IV SA/Gl 216/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. odmówił stwierdzenia u K.R. choroby zawodowej narządu słuchu - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na hałas w/wym. w środowisku pracy i orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (WOMP) w K. z dnia [...] nr [...] oraz Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (IMPiZŚ) w S. z dnia [...] nr [...] odmawiające stwierdzenia schorzenia zawodowego. Odwołanie od tej decyzji złożył K.R. Nie podał przy tym zarzutów dotyczących w/wym. decyzji. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 Nr 21, poz. 94, ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869) [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u K.R. przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 Kodeksu pracy, która stanowi, iż "za chorobą zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych - narażeniem zawodowym ". Podniesiono, że w sprawie K.R. postępowanie wyjaśniające wykazało, że wymieniony pracował w warunkach narażenia na hałas stwarzający ryzyko powstania choroby zawodowej słuchu w latach [...] w KWK A w R. jako ślusarz, dozorca, sztygar zmianowy, sztygar oddziałowy oddziału maszynowego, nadsztygar urządzeń maszynowych, nadsztygar mechaniczny, nadsztygar energio-mechaniczny ds. BHP pod ziemią [...] w KWK B w Z. jako nadsztygar ds. BHP, kierownik działu BHP i szkolenia, główny inżynier BHP i szkolenia, pełnomocnik dyrektora ds. zarządzania bezpieczeństwem pracy, kierownik działu BHP oraz szkolenia-główny inżynier BHP i szkolenia pod ziemią. Podkreślono, iż K.R. był badany w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu w oparciu o rozporządzenie R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. dotyczące chorób zawodowych. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię progową tonalną (APT), audiometrię nadprogową typu SISI i audiometrię impedancyjną wykazała prawostronnie -przebieg krzywej audiometrycznej w granicach normy, lewostronnie - głuchota z całkowitym brakiem odpowiedzi. Przesunięcie progu słuchu określone jako średnia audiometryczna dla częstotliwości 1, 2, 3 kHz wynosi w UP 15dB UL - brak odpowiedzi. Lekarze orzecznicy WOMP w S. uzasadniając brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u K.R. wyjaśnili, iż zgodnie z aktualną wiedzą medyczną całkowita głuchota ucha lewego nietypowa i niecharakterystyczna dla skutków szkodliwego działania hałasu na narząd słuchu oraz stwierdzone aktualnie trwałe podwyższenie progu słuchu w uchu prawym, nie spełniające kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym w myśl aktualnie obowiązujących przepisów prawnych nie uzasadnia przyjęcia zawodowej etiologii niedosłuchu. Po odwołaniu się od orzeczenia lekarskiego PChZ WOMP w S. i wniosku o przeprowadzenie ponownego badania, K.R. był badany w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści na podstawie obserwacji klinicznej w dniach [...] w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zgodnie z przepisami rozporządzenia R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Wskazali, że w wykonanej audiometrii tonalnej (powtarzalnej) uzyskano prawidłowy przebieg krzywych progowych w uchu prawym oraz brak percepcji tonów czystych w uchu lewym. Podwyższenie progu słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz wynosi: dla ucha prawego - 14, 13dB, ucho lewe - głuche. Lekarze orzecznicy IMPiZŚ w S. uznali, że stwierdzony na podstawie przeprowadzonej diagnostyki audiologicznej stan narządu słuchu u K.R. nie spełnia kryteriów diagnostycznych określonych w wykazie chorób zawodowych rozporządzeniu R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. ze względu na asymetrię niedosłuchu oraz wielkość ubytku słuchu w uchu prawym - 13dB. Podsumowując - lekarze orzecznicy IMPiZŚ w S. uznali, iż stwierdzony na podstawie diagnostyki audiologicznej stan narządu słuchu K.R. nie spełnia aktualnie określonych w obowiązującym wykazie chorób zawodowych kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych ze względu na wielkość ubytków słuchu po stronie prawej poniżej 45dB, a zatem brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Reasumując – organ odwoławczy - po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza orzeczeń lekarskich WOMP w S. z dnia [...] oraz IMPiZŚ w S. z dnia [...] wydanego w oparciu o szczegółową diagnostykę przeprowadzoną w warunkach szpitalnych - uznał, że nie zostały spełnione warunki do stwierdzenia u K.R. choroby zawodowej: obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący K.R. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji jako naruszającej (bliżej nie sprecyzowane) przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Wskazał, że jego słuch został uszkodzony tylko i wyłącznie na skutek pracy w ponadnormatywnym hałasie i dlatego konsekwencja tego stanu rzeczy winno być rozpoznanie u niego schorzenia o charakterze zawodowym. Nie kwestionował przy tym wyników badań placówek diagnostycznych. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności z przyjdzie zauważyć, iż Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., którego postanowienia weszły w życie w dniu 03 lipca 2009 r. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący K.R. w okresie swojej aktywności zawodowej w latach [...] pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Bezsporna jest w związku z tym okoliczność wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. do roku [...]. Zapadłe w sprawie orzeczenia lekarskie są zasadniczo zbieżne. W toku postępowania skarżący był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu w oparciu o rozporządzenie R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. dotyczącego chorób zawodowych. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię progową tonalną (APT), audiometrię nadprogową typu SISI i audiometrię impedancyjną wykazała prawostronnie -przebieg krzywej audiometrycznej w granicach normy, lewostronnie - głuchota z całkowitym brakiem odpowiedzi. Przesunięcie progu słuchu określone jako średnia audiometryczna dla częstotliwości 1, 2, 3 kHz wynosi w UP 15dB UL - brak odpowiedzi. Lekarze orzecznicy WOMP w S. uzasadniając brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u K.R. wyjaśnili, iż zgodnie z aktualną wiedzą medyczną całkowita głuchota ucha lewego nietypowa i niecharakterystyczna dla skutków szkodliwego działania hałasu na narząd słuchu oraz stwierdzone aktualnie trwałe podwyższenie progu słuchu w uchu prawym, nie spełniające kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym w myśl aktualnie obowiązujących przepisów prawnych nie uzasadnia przyjęcia zawodowej etiologii niedosłuchu. Również lekarze specjaliści z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. na podstawie obserwacji klinicznej w dniach [...] w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zgodnie z przepisami rozporządzenia R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zaakcentowali, że w wykonanej audiometrii tonalnej (powtarzalnej) uzyskano prawidłowy przebieg krzywych progowych w uchu prawym oraz brak percepcji tonów czystych w uchu lewym. Podwyższenie progu słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz wynosi: dla ucha prawego - 14, 13dB, ucho lewe - głuche. Lekarze orzecznicy IMPiZŚ w S. uznali, że stwierdzony na podstawie przeprowadzonej diagnostyki audiologicznej stan narządu słuchu u K.R. nie spełnia kryteriów diagnostycznych określonych w wykazie chorób zawodowych rozporządzeniu R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. ze względu na asymetrię niedosłuchu oraz wielkość ubytku słuchu w uchu prawym - 13dB. Bez pozytywnych opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. W przedmiotowej sprawie wymagania te zostały spełnione, gdyż wydane w sprawie opinie są spójne oraz należycie uzasadnione. Uznać zatem należało, że uprawnione jednostki medycyny pracy w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn choroby strony skarżącej nie można uznać za chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniającej wymagania formalne opinii. Zatem z uwagi na fakt, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy administracji choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej, co prowadzić musiało do odmowy stwierdzenia u strony skarżącej choroby zawodowej. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany był powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.