IV SA/Gl 214/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] .Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., działając na podstawie art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) nie stwierdził u M. B. choroby zawodowej – pylicy płuc górników kopalń węgla, wymienionej w poz.3.2 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego powyżej rozporządzenia z dnia 30czerwca 2009 r. W uzasadnieniu tej decyzji podał, iż warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez specjalistyczną placówkę służby zdrowia oraz wskazanie, że na jej powstanie miały wpływ warunki pracy w okresie zatrudnienia. W przypadku M. B. na podstawie orzeczeń lekarskich – tj. orzeczenia Nr [...] z dnia [...] r. wystawionego przez Poradnię Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz orzeczenia Nr [...] z dnia [...] r. wystawionego przez Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie rozpoznano pylicy płuc górników kopalń węgla, pomimo zatrudnienia w latach 1987- 2008 w [...] S.A. Oddział [...] w L. na stanowiskach: robotnika niewykwalifikowanego pod ziemią, ślusarza – spawacza po ziemią, ślusarza pod ziemią, starszego ślusarza pod ziemią. Według wymienionych orzeczeń nie stwierdzono występowania choroby zawodowej, ponieważ w wykonanym aktualnie zdjęciu radiologicznym klatki piersiowej brak jest zmian upoważniających do rozpoznania tej choroby. Mimo zatem wyników oceny narażenia zawodowego, zebrany materiał dowodowy, w szczególności ustalenia kliniczne zawarte w orzeczeniach lekarskich wydanych przez kompetentne jednostki orzecznicze nie dają podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. B. Nie zgadzając się z wydaną decyzją wskazał, że pracował w warunkach narażenia zawodowego – w bardzo trudnych warunkach pod ziemią, w przeciągu i wilgoci. Wydana decyzja jest jednostronna i broniąca zakład pracy. Dodał, że po konsultacji w sądzie pracy, jeśli Inspektor nie przyzna mu choroby zawodowej, to należy mu się jednorazowe odszkodowanie od zakładu pracy. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: - orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. W rozpatrywanej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, iż M. B. pracował w narażeniu na pył zawierający krzemionkę (zwłókniający) w latach 1987- 2008 w [...] SA Oddział [...] w L. .jako robotnik niewykwalifikowany, ślusarz- spawacz, ślusarz, starszy ślusarz pod ziemią. Jednakże w wyniku badań przeprowadzonych przez kompetentne jednostki diagnostyczne ([...] .Ośrodek Medycyny Pracy – Poradnia Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy w K. orzeczenie z dnia [...] r. oraz w wyniku wniesionego odwołania od tego orzeczenia – przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. – orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., po hospitalizacji i obserwacji klinicznej w dniach od [...] .ro do [...] r.) nie rozpoznano u Niego choroby wymienionej w pozycji 3.2 wykazu chorób zawodowych- tj. pylicy płuc. Orzeczenia lekarskie wydano na podstawie obrazu radiologicznego płuc, który nie dawał podstaw do rozpoznania pylicy płuc, nie potwierdzając typowych zmian radiologicznych upoważniających do takiego rozpoznania. Nie znaleziono podstaw do zakwestionowania opinii przygotowanych przez specjalistyczne placówki medyczne. Organ przy tym wskazał na charakter schorzenia, podkreślając, że proces pyliczny przebiega powoli i nie wymaga weryfikacji radiologicznej w krótkim czasie, gdyż choroba może ujawnić się długo po ustaniu narażenia zawodowego, np. podczas kolejnych badań kontrolnych (nie stosuje się w tym przypadku ograniczenia czasowego). Badany poinformowany o pismem z dnia [...] r. o trybie z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach, powiadomił telefonicznie organ, iż nie posiada żadnych nowych dowodów mogących mieć wpływ na prowadzone postępowanie. Uwzględniając powyższe wobec braku stwierdzenia choroby zawodowej przez uprawnione do tego jednostki medyczne, nie było podstaw do orzeczenia choroby zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. B. wyraził niezadowolenie z otrzymanej decyzji wskazując, że długoletnia (22-letnia) praca w ciężkich warunkach – w warunkach zapylenia, hałasu, przeciągu wpłynęła na jego stan zdrowia, który stale się pogarsza. Wniósł o uznanie u Niego dużego ubytku zdrowia i doznanych krzywd moralnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz przytoczył argumenty wskazane w jej uzasadnieniu. Wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym został wyczerpany dwustopniowy tryb badań lekarskich przewidziany przepisami a orzeczenie oparte było na opiniach lekarskich, które nie zakwalifikowały rozpoznawczego schorzenia jako choroby zawodowej. Na rozprawie w dniu 18 listopada 2011 r. skarżący potrzymał zarzuty skargi, wskazując, że przeprowadzone przez wskazane jednostki medyczne badania nie odzwierciedlają jego aktualnego stanu zdrowia. Dodał, że szybko się męczy i nie może samodzielnie funkcjonować, co związane jest z pracą w ciężkich warunkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa powodującego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (zob. art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)). Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli kontroli legalności dokonują także z urzędu. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w aspekcie zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż odpowiada ona prawu, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych ani przepisów procedury. Decyzja ta zapadła na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych i potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych. Została też prawidłowo uzasadniona. Jest zatem zgodna z przepisami postępowania (art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przyjęte rozstrzygnięcie również nie uchybia przepisom prawa materialnego. Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Aby zatem konkretne schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tak w prowadzonym postępowaniu przedmiotem badania organów jest więc ustalenie istnienia choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, ustalenie warunków pracy jako narażających na powstanie tej choroby oraz stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy chorobą o tymi warunkami pracy. Sposób i tryb postępowania w tym zakresie reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), wydane na podstawie ustawowego upoważnienia zawartego w art. 237 § 1 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym rozporządzeniem podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu (§ 3 ust. 1 pkt 1), który po otrzymaniu zgłoszenia kieruje pracownika lub byłego pracownika na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 4). Do orzekania w zakresie chorób zawodowych uprawniony jest lekarz spełniający wskazane kwalifikacje (§5) zatrudniony w jednostkach orzeczniczych wymienionych w ust. 2 tego przepisu. W realiach analizowanej sprawy, w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego zgromadzono materiał pozwalający zasadnie przyjąć, że skarżący w całym okresie zatrudniania – tj. w latach od 1987 do 2008 pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej – pylicy płuc górników kopalń węgla, wymienionej w pozycji 3.2 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do wymienionego powyżej rozporządzenia wykonawczego z dnia 30 czerwca 2009 r. W tym zakresie Sąd podziela ustalenia organów, a nadto okoliczność ta nie jest sporna. Jednakże dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest (jak wskazano powyżej) rozpoznanie tego schorzenia poprzez uprawnioną placówkę diagnostyczną. Skarżący M. B. badany był w dwóch takich jednostkach medycznych tj. [...] Ośrodku Medycyny Pracy - Poradnia Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy w K. (orzeczenie nr [...] z dnia [...] r.) oraz Instytucie Medycyn Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie nr [...] z dnia [...] r.). Lekarze tych placówek w swych orzeczeniach nie znaleźli podstaw do rozpoznania pylicy płuc, przedstawiając zbieżną argumentację . Podkreślić przy tym należy, że zarówno orzeczenie jednostki pierwszego jak i drugiego stopnia wydane zostało w oparciu o zgormadzoną w sprawie dokumentację medyczną. W orzeczeniu pierwszej instancji podniesiono, że w wykonanym zdjęciu radiologicznym klatki piersiowej nie stwierdzono typowych zmian radiologicznych w obrębie pól płucnych, upoważniających do rozpoznania pylicy płuc górników kopalń węgla. Orzeczenie drugoinstancyjne - Instytutu Medycyny Pracy wydane zostało w oparciu o obserwację kliniczną przeprowadzoną Klinice Instytutu w okresie od [...] do [...] r. i zgromadzoną w wyniku tego dokumentację medyczną, czyli m.in. radiogram klatki piersiowej. Na pełnowymiarowym zdjęciu RTG klatki piersiowej w pozycji tylno-przedniej nie stwierdzono zmian ogniskowych w płucach (regularnych, okrągłych o odpowiedniej gęstości) mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. Nie ulega więc wątpliwości, że orzeczenia lekarskie obu instancji wydane zostały przez specjalistyczne jednostki diagnostyczne na podstawie samodzielnie przeprowadzonych badań, własnych badań skarżący nie przedstawił. W orzeczeniach tych lekarze wymienionych jednostek diagnostycznych zgodnie stwierdzili, iż przeprowadzone badania nie wykazały obecności zmian radiologicznych uzasadniających rozpoznanie u pacjenta pylicy zgodnie ze standardami klasyfikacji pylic Międzynarodowego Biura Pracy z 1980 r. W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że u skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia wnioskowanej choroby zawodowej, wobec jej nierozpoznania. Organy te prawidłowo zinterpretowały prawo w odniesieniu do przedstawionych im jednomyślnych orzeczeń lekarskich. Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że zasadnie i w orzeczeniach lekarskich i decyzji organu odwoławczego stwierdzono, że proces pyliczny przebiega powoli i może się ujawnić w każdym czasie od ustania narażenia. Pylica może się rozwinąć także w wiele lat po ustaniu narażenia na działanie czynnika szkodliwego. Upływ czasu od ustania narażenia nie jest w tym przypadku przeszkodą do stwierdzenia tej choroby zawodowej. Uwzględniając przepisy przedmiotowego rozporządzenia, określającego w zakresie stwierdzania chorób zawodowych obowiązywanie precyzyjnie określonej procedury postępowania, jednoznacznie i rygorystycznie określając kolejne etapy postępowania, należy podkreślić, że w tym zakresie nie można nic zarzucić ocenianemu postępowaniu. Konkludując, brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby przez upoważnioną placówkę lekarską uniemożliwia stwierdzenie choroby zawodowej. Dla wyniku sprawy nie ma już więc znaczenia okoliczność, że skarżący wiele lat pracował w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego. Odnosząc się do żądań zgłoszonych przez skarżącego, już w odwołaniu a powtórzonych w skardze, o uznanie u Niego dużego ubytku zdrowia i doznanych krzywd moralnych, należy stwierdzić, iż postępowanie takie w zakresie przyznania z tego tytułu jednorazowego odszkodowania za każdy procent ubytku zdrowia, nie leży w kompetencjach sądu administracyjnego. Skoro więc zaskarżonej decyzji nielegalności zarzucić nie sposób, skargę należało oddalić na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.