IV SA/Gl 258/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od organu na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) stwierdził u J. N. chorobę zawodową przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił przebieg kariery zawodowej skarżącej i doszedł do ustalenia, że pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednocześnie organ ten zaznaczył, że lekarze orzecznicy w konkluzji swojego orzeczenia lekarskiego, na podstawie całokształtu przeprowadzonych badań oraz przy uwzględnieniu danych z dostępnej dokumentacji medycznej rozpoznali u J. N. chorobę zawodową – przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Odwołanie od tej decyzji wniosły do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. A Spółka z o.o. w M. oraz B Spółka z o.o. w T. reprezentowane przez pełnomocnika radcę prawnego M. R. Ż. Powyższej decyzji zarzucono, iż wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 § 1 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia J. N. oraz przyczyn wystąpienia u niej schorzenia i chwili jego powstania. W tym zakresie zaniechano zebrania i dołączenia dokumentacji medycznej strony z lat 1999 – 2007, jak również nie przeprowadzono oceny narażenia zawodowego podczas pracy we wszystkich zakładach zatrudniających J. N. Organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Uchybienie to wyraziło się w tym, że praca w odwołującej się Spółce przyczyniła się do powstania choroby zawodowej. Ustalenie takie przyjęte zostało wyłącznie na podstawie lakonicznej konkluzji zawartej w orzeczeniu lekarskim, podczas gdy nie zostało ono sporządzone w przepisanej prawem formie, gdyż nie zawiera uzasadnienia. Nadto nie wykazano związku przyczynowo skutkowego między schorzeniem a warunkami pracy, gdyż ograniczono się wyłącznie do stwierdzenia, iż taki związek występuje, a zdaniem odwołującej się Spółki długi okres narażenia przypadający przed zatrudnieniem w odwołującej się Spółce wskazuje, że schorzenie powstało w okresie przed tym zatrudnieniem. Dodatkowo zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż J. N. wykonywała pracę w warunkach narażenia na powstanie choroby od roku 1997, podczas, gdy z jej własnych zeznań oraz świadectw pracy wynika, iż w okresie od 1974 do 1977 wykonywała pracę na stanowisku kaletnika, w systemie akordowym, również wykonując czynności monotypowe. W motywach tego odwołania rozwinięto zarzuty sformułowane we wstępie odwołania i w szerokim zakresie odwołano się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik odwołujących się Spółek uzupełnił odwołania i podniósł, że w dalszym ciągu nie uzupełniono materiału dowodowego o dokumentację z lat 1972 – 1977, nadto wydane w sprawie orzeczenie lekarskie przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie uwzględnia wszystkich miejsc pracy J. N., nie zawiera wymaganego prawem uzasadnienia nie rozstrzyga bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, aby przyczyną schorzenia była praca wykonywana w odwołującej się Spółce, jak również brak jest odniesienia do faktu, iż dolegliwości strony powstały dopiero po ukończeniu 50 roku życia. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania jak również stwierdził, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zawodowej oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą to jest wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Następnie organ ten powołując się na dochodzenie epidemiologiczne stwierdził, że J. N. pracowała w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W dalszej części uzasadnienia organ ten podniósł, że J. N. była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., a w orzeczeniach obu placówek medycznych rozpoznano u wyżej wymienionej chorobę zawodową, a organ nie znalazł podstaw do ich kwestionowania. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się pełnomocnik A Spółka z o.o. w M. oraz B Spółka z o.o. w T. radca prawny H. M., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzucono zaskarżonej decyzji, iż wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo naruszenia przez ten organ art. 77 § 1 i art. 7 wyżej wymienionego Kodeksu, poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia J. N. oraz przyczyn wystąpienia u niej schorzenia i chwili jego powstania. W tym zakresie zaniechano zebrania i dołączenia dokumentacji medycznej strony, jak również nie przeprowadzono oceny narażenia zawodowego podczas pracy we wszystkich zakładach zatrudniających J. N. Organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Uchybienie to wyraziło się w tym, że praca w odwołującej się Spółce przyczyniła się do powstania choroby zawodowej. Ustalenie takie przyjęte zostało wyłącznie na podstawie lakonicznej konkluzji zawartej w orzeczeniach lekarskich obu uprawnionych do wypowiedzenia się placówek medycznych, podczas gdy nie zostały one sporządzone w przepisanej prawem formie, gdyż nie zawierają prawidłowego uzasadnienia. Nadto nie wykazano związku przyczynowo skutkowego między schorzeniem a warunkami pracy, gdyż ograniczono się wyłącznie do stwierdzenia, iż taki związek występuje, a zdaniem odwołującej się Spółki długi okres narażenia przypadający przed zatrudnieniem w odwołującej się Spółce wskazuje, że schorzenie powstało w okresie przed tym zatrudnieniem. Nadto wskazano na naruszenie postanowień art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na tym, że utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sytuacji, kiedy wskazano na występowanie błędów w zakresie ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Pełnomocnik skarżących Spółek podniósł także naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115), poprzez nie podjęcie działań zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego i nie zwrócenia się o wydanie uzupełniającego orzeczenia, nadto zdaniem pełnomocnika skarżących Spółek dopuszczono się naruszenia § 2 ust. 1 i 2 wyżej wymienionego Rozporządzenia, a także § 6 tego Rozporządzenia poprzez oparcie się na orzeczeniach lekarskich, które wydane zostały z naruszeniem prawa, gdyż wydane zostały w oparciu o niepełny materiał dowodowy. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących Spółek rozwinął zarzuty sformułowane na wstępie wniesionej skargi i w tym zakresie odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał dotychczasową argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik skarżących Spółek uzupełnił występujący brak formalny skargi oraz poinformował tutejszy Sąd, że z dniem [...] r. nastąpiło połączenie obu skarżących Spółek, polegające na przejęciu A Spółka z o.o. w M. przez B Spółka z o.o. w T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny stosownie do postanowień art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem legalności, a zatem w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd, stosownie do postanowień art. 134 cytowanej ustawy rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie w pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na unormowania prawne stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji, otóż decyzja ta podjęta została w oparciu o postanowienia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Podniesiona okoliczność posiada znaczenie w rozpatrywanej sprawie, albowiem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w zakresie w jakim określa wytyczne dotyczące treści rozporządzenia oraz wymienione powyżej rozporządzenie Rady Ministrów są niezgodne z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Co prawda wskazany wyrok zakładał, że przepisy te utracą moc po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku, co nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r. Zatem zdaniem Sądu z dniem 3 lipca 2009 r. nastąpiła utrata mocy wskazanych przepisów i z tą chwilą orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydana została ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie. Wskazane stanowisko znajduje umocowanie w treści art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który zawiera zasadę wzruszenia ostatecznych rozstrzygnięć, jakie zapadły na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją RP. Stosownie do postanowień art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy decyzja wydana została na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą strona może żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględnia wniesioną skargę jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie obok okoliczności podniesionych powyżej należy dostrzec, że organy administracji obu instancji podejmując kwestionowane rozstrzygnięcia nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Stosownie do postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji podejmuje wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a po myśli art. 77 § 1 tego Kodeksu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a wszelkie uchybienia w tym zakresie stanowią naruszenia prawa procesowego, które uzasadniają uwzględnienie wniesionej skargi. W sprawie tej przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że strona skarżąca od początku prowadzonego postępowania zarzucała organom administracji uchybienia we wskazanym zakresie. Należy zauważyć, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich kwestii związanych z podnoszonymi zarzutami. W szczególności organ ten nie odniósł się i nie wyjaśnił, podobnie jak obie placówki medyczne, czy schorzenie J. N. spowodowane zostało warunkami pracy w narażeniu na powstanie występującego u niej schorzenia, czy też schorzenie to ma u niej inne pochodzenie nie związane z wykonywaną pracą. Uchybienie w tym zakresie wpływa w sposób istotny na ocenę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia, ponieważ w orzeczeniach placówek medycznych brak jest jednoznacznego stwierdzenia, że geneza choroby J. N. posiada etiologię zawodową. Dostrzec należy, że dostrzeżone uchybienie powoduje, iż pozostałe zarzuty skarżącej Spółki znajdują umocowanie w obowiązujących przepisach prawa. Wskazana okoliczność wyczerpuje znamiona uwzględnienia wniesionej skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy obowiązany będzie do prowadzenia postępowania i podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o nowy stan prawny obowiązujący już w następstwie przywołanego powyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Należy w tym miejscu podkreślić, że organ ten winien wystąpić do placówki medycznej drugiego stopnia o sporządzenie opinii uzupełniającej, w której wypowiedziałaby się odnośnie zarzutów stawianych przez skarżącą Spółkę, a w szczególności tego, czy schorzenie zdiagnozowane u J. N. posiada genezę zawodową czy też spowodowane zostało innymi czynnikami poza zawodowymi. W niniejszej sprawie Sąd, stosownie do postanowień art. 152 wyżej wymienionej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Stosownie do postanowień art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), orzeczono o kosztach postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję. su.