zł miesięcznie na okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 stycznia 2009 r. d) 171,30 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lutego 2009 r. do dnia 28 lutego 2009 r. e) 450 zł miesięcznie na okres od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 lipca 2009 r. f) 450 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. 2) M.B. w wysokości: a) 400 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 listopada 2008 r. b) 9,29 zł miesięcznie na okres od dnia 1 grudnia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. c) 94,42 zł miesięcznie na okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 stycznia 2009 r. d) 152,86 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lutego 2009 r. do dnia 28 lutego 2009 r. e) 400 zł miesięcznie na okres od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 lipca 2009 r. f) 400 zł miesięcznie na okres od dnia 1 wrześnią 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. II) nie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla R.B. i M.B. na okres od dnia 1 sierpnia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 9 września 2008 r. E.B. zwróciła się do MOPS w D. o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla R.B. i M.B. Decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji przyznał prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla R.B. w wysokości 450 zł. w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. oraz dla M.B. w wysokość 400 zł. w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] stwierdziło nieważność tej decyzji. Kolegium stwierdziło bowiem, że organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w D. z dnia [...] r. uprawnia do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podkreśliło także, że skoro dłużnik alimentacyjny od 5 lat przebywa w Anglii to należało wezwać wnioskodawcę do przedłożenia informacji zgodnie z art. 15 ust. 4 pkt 3g ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm., dalej także: "ustawa"). W jego ocenie decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 15 ust. 4 pkt 3g tej ustawy. W dalszej kolejności organ odwoławczy zaakcentował, że pismem z dnia 23 sierpnia 2011 r. organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku z dnia 9 września 2008 r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zaznaczył, że wezwano stronę do zgłoszenia się w terminie 7 dni od otrzymania pisma do MOPS w D. w celu dostarczenia informacji z Sądu Okręgowego w K. o podjęciu przez osobę uprawnioną do czynności związanych z wykonaniem tytułu egzekucyjnego za granicą. Pismo to, jak zauważyło Kolegium, strona odebrała w dniu 26 sierpnia 2011 r. Podkreślił, że E.B. stawiając się w MOPS w D. w dniu [...] r. oświadczyła, że nie posiada żądanej informacji z Sądu Okręgowego, albowiem jest w trakcie jej pozyskiwania. W konsekwencji, jak podnósł, Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania E.B. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie zasiłkowym 2008/2009 w terminie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. na małoletnie dzieci R. oraz M.B. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) uchyliło ją, wskazując w uzasadnieniu, że nie został wyjaśniony stan faktyczny sprawy. Wskazał, że – zgodnie z art. 7 k.p.a. – w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W dalszej kolejności podał, że organ pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę, wystąpił do Prezesa Sądu Okręgowego w K. z prośbą o udzielenie informacji – czy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne o alimenty na rzecz R. i M.B. w stosunku do dłużnika alimentacyjnego M.B. przebywającego za granicą, zaznaczając, że zapytanie dotyczy roszczeń z roku 2008/2009. W dniu 16 marca 2012 r. do organu pierwszej instancji wpłynęła informacja, że postępowanie egzekucyjne o alimenty na rzecz R. i M.B. obejmuje zaległości na łączną kwotę 51.105,96 zł, które powstały w okresie od dnia 1 października 2002 do dnia 20 września 2011 r. Argumentując organ odwoławczy wskazał także, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Zgodnie z art. 9 ust. 2 tej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725,00 zł. Z kolei w myśl jej art. 9 ust. 1 świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej. Przy czym, na co zwrócił uwagę, osoba uprawniona oznacza osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Natomiast z definicji legalnej zawartej w art. 2 pkt 2 tej ustawy – bezskuteczna egzekucja oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: a) braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Ponadto – jak zauważył – zgodnie z art. 15 ust. 4 pkt 3g ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do wniosku należy dołączyć odpowiednio inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia, w tym informacje właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Zaakcentował, że z akt sprawy wynika, że na mocy ugody sądowej z dnia maja 2005 r., sygn. akt: [...] M.B. zobowiązał się do płacenia alimentów na rzecz R.B. w kwocie po 450 zł miesięcznie i na rzecz M.B. w kwocie po 400 zł miesięcznie. Wskazał także, że w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. uiścił on na rzecz E.B. następujące kwoty: dnia 2 grudnia 2008 r. kwotę 831,29 zł, dnia 8 stycznia 2009 r. kwotę 650,17 zł, dnia 20 lutego 2009 r. kwotę 525,84 zł oraz dnia 13 sierpnia 2009 r. kwotę 939,21 zł i dnia 28 sierpnia 2009 r. kwotę 454,07 zł. Zdaniem organu odwoławczego kwoty przekazywane na rzecz osób uprawnionych (w sytuacji braku innych względem nich innych zobowiązań) uznać należy za regulowanie zobowiązań alimentacyjnych przez dłużnika alimentacyjnego bezpośrednio do rąk wierzyciela (z pominięciem organu egzekucyjnego). Jednoczenie zaznaczył, że M.B. dokonując wpłat nie wskazał na poczet jakiego długu je uiszcza. Podał przy tym, że zgodnie z regułami zarachowania określonymi w art. 451 k.c. na wypadek, gdy dłużnik ma względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju, wynikających z różnych tytułów w sytuacji, gdy spełniane świadczenie nie wystarcza na zaspokojenie wierzyciela w całości (a strony nie umówiły się inaczej), to o zaliczeniu go na określony dług decyduje wola dłużnika wyrażona przy spełnieniu świadczenia (§ 1), nie później jednak niż przy przyjęciu pokwitowania, w którym wierzyciel zaliczył świadczenie na jeden z długów (§ 2). Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić (§ 2), o zaliczeniu zapłaty na poczet określonego długu decyduje wierzyciel przez dokonanie zarachowania w pokwitowaniu. Przyjęcie przez dłużnika pokwitowania wierzyciela co do kolejności zaliczenia długu, pozbawia dłużnika prawa decydowania o tym. Dłużnik powinien otrzymać pokwitowanie natychmiast z chwilą spełnienia świadczenia. Jeżeli żadna ze stron nie skorzystała z uprawnień określonych w § 1 oraz § 2 i nie złożyła wskazanych w nim oświadczeń, to wówczas (§ 3) spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeśli jest ich kilka, to na poczet najdawniej wymagalnego. W okolicznościach jednakowych zaliczenie następuje stosunkowo (proporcjonalnie) na poczet wszystkich długów. Organ drugoinstancyjny podkreślił, że ani dłużnik alimentacyjny, ani strona nie złożyli oświadczenia o zaliczeniu zapłaty. W związku z tym w jego ocenie uznać należy, że kwoty wpłacone przez dłużnika alimentacyjnego tytułem alimentów zaliczone winny zostać na rzecz alimentów "najwcześniej wymagalnych". Z uwagi jednak na fakt, że w okresie świadczeniowym 2009/2010 dłużnik alimentacyjny zobowiązany był do płacenia alimentów na rzecz R.B. w kwocie po 450 zł miesięcznie i na rzecz M.B. w kwocie po 400 zł miesięcznie organ odwoławczy uznał, że wpłacane przez dłużnika alimentacyjnego kwoty winny zostać rozliczone proporcjonalnie do wysokości zasądzonych alimentów na każde z dzieci. Mając powyższe na uwadze skonstatował, że na osoby uprawnione winny zostać przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości uwzględniającej wysokość alimentów otrzymanych przez stronę od dłużnika alimentacyjnego na rzecz każdego z dzieci. Kwoty wpłacane przez dłużnika winny być zaś rozliczone proporcjonalnie do wysokości zasądzonych alimentów. Kolegium podniosło, że organ pierwszej instancji dokładnie wyjaśnił stronie z czego wynikają przyznane jej kwoty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wskazał, w jaki sposób zostały rozliczone kwoty uiszczone przez dłużnika alimentacyjnego na poczet każdego z dzieci. W konsekwencji organ odwoławczy zaakceptował pogląd organu pierwszej instancji i stwierdził, że w wyniku analizy całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie znalazł podstaw do zajęcia odmiennego stanowiska od zaprezentowanego w zaskarżonej w trybie odwoławczym decyzji organu pierwszej instancji. Na powyższą decyzję, pełnomocnik strony złożył skargę na jej punkt I w części oraz w całości odnośnie punktu II. Zarzuty wobec punktu I sformułował w zakresie świadczeń dla R.B.: w części nieuwzględniającej świadczenia powyżej kwoty 9,42 zł na okres od dnia 1 grudnia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. w części nieuwzględniającej świadczenia powyżej kwoty 105,41 zł na okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 stycznia 2009 r. w części nieuwzględniającej świadczenia powyżej kwoty 171,30 zł na okres od dnia 1 lutego 2009 r. do dnia 28 lutego 2009 r. i w zakresie świadczeń dla M.B.: w części nieuwzględniającej świadczenia powyżej kwoty 9,29 zł na okres od dnia 1 grudnia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2009 r., w części nieuwzględniającej świadczenia powyżej kwoty 94,42 zł na okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 stycznia 2009 r., w części nieuwzględniającej świadczenia powyżej kwoty 152,86 zł na okres od dnia 1 lutego 2009 r. do dnia 28 lutego 2009 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę prawa materialnego i prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na jej treść, a to: 1) art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez uznanie, że E.B. pobrata nienależne świadczenie we wskazanych w decyzji okresach i kwotach, podczas gdy z wnikliwej analizy materiału dowodowego płynie bezsprzecznie wniosek przeciwny, 2) art. 451 § 3 k.c. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że świadczenia wpłacane przez zobowiązanego winny być rozliczone przez E.B. proporcjonalnie wobec wszystkich długów, podczas gdy okoliczności sprawy, a w tym fakt, że sprawa dotyczy roszczeń okresowych winny prowadzić do wniosku, że E.W. miała prawo zaliczyć w pierwszej kolejności wpłaty na poczet długów najdawniej wymagalnych, co z kolei prowadzi do wniosku, iż nie może mowy o nienależnym pobraniu świadczeń w niniejszej sprawie, 3) art. 7 i 8 k.p.a poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli jak również nieustosunkowanie się do twierdzeń strony w tym przede wszystkim pisma pełnomocnika E.B. z dnia 10 stycznia 2011 r. i brak w pełni merytorycznego uzasadnienia rozstrzygnięcia, 4) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie przeprowadzenia dowodu z wyliczenia przedstawionego przez E.B. na okoliczność wysokości wpłat, terminów, braku wskazywania tytułu wpłat i sposobu zaliczenia wpłat na poczet długu, na podstawie którego organ mógł dojść do odmiennych wniosków niż te przedstawione w decyzji, a także nieprzeprowadzenie lub uzasadnienie odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, 5) art 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom przede wszystkim przedstawionym przez E.B. odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Podnosząc te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji w zaskarżonym zakresie oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor powtórzył zasadnicze argumenty zawarte w odwołaniu podkreślając, że strona skarżąca nie miała prawa zaliczać świadczeń wpłacanych przez zobowiązanego proporcjonalnie na rzecz wszystkich długów, gdyż każdy dług (zaległe alimenty) jako świadczenie okresowe, miały inny termin wymagalności, a co za tym idzie zgodnie z normą art. 451 § 3 k.c. miała prawo zaliczyć je na poczet długu najdawniej wymagalnego, co miałoby istotne przełożenie w zakresie zapobieżenia przedawnienia najdawniej wymagalnych roszczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga według wymienionych wyżej kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Spór – co do zasady – koncentruje się wokół kwestii zasadności określenia świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich dzieci R. i M. B. w zakresie, tak ich wysokości jak i okresu w jakim są one należne. Mając na uwadze zarysowany w sprawie spór w pierwszej kolejności należy wskazać, że prawo do świadczeń alimentacyjnych uregulowano w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która stanowi zamkniętą regulację normującą możliwość jego przyznania. Przystępując do rozważenia zarzutów skargi w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów postępowania. Rozpatrzenie tych zarzutów powinno bowiem poprzedzać rozpoznanie zarzutów dotyczących naruszenia norm prawa materialnego. Sąd bada – w tym zakresie – czy ustalenia faktyczne poczynione przez organy dokonane zostały zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Zarzuty naruszenia prawa materialnego można natomiast rozpatrywać wówczas, gdy ustalony w jego toku stan faktyczny, będący przedmiotem badania legalności działania organów administracji publicznej, a więc i zaskarżonej decyzji, nie nasuwa wątpliwości. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. W złożonej skardze jej autor nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie stawianych tez i zarzutów, lecz skupił się na wskazaniu ewentualnych możliwych okoliczności, czy istnieniu dowodów, które organ winien jeszcze zbadać i przeprowadzić w prowadzonym postępowaniu, sugerując, że stan faktyczny sprawie nie został ustalony. Zauważyć należy, że zarzuty te nie są poparte konkretnymi dowodami, jednakże ich szczegółowość oraz drobiazgowość stwarza pozory istnienia przeciwdowodów. Jednakże takich dowodów strona skarżąca nie przedłożyła ani w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, ani w postępowaniu odwoławczym. Obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa, wynika z zasady prawdy obiektywnej. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Istotą tego postępowania jest ustalenie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, po to, aby następnie dokonać ich oceny pod kątem przepisów materialnoprawnych. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, że przeprowadzone postępowanie uwzględniło wszystkie okoliczności znane w sprawie i doprowadziło do wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego. Za bezpodstawny zatem uznać należy zarzut dotyczący wadliwości prowadzonego postępowania dowodowego w sytuacji, gdy strona skarżąca takowych dowodów nie wskazywała li tylko wnioskowała o powołanie biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność prawidłowości wyliczeń i rozliczeń przedstawionych przez E.B. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy I i II instancji swoje ustalenia oparły na kompletnym i prawidłowo zebranym materiale dowodowym, wywiązując się z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia go. W pełni uzasadnia to odstąpienie od uzyskania w sprawie opinii biegłego z zakresu rachunkowości, albowiem organy przedstawiły sposób wyliczenia popierając go dowodami przedstawionymi obszernie w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji a nadto przedmiot sprawy nie wymaga wiadomości specjalnych uzasadniających na jej tle zasięgnięcia opinii biegłego. Sąd stwierdził także, że wbrew zarzutom oraz argumentacji skargi z analizy akt sprawy wynika, że organy w toczącym się postępowaniu realizowały zasadę prawdy obiektywnej, podejmując wszelkie działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Ich aktywność wyrażała się w zebraniu i wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów. Brak jest więc podstaw, aby postępowanie to kwalifikować jako nierzetelne. Przeciwnie, dowodzi ono tego, iż zmierzały one do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Podejmowały one również w tym zakresie, kierując się zasadą prawdy obiektywnej, stosowne czynności procesowe z urzędu. W tym więc kontekście stwierdzić należy, że ocena stopnia zaangażowania organów w dążeniu do ustalenia prawdy materialnej prowadzi do wniosku, że postępowanie w sprawie prowadzone było z zachowaniem standardu określonego przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Analiza akt sprawy, zwłaszcza zaś analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji w szczególności w zakresie odnoszącym się do wskazania podstaw rozstrzygnięcia uzasadnia twierdzenie, że postępowanie w sprawie prowadzone było w sposób uwzględniający zasadę otwartości postępowania dowodowego, jak również zasadę równej mocy środków dowodowych. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że obowiązek organów w zakresie przeprowadzenia dowodów nie jest nieograniczony i bezwzględny, a strona powinna przyczyniać się do gromadzenia dowodów, zwłaszcza gdy wywodzi odmiennie od tych zebranych w jego toku, a także gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla niej. Oznacza to, że kwestionując dokonane ustalenia bądź wywodząc swoje uprawnienia z nowych faktów i dowodów, powinna je przedstawić. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy jawi się potrzeba wskazania, że dłużnik alimentacyjny w okresie zasiłkowym 2008//2009 był zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz R.B. w kwocie 450 zł i na rzecz M.B. w kwocie 400 zł. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że strona skarżąca nie zanegowała wyliczenia ani wysokości wpłat na poczet alimentów wskazanego przez M.B. w piśmie z dnia 19 maja 2010 r. Zatem organy prawidłowo uznały, że strona skarżąca otrzymywała je tytułem alimentów wynikających z ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w D. w dniu [...] r., sygn. akt [...]. Tym samym zasadnie uznały organy orzekające w sprawie, że kwoty przekazane przez dłużnika winny zostać rozliczone proporcjonalnie do wysokości zasądzonych alimentów na każde z dzieci. Określając wysokość świadczenia organy te przedstawiły sposób wyliczenia ujmując go w równaniu, w którym ujęto: kwoty, liczbę osób uprawnionych i poszczególne okresy. Powyższe pozwoliło na wyliczenie wysokości należnego świadczenia adekwatnie do okresu w nim wskazanego. Mając na uwadze zarysowany w sprawi spór wskazać należy, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem wypłacanym zamiast alimentów, ale tylko w przypadku, gdy osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nie wywiązuje się z tego obowiązku. W sytuacji zaś, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty od osoby zobowiązanej, bez względu na to, czy są to bieżące alimenty, czy alimenty zaległe, wówczas wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przepisy ustawy nie uzależniają, bowiem uznania wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane od okresu, za który strona otrzymuje świadczenie. Istotny jest sam fakt, że strona w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymuje również alimenty. Obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne nie dopuszczają, aby jednocześnie wpływały alimenty od osoby zobowiązanej i świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wypłacenie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty, skutkuje, w myśl powoływanej wielokrotnie powyżej ustawy, bądź wstrzymaniem ich wypłaty i uchyleniem decyzji przyznającej takie świadczenia, potrąceniem z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu – zgodnie z jej art. 23 ust. 5 – albo orzeczeniem o konieczności zwrotu wypłaconych świadczeń wraz z odsetkami, jako nienależnie pobranych. Stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził – m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 416/09, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 481/09. Argumenty tam zawarte w spornym zakresie skład orzekający w pełni akceptuje i podziela. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał – jak wykazano wyżej – że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa. Tym samym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło