IV SA/Gl 243/17

WyrokWSA w Gliwicach2017-09-27

Skład orzekający: Bożena Miliczek-Ciszewska, Beata Kalaga-Gajewska, Małgorzata Walentek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dzieci umieszczone w zawodowej rodzinie zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego są "dziećmi przyjętymi na wychowanie" w rozumieniu art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, uprawniającymi do dopłaty do wypoczynku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dzieci umieszczone w zawodowej rodzinie zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego są "dziećmi przyjętymi na wychowanie" w rozumieniu art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Rodzina zastępcza, niezależnie od jej specyfiki (w tym funkcji pogotowia rodzinnego), podejmuje działania wychowawcze i opiekuńcze, co jest zgodne z celem przepisu. W związku z tym, odmowa przyznania dopłaty do wypoczynku dla tych dzieci była wadliwa.
Stan faktyczny
Skarżący, będący zawodową rodziną zastępczą pełniącą funkcję pogotowia rodzinnego, wystąpił o dopłatę do wypoczynku dla czwórki dzieci pozostających pod jego opieką. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że dzieci te nie są "dziećmi przyjętymi na wychowanie" w rozumieniu ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Skarżący zakwestionował tę interpretację, wskazując na obowiązki wychowawcze rodziny zastępczej. Rzecznik Praw Dziecka zgłosił udział w sprawie, popierając stanowisko skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dopłaty do wypoczynku 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w P. (dalej organ pierwszej instancji) decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił P. W. (dalej wnioskodawca, strona lub skarżący) przyznania dopłaty do wypoczynku dla N. S., A. J., V. B. i O. N., będących pod opieką A. i P. W. jako rodziny zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący wnioskiem z dnia 16 listopada 2016 r. zwrócił się o wypłatę dopłaty do wypoczynku oraz równoważnika pieniężnego w zamian za niewykorzystany przejazd na koszt Państwowej Straży Pożarnej dla siebie, żony, syna oraz czwórki dzieci będących pod jego i żony opieką jako rodziny zastępczej pełniącej funkcje pogotowia opiekuńczego. Podniósł, że zgodnie z art. 63 ust. 1 i 2 oraz art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tj.: Dz. U. z 2016 r., poz. 603 ze zm., dalej ustawa) za członków rodziny, na których przysługuje dopłata do wypoczynku oraz równoważnik pieniężny za przejazd na koszt Państwowej Straży Pożarnej uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci małżonka, dzieci przysposobione, dzieci przyjęte na wychowanie. Stwierdził, że rodzina zastępcza pełniąca funkcje pogotowia rodzinnego nie przyjmuje dzieci na wychowanie. Ponadto wywiódł – w oparciu o art. 73 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 332 ze zm., dalej ustawa o wspieraniu rodziny) – że np. podczas urlopu dzieci nie są pod opieką rodziny zastępczej i nie korzystają z przejazdu. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie lub zmianę tej decyzji i wypłacenie żądanych świadczeń. W obszernym uzasadnieniu odwołano się w szczególności do regulacji zamieszczonych w ustawie o wspieraniu rodziny, wyjaśniając istotę pogotowia rodzinnego, akcentując przyjęcie dzieci na wychowanie oraz fakt, iż żona wnioskodawcy w okresie jego urlopu wypoczynkowego nigdy nie korzystała z uprawnień wynikających z art. 69 i art. 73 ustawy o wspieraniu rodziny. Decyzją z dnia [...] nr [...][...]Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K. (dalej organ odwoławczy) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.), art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy, art. 2 ust. 2 i art. 54 ust. 3 pkt 12a ustawy o wspieraniu rodziny utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania, treść decyzji organu pierwszej instancji i zarzuty odwołania. Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy za dzieci uprawnione do dopłaty do wypoczynku i równoważnika pieniężnego za niewykorzystany przejazd na koszt Państwowej Straży Pożarnej uważa się dzieci własne, dzieci małżonka, dzieci przysposobione i dzieci przyjęte na wychowanie. Dodał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny, system pieczy zastępczej to zespół osób, instytucji i działań mających na celu zapewnienie czasowej opieki i wychowania dzieci w przypadkach niemożności sprawowania opieki i wychowania przez rodziców. Jednocześnie w art. 2 ust. 3 i art. 3 tej ustawy wyraźnie określono kto jest odpowiedzialny za realizację ustawy. Ponadto zauważył, że piecza zastępcza uregulowana jest w art. 112¹ i następnych kodeksu rodzinnego, natomiast opieka – o której mowa w art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy – w tytule III kodeksu rodzinnego. Organ odwoławczy podał, że wnioskodawca pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. poinformował organ pierwszej instancji o zawarciu z Miastem P. umowy nr [...] w sprawie wykonywania zadań zawodowej rodziny zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego oraz o poborze dodatkowych świadczeń socjalnych uregulowanych w ustawie o wspieraniu rodziny. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika – podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego: 1) art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że dzieci przyjęte do rodziny zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego w osobach N. S., A.J., V. B. i O. N., nie spełniają warunków cytowanej ustawy, tj. nie są dziećmi przyjętymi na wychowanie, 2) art. 54 ust. 3 pkt 12a ustawy poprzez wydanie decyzji na jego podstawie w sytuacji, gdy nie ma on związku ze sprawą, gdyż dotyczy kosztów utrzymania i eksploatacji lokalu mieszkalnego. Skarżący zarzucił również naruszenie w sprawie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że wraz z żoną zostali ustanowieni zawodową rodziną zastępczą, pełniącą przy tym funkcję pogotowia rodzinnego. Opisał swój wniosek o przyznanie świadczeń oraz treść decyzji organów obydwu instancji. Podniósł, że organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, naruszył w sposób rażący art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy poprzez uznanie, że wyżej wymienione dzieci nie spełniają warunków przewidzianych w tym przepisie, tj. nie są dziećmi przyjętymi na wychowanie – pomimo odwołania się do treści art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny. Wskazał, że pojęcie "rodziny zastępczej" wykształciło się w ramach prawa administracyjnego, jako szczególna forma opieki nad dziećmi pozbawionymi normalnie funkcjonującego środowiska rodzinnego. Podniósł, że brak jest formalnej definicji "dziecka przyjętego na wychowanie", jednakże występuje wiele definicji rodziny zastępczej z których wynika, iż jako rodzinę zastępczą należy uważać rodzinę, w której umieszcza się małoletnie dziecko w celu sprawowania nad nim opieki i jego wychowania, w wypadku gdy rodzice nie spełniają swojej funkcji. Dodał, że wszelkie wątpliwości na tle rozumienia pojęcia "dziecka przyjętego na wychowanie" rozstrzygnął Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 4 czerwca 2012 r., sygn. akt I PK 4/12. Zgodnie z tezą orzeczenia: "Nie można uznać, że pojęcie "przyjęcia dziecka na wychowanie" zawarte w art. 183 § 1 k.p. posiada jakąś inną treść normatywną, niż określeniu temu nadają przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Oznacza zatem faktyczne sprawowanie opieki nad dzieckiem, niezależnie od formalnego statusu jego opiekuna." Niewątpliwie więc skarżący i jego żona sprawują faktyczną opiekę nad dziećmi, niezależnie od formalnego statusu. Nadto zarzucono, że organ powołując się na treść art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny nie dokonał jego wykładni, a jedynie podkreślił słowo "czasowy". Zdaniem strony skarżącej czasowy charakter nie ma wpływu na cel jakim jest opieka i wychowywanie dzieci w przypadkach niemożności sprawowania opieki i wychowywania przez rodziców. Podkreślono, że faktycznie ww. dzieci korzystają z innych świadczeń przysługujących strażakom i członkom ich rodzin (świadczeń zdrowotnych). Akcentowano również brak rozstrzygnięcia w przedmiocie równoważnika pieniężnego za niewykorzystany przejazd. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Dodatkowo podniósł, że zgodnie z art. 58 ust. 4 ustawy o wspieraniu rodziny w rodzinie zastępczej zawodowej pełniącej funkcje pogotowia rodzinnego umieszcza się dziecko do czasu unormowania jego sytuacji, nie dłużej niż na okres 4 miesięcy – który to okres może być przedłużony. Umieszczenie ma więc charakter doraźny i służy zapewnieniu dziecku opieki na okres przejściowy, do czasu unormowania jego sytuacji formalnoprawnej – co potwierdza regulacja zamieszczona w art. 58 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny. Zawodowa rodzina zastępcza pełniąca funkcje pogotowia rodzinnego zabezpiecza doraźne interesy i byt małoletniego do czasu zakończenia postępowania sądowego dotyczącego powrotu dziecka do rodziny, przysposobienia lub umieszczenia w rodzinie zastępczej. Nie ma w tym przypadku mowy o przyjęciu dziecka na wychowanie. W piśmie z dnia 28 kwietnia 2017 r. Rzecznik Praw Dziecka zgłosił udział w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w niniejszej sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił - mające wpływ na wynik - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dzieci pozostające pod opieką rodziny zastępczej pełniącej jednocześnie funkcję pogotowia rodzinnego nie są dziećmi przyjętymi na wychowanie, co w konsekwencji spowodowało odmowę przyznania skarżącemu dopłaty do wypoczynku na rzecz dzieci: N. S., A. J., V. B. i O. N. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przybliżył regulację prawną zasad przyznawania żądanego świadczenia i wskazał, że w art. 67 ustawy posłużono się pojęciem "przyjęcie dziecka na wychowanie", jednak ustawodawca w żadnym z przepisów tej ustawy nie zdefiniował desygnatu tego pojęcia, jak również nie określił, na jaki okres dziecko ma być przyjęte na wychowanie, aby zostało objęte dyspozycją tego przepisu. Następnie podniósł, że ustawa o wspieraniu rodziny wielokrotnie posługuje się pojęciem "wychowania dziecka" w kontekście sprawowania pieczy zastępczej. Odnosząc się do treści art. 40 tej ustawy stwierdził, że rodzina zastępcza podejmuje szereg działań mających na celu ukształtowanie człowieka pod względem fizycznym, moralnym i umysłowym oraz przygotowanie go do życia w społeczeństwie, które składają się na proces wychowania dziecka. Podkreślił, że rodzina zastępca przyjmuje zatem dziecko na wychowanie. W okresie pozostawania pod pieczą rodziny zastępczej, rodzice naturalni nie spełniają ciążącego na nich obowiązku wychowania dzieci. Obowiązek ten zostaje scedowany na rodziców zastępczych. Uczestnik podkreślił, że w art. 67 ust. 2 pkt. 1 ustawy prawodawca nie określił, na jaki okres dziecko ma być przyjęte na wychowanie, aby zostało objęte dyspozycją tego przepisu. Wskazał, że co prawda analizowana ustawa zakłada czasowe zapewnienie dziecku opieki i wychowania poprzez objęcie go jedną z form pieczy zastępczej (w sprawie jest to rodzina zastępcza zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego), to jednak podczas pozostawania dziecka pod opieką rodziny zastępczej, ta rodzina sprawuje nad dzieckiem stałą pieczę – a jej obowiązki odpowiadają "przyjęciu dziecka na wychowanie". Nadto gdyby wolą ustawodawcy było wyłączenie z zakresu podmiotowego art. 67 ust. 2 ustawy dzieci przyjętych na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, powyższe znalazłoby swoje odzwierciedlenie w treści przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2016, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej "ustawą p.p.s.a."). Na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli na zasadach wyżej opisanych Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu prawa materialnego, a to art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy – a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został wyżej opisany; w tym miejscu wystarczy jedynie syntetycznie wskazać, że skarżący w dniu 16 listopada 2016 r. wystąpił do organu pierwszej instancji o wypłatę dwóch świadczeń: 1) dopłaty do wypoczynku oraz 2) równoważnika pieniężnego w zamian za niewykorzystany przejazd na koszt Państwowej Straży Pożarnej – dla: siebie, żony, syna oraz czwórki dzieci będących pod jego i żony opieką jako rodziny zastępczej pełniącej funkcje pogotowia rodzinnego. Z akt sprawy wynika, że obydwa te wnioski zostały pozytywnie rozpatrzone w części dotyczącej skarżącego, jego żony i biologicznego syna – co wynika z twierdzeń organu zamieszczonych w stosownej części formularzy wniosków. W tym zakresie nie wydawano decyzji administracyjnych, lecz doszło do załatwienia sprawy w formie czynności materialnej. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca rozstrzyga w przedmiocie odmowy przyznania dopłaty do wypoczynku czwórce dzieci, w stosunku do których skarżący i jego żona stanowią rodzinę zastępczą pełniącą funkcję pogotowia rodzinnego. Powodem odmowy jest stwierdzenie, że rodzina zastępcza pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego nie przyjmuje dzieci na wychowanie - ze skutkiem niespełnienia obligatoryjnego wymogu podmiotowego przyznania świadczenia, wynikającego z art. 63 w związku z art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy. Te decyzje nie rozstrzygają w przedmiocie przyznania (odmowy przyznania) dla ww. dzieci równoważnika pieniężnego za niewykorzystany przejazd. Zgodnie z art. 67 ust. 1 i 3 ustawy strażakowi i członkom jego rodziny przysługuje prawo do przejazdu, na koszt właściwej jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej, publicznymi środkami komunikacji raz w roku do jednej z wybranych przez siebie miejscowości w kraju i z powrotem. W razie niewykorzystania przysługującego prawa do przejazdu osoba uprawniona otrzymuje zryczałtowany równoważnik pieniężny (ust. 1). Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje i zakres innych świadczeń socjalnych i bytowych, które mogą być przyznawane osobom, o których mowa w ust. 1 (ust. 3). Na mocy przywołanej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 września 2001 r. w sprawie rodzaju i zakresów świadczeń socjalnych i bytowych, przysługujących strażakowi Państwowej Straży Pożarnej oraz członkom jego rodziny (Dz. U. Nr 116, poz. 1248 ze zm., dalej rozporządzenie). Zgodnie z § 2 rozporządzenia strażakowi, który w związku z pełnieniem służby nabył w danym roku kalendarzowym prawo do urlopu wypoczynkowego, oraz członkom jego rodziny przysługuje świadczenie socjalne, zwane dalej "dopłatą do wypoczynku". § 3 rozporządzenia stanowi, że dopłata do wypoczynku przysługuje strażakowi oraz członkom jego rodziny w wysokości 418 zł na każdą osobę (ust. 1). Liczbę osób uprawnionych, na które przysługuje dopłata do wypoczynku, ustala się według stanu rodzinnego strażaka, na dzień złożenia przez niego pisemnego wniosku o przyznanie dopłaty do wypoczynku (ust. 2). W przypadku niewykorzystania przysługującego w danym roku kalendarzowym urlopu wypoczynkowego liczbę osób, na które przysługuje dopłata do wypoczynku, ustala się według stanu rodzinnego strażaka na dzień 31 grudnia tego roku, a w przypadku zwolnienia ze służby - na dzień, w którym strażak został zwolniony ze służby (ust. 3). Natomiast w myśl § 4 rozporządzenia dopłatę do wypoczynku wypłaca jednostka organizacyjna Państwowej Straży Pożarnej właściwa w sprawach wypłacania uposażenia strażakowi, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku, nie wcześniej jednak niż na 14 dni przed dniem rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych w roku kalendarzowym, za który przysługuje dopłata do wypoczynku (ust. 1). W przypadku wykorzystania przez strażaka urlopu w częściach, dopłatę do wypoczynku wypłaca się nie wcześniej niż na 14 dni przed rozpoczęciem tej części urlopu, w czasie której łączny wymiar dotychczas wykorzystanego urlopu przekroczył 14 dni kalendarzowych w roku kalendarzowym, za który przysługuje dopłata do wypoczynku (ust. 2). W przypadku niewykorzystania przysługującego w danym roku kalendarzowym urlopu wypoczynkowego, dopłatę do wypoczynku wypłaca się w terminie do dnia 31 marca następnego roku (ust. 3). Dopłata do wypoczynku nie przysługuje, jeżeli strażak pobrał ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, przysługujący w roku kalendarzowym, w którym strażak został zwolniony ze służby (ust. 4). Z kolei art. 67 ust. 1 ustawy stanowi, że za członków rodziny strażaka uprawnionych do świadczeń przewidzianych między innymi w art. 63 ustawy (a więc również do dopłaty do wypoczynku) uważa się małżonka i dzieci. Art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy określa, że za dzieci uważa się dzieci własne, dzieci małżonka, dzieci przysposobione, dzieci przyjęte na wychowanie, które nie przekroczyły 18. roku życia, a w razie uczęszczania do szkoły - 24 lat albo 25 lat, jeżeli odbywają studia w szkole wyższej, a ukończenie 24 lat przypada na ostatni lub przedostatni rok studiów. Zastosowane w art. 67 ustawy określenie "przyjęcie dziecka na wychowanie", nie zostało zdefiniowane w żadnym z przepisów tej ustawy. Natomiast istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy dzieci umieszczone w zawodowej rodzinie zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego, są dziećmi przyjętymi na wychowanie. Sąd wskazuje, że ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wielokrotnie posługuje się pojęciem "wychowania dziecka" w kontekście sprawowania pieczy zastępczej i zgodnie z art. 40 ust. 1 tej ustawy, rodzina zastępcza oraz rodzinny dom dziecka zapewniają dziecku całodobową opiekę i wychowanie, w szczególności: 1) traktują dziecko w sposób sprzyjający poczuciu godności i wartości osobowej; 2) zapewniają dostęp do przysługujących świadczeń zdrowotnych; 3) zapewniają kształcenie, wyrównywanie braków rozwojowych i szkolnych; 4) zapewniają rozwój uzdolnień i zainteresowań; 5) zaspokajają jego potrzeby emocjonalne, bytowe, rozwojowe, społeczne oraz religijne; 6) zapewniają ochronę przed arbitralną lub bezprawną ingerencją w życie prywatne dziecka; 7) umożliwiają kontakt z rodzicami i innymi osobami bliskimi, chyba że sąd postanowi inaczej. Sąd w pełni podziela pogląd uczestnika postępowania, że rodzina zastępcza podejmuje szereg działań mających na celu ukształtowanie człowieka pod względem fizycznym, moralnym i umysłowym oraz przygotowanie go do życia w społeczeństwie, które składają się na proces wychowania dziecka. Rodzina zastępcza przyjmuje zatem dziecko na wychowanie, a w okresie pozostawania pod pieczą rodziny zastępczej, rodzice naturalni nie spełniają ciążącego na nich obowiązku wychowania dzieci. Obowiązek ten zostaje scedowany na rodziców zastępczych. Powyższe stwierdzenia dotyczą wszystkich rodzin zastępczych, a więc również tych, które pełnią funkcję pogotowia rodzinnego; wynika to z art. 40 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny, w którym mowa jest o rodzinie zastępczej - bez wyłączenia dotyczącego rodzin pełniących funkcję pogotowia rodzinnego. Jak już była o tym mowa wyżej – według art. 40 ust. 1 tej ustawy, rodzina zastępcza zapewnia dziecku całodobową opiekę i wychowanie. Obowiązek pełnienia funkcji wychowawczej powstaje w każdym przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej i trwa przez cały okres pobytu dziecka w tej rodzinie - niezależne od tego, na jak długi okres dziecko zostało umieszczone w rodzinie zastępczej. Jak wyżej wywiedziono dotyczy to również rodzin zastępczych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego. Obowiązek wychowywania dzieci w takiej rodzinie zastępczej wynika z brzmienia przepisu; nadto wpisuje się w logikę instytucji. Nie sposób bowiem akceptować takiej interpretacji przepisów, która prowadzi do konkluzji, że z woli prawodawcy proces wychowawczy zostaje zatamowany na okres kilku miesięcy. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przejęcia procesu wychowawczego w okresie pobytu dziecka w rodzinie zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego, przez inny podmiot. Bezpodstawna jest zatem ocena organu odwoławczego zawarta w odpowiedzi na skargę, według której w niniejszej sprawie nie może być mowy o przyjęciu dzieci na wychowanie, gdyż umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej zawodowej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego, ma charakter doraźny i służy zapewnieniu dziecku opieki przez okres przejściowy do momentu unormowania jego sytuacji. To prawda, że w art. 2 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny ustawodawca wskazał, że system pieczy zastępczej to zespół osób, instytucji i działań mających na celu zapewnienie czasowej opieki i wychowania dzieciom w przypadkach niemożności sprawowania opieki i wychowania przez rodziców. Nadrzędnym bowiem celem tej instytucji jest przywrócenie rodzinie zdolności do wypełniania tych funkcji. Ale jak wyżej wywiedziono wsparcie udzielane przez rodzinę zastępczą pełniąca funkcję pogotowia opiekuńczego ma charakter kompleksowy; obejmuje zarówno funkcje opiekuńcze, jak i wychowawcze. Odczytując systemowo wskazane przepisy ustawy o wspieraniu rodziny oraz art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej zauważyć również trzeba, że ustawodawca nie określił, na jaki okres dziecko ma być przyjęte na wychowanie, aby zostało objęte dyspozycją art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy i nie ma żadnych podstaw prawnych do wprowadzania dodatkowego kryterium w tym zakresie. Z powodów wyżej szczegółowo wyjaśnionych Sąd ocenił jako wadliwe odkodowanie i zastosowanie art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy w sposób wykluczający spośród członków rodziny uwzględnianych przy ustalaniu dopłaty do wypoczynku, dzieci umieszczone w rodzinie zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego. Wskazane naruszenie przywołanego przepisu prawa materialnego miało wpływ na wynik, gdyż skutkowało odmową przyznania żądanego świadczenia dla tych dzieci. Jednocześnie Sąd stwierdza, że oczywiście wadliwe było przywołanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 54 ust. 3 pkt 12a ustawy (dotyczącego kosztów utrzymania i eksploatacji lokalu mieszkalnego), lecz to uchybienie nie miało wpływu na wynik, bowiem z treści rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia decyzji wynika, że organ stosował właściwe przepisy prawne; uchybienie to należy traktować jako tzw. klasyczną omyłkę komputerową. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi Sąd stwierdza, że nie jest uchybieniem pominięcie w decyzji sprawy przyznania równoważnika za niewykorzystany przejazd ponieważ jest to odrębne świadczenie i nie ma żadnych przeszkód do wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie niezależnie od załatwienia wniosku w sprawie przyznania dopłaty do wypoczynku. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni ocenę prawną wyżej wyrażoną. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji. W punkcie 2 sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło