IV SA/Gl 218/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] Nr [...] orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u S. K. choroby zawodowej zespołu wibracyjny - wym. w poz. 22 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) W uzasadnieniu wskazano, iż. decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające oraz orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] Nr [...] i Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nr[...]. Stąd też brak rozpoznania klinicznego zespołu wibracyjnego musiał skutkować odmową stwierdzenia u S. K. choroby zawodowej wym. w poz. 22 wykazu chorób zawodowych Odwołanie od tej decyzji złożył S. K. podnosząc, iż nie zgadza się decyzją PPIS w T., gdyż zdaniem odwołującego decyzja jest krzywdząca, jako że pracował w warunkach narażenia i obecna niesprawność jest związana z pracą zawodową. Domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy wyżej wymienioną decyzję. W rozpatrzeniu skargi S. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SAlGL 766/07 uchylił powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] wskazując na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego poprzez uzyskanie orzeczenia lekarskiego określającego, czy zmiany chorobowe występujące u S. K. stanowią chorobę zawodową znajdującą się w wykazie chorób zawodowych rozp. R.M. z dnia 30 lipca 2002 r.. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby - zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Podniesiono, że w sprawie S. K. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/wym. był zatrudniony w latach 1973-1989 w Spółdzielni [...] w S. (Spółdzielnia uległa likwidacji) jako ślusarz, nastawniczy i traktorzysta oraz w latach 1989-1990 w Spółdzielni [...] w P. (Spółdzielnia uległa likwidacji) jako traktorzysta, gdzie wykonując zawód traktorzysty pracował w warunkach narażenia zawodowego na drgania mechaniczne. S. K. był badany w Poradni Chorób Zawodowych WOMP w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...] ) i w Szpitalu IMPiZŚ w S. (obserwacja kliniczna [...] orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...]), a lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych I i II szczebla) w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali u w/wym. następstw zdrowotnych narażenia zawodowego na drgania mechaniczne. W uzasadnieniu orzeczenia IMPiZŚ w S. z dnia [...] stwierdzono, że w wyniku przeprowadzonych badań diagnostycznych i konsultacyjnych nie znaleziono podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Zdaniem lekarzy specjalistów dolegliwości zgłaszane przez S. K. należy przypisać samoistnym (pozazawodowym) uogólnionym zmianom zwyrodnieniowym i dyskopatycznym (przewlekły zespół bólowy kręgosłupa szyjnego i krzyżowo-lędźwiowego). Nadto fakt ustania w 1991r. narażenia na drgania mechaniczne stwarzające ryzyko powstania zespołu wibracyjnego - § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, w którym podano okres trzyletni upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego - nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wym. w poz. 22 wykazu chorób zawodowych z w/wym. rozporządzenia. Wskazano nadto, iż postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej u S. K. zostało rozpoczęte w czasie obowiązywania przepisów rozporządzenia RM z dnia 30 lipca 2002 r.. Nadto organ wskazał, że w postępowaniu po wyroku WSA w Gliwicach uzyskał z IMPiZŚ w S. nowe orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, w którym stwierdzono po przeprowadzeniu szczegółowych badań ukierunkowanych na wykrycie następstw przebytego narażenia na wibrację, że rozpoznawane u badanego schorzenia, tj. choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego z towarzyszącymi wielopoziomowymi zmianami dyskopatycznymi, współistniejący zespół szyjny i radikulopatia lędźwiowa , skrzywienie boczne kręgosłupa lędźwiowego, a także stan po przebytym złamaniu kompresyjnym kręgu lędźwiowego L2 i zmiany zwyrodnieniowe w stawach obwodowych kończyn górnych są schorzeniami samoistnymi , które nie figurują w wykazie chorób zawodowych i nie pozostają w związku przyczynowo - skutkowym z zakończonym w 1990 roku narażeniem zawodowym S. K. na drgania mechaniczne związane z warunkami pracy na stanowisku traktorzysty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżacy S. K. wskazał, że nie zgadza się z decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. uważając, że choroby nabawił się podczas wykonywania pracy zawodowej pracując przez 17 lat jako traktorzysta, gdzie był narażony na drgania mechaniczne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów administracyjnych polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Skarga zasługuje na uwzględnienie choć zasadniczo z innych przyczyn niż w niej podniesione, a które Sąd zgodnie z powołanym wyżej art. 134 § 1 P.p.s.a. wziął pod uwagę z urzędu. Przeprowadzając ocenę legalności decyzji administracyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadniczo bierze pod rozwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydawania. W pewnych jednak sytuacjach nie może przejść do porządku nad okolicznościami zaszłymi po tej dacie. Są nimi między innymi zmiany prawne, które Sąd obowiązany jest uwzględniać z urzędu zwłaszcza, gdy mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Trzeba bowiem stwierdzić, że w zakresie rozpoznanej sprawy organy zastosowały rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115), dalej jako rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych. Tymczasem wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (w zakresie w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia), jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw. Wyrok Trybunału w sprawie o sygn. akt P 23/07 został ogłoszony w dniu 2 lipca 2008 r. i z tym dniem wszedł on w życie. Od dnia 2 lipca 2008 r. rozpoczął zatem bieg dwunastomiesięczny termin, po upływie którego utraci moc art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. Utrata mocy obowiązującej wymienionych przepisów nastąpiła zatem w dniu 3 lipca 2009 r. Z tą też chwilą, w opinii Sądu, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie. Powyższe znajduje uzasadnienia w treści art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który statuuje zasadę wzruszenia ostatecznych rozstrzygnięć, jakie zapadły na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Oznacza to, że w nowym stanie prawnym ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe konstytucyjne prawo uprawnionego. Zgodnie zatem z treścią art. 145a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy decyzja została wydana na podstawie aktu normatywnego, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą strona może żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisów, które stanowiły podstawę prawną decyzji administracyjnych, w postępowaniu sądowoadministracyjnym powinno zatem przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej. W tej sytuacji sprawa wymaga ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia w oparciu o nowy stan prawny, ukształtowany w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a zatem w oparciu o znowelizowane przepisy Kodeksu pracy, wprowadzone ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 825), oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 P.p.s.a.