IV SA/Gl 219/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Kierownik Filii nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta G. odmówił przyznania P.L. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W podstawie prawnej rzeczonego rozstrzygnięcia powołane zostały przepisy art. 30 i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 pkt 2, 10 i 11, art. 9 ust. 1 i 2, art. 10, art. 12 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 1-4 i art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.) oraz bliżej niesprecyzowane unormowania rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 855). W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia, albo - gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej - do 25 roku życia, bądź - w przypadku legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo, jeżeli dochód jej rodziny z ostatniego roku kalendarzowego w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Podkreślił jednak, iż prawo do przedmiotowych świadczeń nie może zostać przyznane między innymi wówczas, gdy osoba uprawniona jest pełnoletnia i posiada własne dziecko. Mając na względzie powyższe wywiódł, że okoliczności sprawy wykluczały uwzględnienie zgłoszonego przez stronę wniosku. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono bowiem, że P. L. jest osobą pełnoletnią, całkowicie ubezwłasnowolnioną i posiada własne dziecko – K. P., urodzoną w dniu [...]r. W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. matka skarżącego – D. D., będąca jego opiekunem prawnym oświadczyła, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem zapadłym w pierwszej instancji wskazując na jego krzywdzący charakter. Zaakcentowała bowiem, że jej syn nie może być uznawany za osobę pełnoletnią, skoro w związku z ubezwłasnowolnieniem nie ma zdolności do czynności prawnych. Podkreśliła także, iż nie zapewniono jej możliwości wzięcia udziału w postępowaniu oraz nie poinformowano o wszczęciu postępowania, w wyniku którego ustalono, że jej syn jest pełnoletni. Nadto dodała, iż wbrew zapewnieniom pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w G., wydana w sprawie decyzja nie została poprzedzona konsultacją z prawnikiem. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie stanowiące przedmiot odwołania. Organ drugiej instancji podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż P. L. jest ojcem małoletniej K. P. Równocześnie wyżej wymieniony urodził się w roku 1984, a tym samym, wbrew twierdzeniom jego przedstawiciela ustawowego, jest osobą pełnoletnią. Zgodnie bowiem z art. 10 §1 Kodeksu cywilnego, pełnoletnim jest ten, kto ukończył lat osiemnaście i to nawet jeżeli został ubezwłasnowolniony. W tym stanie rzeczy odmowa przyznania mu wnioskowanego świadczenia była zasadna z uwagi na wystąpienie przesłanki negatywnej wymienionej w art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, po myśli którego świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona w rozumieniu art. 2 pkt 11 w związku z art. 9 ust. 1 tej ustawy jest pełnoletnia i posiada własne dziecko. Ustosunkowując się do argumentacji podniesionej w odwołaniu Kolegium podniosło, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem zgłoszonym przez D. D., a tym samym zarzut dotyczący braku możliwości wzięcia udziału w tym postępowaniu nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał również, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających, jakoby w ramach niniejszego postępowania toczyło się odrębne postępowanie mające na celu ustalenie, że P. L. jest osobą pełnoletnią. Organ pierwszej instancji nie musiał bowiem tej okoliczności dowodzić, lecz jedynie sprawdzić, czy od momentu urodzenia wyżej wymienionego upłynęło 18 lat. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach opiekunka prawna P. L. wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podkreślając, że jest ono wysoce krzywdzące wobec jej syna będącego osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wymagającą stałej opieki. W tym miejscu przyznała, że wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. ustalono ojcostwo wyżej wymienionego wobec małoletniej K. P. Podkreśliła jednak, że mocą wspomnianego orzeczenia ustalono równocześnie, iż nie przysługuje mu nad tym dzieckiem władza rodzicielska, natomiast późniejszym postanowieniem wskazanego Sądu z dnia [...] r. orzeczono o umieszczeniu K. P. w rodzinie zastępczej. W świetle powyższego wywiodła, że skoro P. L. pozbawiono władzy rodzicielskiej, to niesłusznie został on uznany za osobę posiadającą dziecko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ drugiej instancji powtórzył argumenty, które podniósł w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia. Wskazał bowiem, że w sprawie nie zachodzą wszystkie przesłanki konieczne do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, gdyż całkowicie ubezwłasnowolniony P. L. jest pełnoletni i posiada własne dziecko. Wobec powyższego odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia była uzasadniona, jako że organ administracyjny będąc związany literalnym brzmieniem art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie mógł pozytywnie rozstrzygnąć złożonego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy podnieść, że stosownie do treści art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wnika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia posŧępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Zważywszy powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada wymogom wynikającym z przepisów prawa obowiązujących w dacie jego podjęcia. Warunki nabywania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, określone zostały w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1 poz. 7 ze zm.). Stosownie zatem do treści art. 9 ust. 1 i 2 tej ustawy, prawo do spornego świadczenia przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zgodnie przy tym z art. 2 pkt 11 przywołanej ustawy, pod pojęciem osoby uprawnionej należało rozumieć osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. W rozpoznanej sprawie skarżący był uprawniony do alimentów w wysokości [...] zł miesięcznie, zasądzonych od jego ojca mocą wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]), został zakwalifikowany do znacznego stopnia niepełnosprawności (orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] r., nr [...]), zaś miesięczny dochód członków jego rodziny (ustalony stosownie do art. 2 pkt 4 i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992) uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (2007), po pomniejszeniu o dochód utracony przez D. D., w przeliczeniu na jedną osobę w tej rodzinie nie przekraczał kryterium określonego na poziomie 725 zł. Poza sporem jest również fakt, iż egzekucja przysługujących mu alimentów była bezskuteczna w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Przyczyną odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia było natomiast ustalenie, że w sprawie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 10 ust. 2 pkt 2 przywołanej ustawy. W tym miejscu należy podkreślić, iż wspomniany art. 10 ust. 2 rzeczonej ustawy określa przesłanki negatywne, to jest wykluczające nabycie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Stanowi on mianowicie, że świadczenia te nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej, zawarła związek małżeński a także jeśli jest pełnoletnia i posiada własne dziecko. Wystąpienie którejkolwiek ze wskazanych wyżej okoliczności powoduje zatem, że nawet pomimo spełnienia przez stronę wszystkich pozostałych ustawowych wymogów, przyznanie jej przedmiotowego świadczenia nie jest możliwe. W tym kontekście należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy słusznie uznały, że brak było podstaw do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku zgłoszonego przez przedstawiciela ustawowego strony. Nie budzi bowiem wątpliwości, że P. L. jest osobą pełnoletnią. Urodził się on w roku 1984 r. (vide: dołączona do akt administracyjnych kopia odpisu skróconego aktu urodzenia) a zatem w dacie złożenia wniosku miał 24 lata. Tymczasem, jak trafnie zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w świetle art. 10 §1 i 2 Kodeksu cywilnego pełnoletnim jest ten, kto ukończył lat 18 (chyba, że uzyskał pełnoletniość wcześniej, poprzez zawarcie związku małżeńskiego). Jakkolwiek przy tym osiągnięcie pełnoletności wpływa w sposób zasadniczy na zdolność do czynności prawnych, to jednak brak jest tu zależności odwrotnej. W konsekwencji osoba, która ukończyła 18 rok życia jest pełnoletnia niezależnie od tego czy posiada zdolność do czynności prawnych, czy też - jak ma to miejsce w przypadku skarżącego, została tej zdolności pozbawiona w następstwie całkowitego ubezwłasnowolnienia. Równocześnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że P. L. posiada własne dziecko. Do akt administracyjnych dołączona została bowiem kopia wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]), mocą którego ustalono, iż jest on ojcem małoletniej K. P., urodzonej w dniu [...] r. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że okoliczności sprawy wyczerpywały przesłankę, o której mowa w art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i dlatego wykluczały przyznanie skarżącemu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dodatkowo zaznaczyć trzeba, że uwzględniając wyjątkowo trudne położenie wyżej wymienionego i dostrzegając nietypowy charakter niniejszej sprawy dokonał dogłębnej analizy przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. pod kątem ustalenia, czy niewątpliwie szczególne okoliczności związane z relacją pomiędzy P. L. a dzieckiem, którego ojcem został uznany nie mogły przesądzać o uwzględnieniu zgłoszonego wniosku. Na tak postawione pytanie należy jednak udzielić odpowiedzi przeczącej. Trzeba bowiem podkreślić, że ustawodawca konstruując unormowanie zawarte w art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie nawiązał - tak jak uczynił to w art. 8 ust. 3 pkt 3 obowiązującej w przeszłości ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) - do faktu pobierania na własne dziecko świadczeń rodzinnych. Nie odniósł się również w jego treści do sprawowania nad tym dzieckiem opieki, czy też posiadania w stosunku do niego władzy rodzicielskiej. Określił natomiast wyraźnie, że okolicznością wykluczającą możliwość uzyskania prawa do spornego świadczenia jest już samo posiadanie dziecka. Wbrew twierdzeniom podnoszonym w skardze wystarczy tu więc, że osoba uprawniona jest biologicznym rodzicem dziecka i nie ma znaczenia, czy dziecko to wychowuje, czy pobiera na nie jakiekolwiek świadczenia oraz, czy sprawuje nad nim władzę rodzicielską. Skoro zatem mocą stosownego orzeczenia Sądu ustalono, że P. L. jest ojcem dziecka, to nie budzi wątpliwości, że jako "osoba posiadająca dziecko" nie mógł uzyskać prawa do pobierania spornego świadczenia. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd uznał, że argumentacja podniesiona w zaskarżonej decyzji jest zasadna a przy wydawaniu tego rozstrzygnięcia nie doszło do naruszeń prawa mogących uzasadniać jego uchylenie. Dlatego orzeczono jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.