IV SA/Gl 229/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi I.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...]; 2) umarza postępowanie administracyjne. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał I. M. dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko Z. M. od dnia 16 maja 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. w wysokości 100,- zł. miesięcznie. Organ wskazał, że decyzją z [...]nr [...] przyznano stronie świadczenie pielęgnacyjne od dnia 16 maja 2013 r., a zatem dodatek do świadczenia przysługuje za okres wskazany wyżej. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta R. ustalił, że I. M. pobrała nienależnie świadczenia rodzinne w postaci świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 16 maja do 2 sierpnia 2013 r., w łącznej kwocie 1 438 zł,-, przyznane jej decyzją z dnia [...] nr [...] W tej sytuacji, Prezydent Miasta R. kolejną decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie m.in. art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako "K.p.a.") i art. 25, art. 30 ust. 2 pkt 1, 6 i 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm., zwanej dalej jako: "ustawa o świadczeniach rodzinnych) ustalił, że w okresie od 16 maja 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. I. M. pobrała nienależnie świadczenia rodzinne w postaci dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 100,- zł. miesięcznie, przyznane wymienioną powyższej decyzją z dnia 11 września 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z pismem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. I. M. została zgłoszona do ubezpieczenia od dnia 6 sierpnia 2004 r. do 2 sierpnia 2013 r. z tytułu umowy o pracę u innego płatnika. Okoliczność ta została potwierdzona treścią kserokopii świadectwa pracy z firmy "A sp. z o.o.", przedłożonego w dniu 29 października 2013 r., ale wcześniej, starając się o świadczenie pielęgnacyjne w dniu 13 sierpnia 2013 r., nie złożyła w organie tego świadectwa. Organ podał, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych, osobom w nim wymienionym, którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego. Stronie na tej podstawie przyznano dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże w związku z utratą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła ona także prawo do dodatku, a świadczenie to pobrane w okresie od 16 marca 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. w łącznej kwocie 200,- zł. stanowiło świadczenie nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu I. M. zarzuciła powyższej decyzji niezgodność ze stanem faktycznym, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzyło postępowanie administracyjne. Dodatkowo, zawarta umowa o pracę została rozwiązana w dniu 2 sierpnia 2013 r. i z tego powodu brak jest podstaw do zwrotu wypłaconego dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] Organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania oraz wskazał zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego, w tym w szczególności powołał art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym osobom, o których mowa w art. 11 ust. 1 spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy, o której mowa w art. 1 (ustawy o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz osobom którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (od stycznia 2013 r.) do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w wysokości 100,- zł. miesięcznie. Ponadto zgodnie 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Kolegium stwierdziło, iż w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki nienależnie pobranych świadczeń określone w przepisie art. 30 ust. 2 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż zostały one wypłacone, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych. Jako przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustawa o świadczeniach rodzinnych wymienia spełnienie kumulatywne następujących warunków: 1) osoba wymagająca opieki legitymuje orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, 2) osoba ubiegająca się o świadczenie nie podjęła lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej 3) wystąpiła konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem przez osobę ubiegającą się o świadczenie, 4) pomiędzy rezygnacją z pracy bądź jej nie podjęciem a koniecznością opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności występuje związek przyczynowy, 5) nie zachodzą wyłączenia prawa do świadczenia przewidziane w art. 17 ust. 5 ustawy. Kolegium powtórzyło ustalenia organu I instancji, wskazujące, że I. M. w okresie od 6 sierpnia 2004 r. do 2 sierpnia 2013 r. była zatrudniona w A Sp. z o.o. Zatem nie spełniła jednej z ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w okresie jego pobierania pozostawała w zatrudnieniu w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z utratą prawa do tego świadczenia, utraciła także prawo do pobierania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w omawianym okresie, a wypłacone z tego tytułu świadczenia stanowią nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach I. M. powtórzyła, że organ odwoławczy w dniu [...] wydał decyzję nr [...] mocą której uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. Na tej podstawie skarżąca wywiodła, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie może nastąpić z mocą wsteczną. Tymczasem MOPS w R. pomimo rozstrzygnięcia Kolegium ponownie wznowił zawieszone postępowanie i orzekł w sposób wskazany w decyzji z dnia [...]. Uznała, że spełniała przesłanki do otrzymania świadczenia, gdyż w organie oprócz orzeczenia o niepełnosprawności złożyła także świadectwo pracy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje. Zaskarżona decyzja z dnia [...] nr [...] i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] nie mogą się ostać zasadniczo z przyczyn nie podniesionych w skardze, które jednak Sąd wziął pod uwagę z urzędu stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej oznaczonej w skrócie jako: "p.p.s.a."). Otóż przedmiotowa pomoc finansowa, tj. dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego został skarżącej przyznany na podstawie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 11 września 2013 r., z uwagi na treść art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. Z 2012 r. poz. 1548). Stanowi on, iż za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie ustawy, każdemu komu przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje również dodatek do tego świadczenia w wysokości 100,- zł. miesięcznie. Stąd też uznając, iż prawidłowo skarżącej przyznano wcześniej świadczenie pielęgnacyjne na okres od dnia 16 maja 2013 r., to również za miesiąc maj i czerwiec 2013 r. przyznano jej dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego. W dalszej kolejności organy orzekły, że za wymieniony w decyzji okres skarżącej dodatek ten nie przysługiwał, bowiem nie miała prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres. Tymczasem decyzje obu instancji uchylające prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego i uznającego je za nienależnie pobrane świadczenie zostały uchylone nieprawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 10 grudnia 2015 r. o sygn. akt IV SA/Gl 227/15 oraz o sygn. akt IV SA/Gl 228/15. Tym samym brak jest rozstrzygnięcia świadczącego o braku prawa skarżącej do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego za omawiany okres. Ponieważ prawo do pomocy finansowej objętej niniejszym postępowaniem, czyli dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się bowiem całkowicie z uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.