IV SA/Gl 249/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , , po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 grudnia 2013r. oddalił skargę. Pismem z dnia [...] grudnia 2013r. M. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od opisanego wyżej wyroku. Zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2014r. wezwano skarżącego do nadesłania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie wskazano, że skarżący powinien również udokumentować aktualną wysokość uzyskiwanego dochodu (np. poprzez nadesłanie przekazu pocztowego tzw. odcinka potwierdzającego pobranie emerytury za ostatni miesiąc) oraz określić i udokumentować miesięczną wysokość kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego, w którym skarżący zamieszkuje poprzez nadesłanie faktur VAT, paragonów i dowodów wpłat potwierdzających wydatki z tytułu czynszu i opłat za tzw. media oraz wydatków na zakup żywności i środków czystości. Ponadto stwierdzono, że należy podać także inne okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej, w tym, czy skarżący jest nadal współwłaścicielem domu z żoną, a jeżeli tak, to podać kto ponosi koszty związane z jego utrzymaniem. Następnie skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] stycznia 2014r. Oświadczył w nim, że nie posiada pieniędzy na zakup żywności, lekarstw oraz pokrycie kosztów leczenia. Nadto nie posiada środków na zakup odzieży, węgla, gazu oraz innych niezbędnych artykułów do życia. Nie stać go również na uiszczenie opłat za porady prawne, kserokopie dokumentów itp. W rubryce 6. formularza jako stan rodzinny wskazał "kobietę lat 47" oraz "dziecko lat 14". Podkreślił, że nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje sam i nic nie wie o dochodach wymienionych wyżej osób. Jednocześnie nie osiąga żadnego dochodu i pozostaje na utrzymaniu "litościwych" osób. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Mając na względzie to, że skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej, czyli sprawy z zakresu pomocy społecznej, skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zgodnie z regulacją art. 239 § pkt 1 lit. a P.p.s.a. Zatem w tym zakresie wniosek jest bezprzedmiotowy i nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się do wniosku o przyznanie praw pomocy w zakresie ustanowienia adwokata należy stwierdzić, że zgodnie z cytowanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. M. B. zaznaczył, że nie posiada żadnych dochodów, środków pieniężnych oraz majątku, co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy. Jednak pomimo wezwania nie określił miesięcznej wysokości kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem. Ponadto nie podał, skąd czerpie środki na pokrycie tych wydatków zaznaczając jedynie, że "jest na utrzymaniu litościwych ludzi". Należy zauważyć, że oświadczenia wnioskodawcy o braku jakichkolwiek dochodów i majątku pozostają w sprzeczności z poczynionymi w trakcie postępowania administracyjnego ustaleniami. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto jest właścicielem mieszkania o powierzchni 35m2 oraz współwłaścicielem (wraz z żoną) domu o pow. 110m2 oraz działki o pow. 806m2. Niezależnie od powyższego pomiędzy oświadczeniami skarżącego dotyczącymi stanu rodzinnego istnieje sprzeczność. Jakkolwiek bowiem w rubryce 6 formularza wniosku podaje, że pozostaje w gospodarstwie domowym z kobietą i córką, to już w rubryce 8 deklaruje samodzielne zamieszkanie. Powyższe wskazuje, że skarżący nie wyjaśnił okoliczności dotyczących jego aktualnego stanu rodzinnego i majątkowego, a także dochodów oraz ponoszonych wydatków. Zważyć przyjdzie, że to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej, a Sąd z kolei nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu materialnego nie są znane, wobec istniejącego po stronie wnioskodawcy ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Zatem w interesie skarżącego leży przedstawienie w sposób najobszerniejszy jego stanu majątkowego, finansowego oraz realnych możliwości płatniczych, a także najściślejsza współpraca z Sądem (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012r. sygn. akt I OZ 179/12). Ponadto, brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie, a wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.