IV SA/Gl 238/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W treści pisma procesowego datowanego na [...] W.K. zażądała zwolnienia od "opłaty sądowej" oraz ustanowienia adwokata z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną wynikającą z konieczności finansowania niezbędnych, bieżących remontów domu, w którym zamieszkuje, zniszczonego wskutek zalewania wodą. Następnie, to jest w dniu [...] skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzowała, iż żąda ustanowienia adwokata (odrębnym pismem pouczono ją, że jest w niniejszej sprawie zwolniona od kosztów sądowych z mocy samego prawa). W treści tego formularza zadeklarowała, iż gospodaruje samotnie i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Zamieszkuje przy tym w domu o powierzchni [...] m2, a nadto posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz jest współwłaścicielką (udział wynoszący 1/3) w nieruchomości gruntowej, o powierzchni [...] ha. Dodatkowo wywiodła, że uzyskuje dochód z tytułu renty rodzinnej, w kwocie [...] zł oraz wyszczególniła koszty, jakie ponosi w związku z bieżącym utrzymaniem i z remontami swojego domu. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku strony należy wskazać, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena stanu majątkowego W.K. doprowadziła do konkluzji, że powyższy wymóg nie został w sprawie zachowany. Z oświadczeń skarżącej oraz z przedłożonych w toku postępowania dokumentów źródłowych wynika, że posiada ona stały dochód w kwocie netto [...] zł, który jednak przeznacza w dużej mierze na pokrycie kosztów koniecznych remontów zamieszkiwanego domu, będącego w złym stanie technicznym. Pomimo jednak, iż warunki życia wnioskującej są niewątpliwie trudne, uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Zasadniczym argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem jest fakt, iż poza wspomnianym wyżej domem, posiada ona także inną nieruchomość, a mianowicie mieszkanie o powierzchni [...] m2 (jak wynika z treści skargi lokal ten jest położony na terenie P.) i nie podnosiła, aby nieruchomość ta była obciążona (np. hipotekami) lub wynajmowana. Wnioskodawczyni posiada zatem niewątpliwe możliwości pozyskania znacznych środków, wystarczających na opłacenie adwokata z wyboru. Nie budzi przecież wątpliwości, że skoro w lokalu tym nie zamieszkuje (wskazała wszak wyraźnie, iż jej miejscem zamieszkania jest dom przy ul. [...] w R., zaś w skardze twierdziła w sposób stanowczy, iż domu tego "nie może opuścić"), mogłaby po pierwsze - sprzedać to mieszkanie (określiła jego wartość jako ok. [...] tysięcy złotych), po drugie - wynająć je, zaś po trzecie - uzyskać środki finansowe poprzez obciążenie tej nieruchomości celem otrzymania np. pożyczek hipotecznych. Choć jednak powołuje się na ciężką sytuację, możliwości tych nie wykorzystuje, a przeciwnie - wydatkuje relatywnie znaczne kwoty na utrzymanie wspomnianego lokalu (wysokość samego czynszu, zgodnie z jej deklaracją wynosi [...] zł). Wobec powyższego stwierdzić przyjdzie, że wnioskująca ma możliwości pozyskania środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z udziałem w sprawie fachowego pełnomocnika, a co więcej - na wyraźne polepszenie swojej sytuacji materialnej i powinna mieć świadomość, że udział w postępowaniu sądowym, z którym mogą się wiązać określone koszty, wymaga wykorzystania tych możliwości. Powyższe stanowisko w pełni koresponduje z orzecznictwem sądowym, gdzie wielokrotnie podkreślano, że właściciela kilku nieruchomości o niewątpliwie znacznej wartości nie sposób uznać za osobę ubogą, gdyż posiada on wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty postępowania sądowego, pomimo tego nawet, że jego dochód miesięczny jest nieznaczny (vide: między innymi postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt II FZ 211/05, z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1444/15 oraz postanowienie tutejszego Sądu z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1395/13 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, które nie służą zaspokojeniu niezbędnych potrzeb mieszkaniowych strony w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, dostępne w CBOSA). Tylko na marginesie przyjdzie zwrócić uwagę, że sytuacja majątkowa W.K. podlegała ocenie w zakresie innej zawisłej przed tutejszym Sądem sprawy o sygn. akt IV SA/Gl 554/14, gdzie również ubiegała się o przyznanie prawa pomocy. Złożony przez nią w tym zakresie wniosek został oddalony mocą postanowienia tutejszego Sądu z dnia 3 sierpnia 2015 r., zaś zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 listopada 2015 r. (sygn. akt I OZ 1413/15). W treści tego postanowienia NSA przychylił się do stanowiska tutejszego Sądu o tym, że sytuacja strony nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy. Sytuacja ta nie uległa przy tym w międzyczasie zasadniczym zmianom. Mając na uwadze wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.