IV SA/Gl 259/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), WSA Stanisław Nitecki, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. D. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] Nr [...] Prezydenta Miasta B. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w B. przyznał B. D. zasiłek przedemerytalny w wysokości [...]% zasiłku dla bezrobotnych począwszy od dnia [...]. Wnioskodawca bowiem, urodzony w [...] roku wylegitymował się [...] letnim stażem pracy a rozwiązanie umowy o pracę dokonane zostało przez zakład pracy ze względu na stan zdrowia wnioskodawcy. Decyzja powyższa stała się ostateczna, a także prawomocna. W dniu [...] B. D. wystąpił do Urzędu Pracy w B. z wnioskiem o przyznanie mu począwszy od dnia wydania w/w decyzji, zasiłku przedemerytalnego w wysokości [...] %. Wniosek swój umotywował uzyskanym w [...] wyrokiem Sądu Rejonowego w B. zasądzającym na jego rzecz odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę, skorygowanym świadectwem pracy, z którego wynikało, iż rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło w oparciu o art. 32 § 1 pkt 3 k.p.a. nadto pismem syndyka występującego w imieniu byłego pracodawcy B. D. Z treści powyższego pisma wynikało, iż syndyk uznaje prawo B. D. do odprawy wynikającej z ustawy o zwolnieniach grupowych. W dniu [...] Prezydent Miasta B. po rozpoznaniu wniosku o zmianę wysokości wypłacanego B. D. zasiłku przedemerytalnego, decyzją Nr [...] wydaną na podstawie art. 10 ust. 4 pkt 1 i art. 9 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. nr 99 poz. 1001 ) oraz art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych ( Dz. U. Nr 120 poz. 1252 i art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie. Jak wynikało z uzasadnienia rozstrzygnięcia, wobec faktu przekazania zadań związanych z wypłacaniem zasiłków przedemerytalnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych na mocy art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych, co miało miejsce przed złożeniem przez wnioskodawcę wniosku o zmianę wysokości wypłacanego zasiłku, organ uznał, iż postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. W złożonym od decyzji Prezydenta Miasta B. odwołaniu B. D. ponowił swoje żądanie podwyższenia wypłacanego mu zasiłku do wysokości [...] % powołując się na dokumentację dołączoną do wniosku a także do odwołania, a świadczącą o słuszności jego stanowiska. Dokumentacja ta bowiem wskazywać miała na zwolnienie odwołującego z pracy z przyczyn ekonomicznych w ramach zwolnień grupowych, a te istotne okoliczności nie były znane organowi I instancji w chwili wydawania decyzji przyznającej mu prawo do zasiłku przedemerytalnego. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez B. D. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Powołując się na utratę mocy obowiązującej przepisów dających podstawę do wszczynania i prowadzenia przez powiatowe urzędy pracy spraw dotyczących zasiłków przedemerytalnych i wskazując, iż zadania związane z ich wypłatą przejął Zakład Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych, Wojewoda Ś. wyraził pogląd, iż urzędy pracy przestały być z dniem 1 sierpnia właściwe do wszczynania spraw związanych z przyznawaniem i wypłatą zasiłków przedemerytalnych. Jednocześnie dokonał analizy treści art. 37j ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie określenia powiatów ( gmin ) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym ( Dz. U. Nr 110 poz. 1264 ) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie określenia powiatów ( gmin ) zagrożonych recesją i degradacją społeczną, w których stosuje się szczególne instrumenty ekonomiczno-finansowe i inne preferencje oraz przyznaje się prawo do zasiłku i stypendium zamieszkałym w nich bezrobotnym ( Dz. U. Nr 110 poz. 1265 ). W konsekwencji analizy wskazanych przepisów uznał, iż z uwagi na okoliczność, iż miasto B. znajdowało się na wykazie powiatów ( gmin ) zagrożonych recesją i degradacją społeczną, możliwość przyznania bezrobotnym zarejestrowanym w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. prawa do zasiłku w wysokości [...] % istniała tylko do [...]. Powyższe dało w opinii Wojewody Ś. podstawę do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, gdyż brak było podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Nie godząc się z przytoczonym rozstrzygnięciem organu II instancji B. D. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której przedstawił, iż po uzyskaniu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. orzekającego w sprawie nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę wielokrotnie zwracał się do Kierownika Urzędu Pracy z pytaniem o podwyższenie zasiłku ale bez rezultatu. Jednakże dopiero w [...] złożył taki wniosek na piśmie. Podkreślił, iż jego sytuacja finansowa jest bardzo ciężka. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ przywołał na uzasadnienie swego stanowiska stan faktyczny sprawy podnosząc, iż dokumentacja przedstawiona przez stronę nie daje podstaw do uznania, iż ostatni, przed rejestracją w urzędzie pracy, stosunek pracy rozwiązany został z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a ponadto podniósł tożsame argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Jak nakazuje art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn dostrzeżonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach jego działania nakreślonego treścią wskazanego art. 134 § 1 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości (rzeczowej, miejscowej i instancyjnej ). Jeśli organ administracji, do którego podanie skierowano, nie dysponuje zdolnością prawną do załatwienia sprawy stanowiącej jego przedmiot, nie może skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania. Negatywny wynik owej "samokontroli" zdolności prawnej może powodować różne konsekwencje, określone w przepisach k.p.a. Prawidłową formą uznania się organu administracji publicznej za niewłaściwy do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji jest przekazanie wniosku organowi właściwemu ( art. 65 k.p.a.) lub zwrócenie podania wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem ( art. 66 § 2 k.p.a.). ( Post. Kolegium Kompetencyjnego przy S.N. z dnia 11 stycznia 1995 r., III PO 9/94, OSNAPiUS 1995, nr 12, poz. 152 ). Matan A. Zakamycze 2005 stan prawny : 2005.06.01 Komentarz do art. 65 kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U. 00.98.1071 ), [ w: ] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005. Sformułowanie – "niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego" stanowi o kategorycznym i stanowczym określeniu obowiązku organu administracji publicznej. Nieprzekazanie wniosku strony innemu, właściwemu w sprawie organowi administracji powoduje stan zwłoki i uprawnia stronę do złożenia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, a następnie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu ( wyr. NSA z dnia 26 czerwca 1998 r., IVSAB 145/97, Glosa 1999, nr 3, s.30 ). Przepis art. 65 § 2 k.p.a. konstytuuje istotną, z punktu widzenia ochrony praw strony postępowania, fikcję prawną. Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Tym samym ustawodawca gwarantuje stronie zachowanie terminu do dokonania czynności procesowej lub materialnoprawnej, której termin dotyczy. Należy zgodzić się z poglądem zaprezentowanym w decyzjach obu organów co do braku ich właściwości do rozstrzygania w sprawach o świadczenia przedemerytalne, w których wniosek wpłynął po dniu 1 sierpnia 2004 r. Kwestia ta bowiem rozstrzygnięta została jednoznacznie we wskazanym jako podstawa prawna decyzji organu I instancji przepisie art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Jednakże, mimo wyrażenia takiego poglądu, Prezydent Miasta B. wszczął postępowania i uznając, iż zachodzi bezprzedmiotowość postępowania orzekł o jego umorzeniu. Organ II instancji uznał rozstrzygnięcie takie za słuszne. Jako prawidłowe uznane powinno zostać takie rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy w związku ze zmianami przepisów prawa, organ administracji zostanie pozbawiony zdolności prawnej do prowadzenia postępowania i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie gdzie dotychczas był właściwy. W orzecznictwie przyjmuje się, że organ pozbawiony w ten sposób zdolności prawnej powinien umorzyć prowadzone postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. a podanie strony przekazać organowi właściwemu w świetle nowych przepisów, chyba że przepisy przejściowe stanowią inaczej ( post. NSA z dnia 14 grudnia 2000 r., II SA 2308/00, niepubl.; wyr. NSA z dnia 20 września 1999 r., II SAB/Ka 13/99, OSP 2000, z. 7-8, poz. 110; wyr. NSA z dnia 29 sierpnia 1996 r., I SA 695/95 , niepubl.). W sprawie niniejszej jednak nie miała miejsca kontynuacja postępowania rozpoczętego pod rządem ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu lecz wniosek skarżącego powodował wszczęcie nowego postępowania. Trudno jest uznać za słuszne pogląd organu, by to nowe postępowanie miało być bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania wynika bowiem z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z wynikającą z przepisów zmianą właściwości organu ( por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r. sygn. akt III SA 2225/01 publ. Biul. Skarb. 2003/6/25 ). Skarżący domagał się zmiany wysokości przyznanego mu w [...] prawa do zasiłku przedemerytalnego. W okresie pobierania przez skarżącego zasiłku przedemerytalnego obowiązywały przepisy, które przy spełnieniu przez niego określonych przesłanek mogłyby pozwolić na przyznanie mu zasiłku w podwyższonej wysokości. Skarżący twierdził, iż przesłanki te spełnił, a w chwili wydawania decyzji z [...] okoliczności te nie były znane organowi orzekającemu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zachodzi w sprawie brak przedmiotu postępowania, i biorąc pod uwagę przepisy ustawy o świadczeniach przedemerytalnych a obecnie, obowiązujący art. 150 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zachodzą podstawy do rozpoznania sprawy na drodze postępowania administracyjnego. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż decyzja organu I instancji wydana została z rażącym naruszeniem art. 65 k.p.a. w związku z art. 19 k.p.a. oraz art. 105 k.p.a., gdyż prawidłową formą uznania się przez organ administracji za niewłaściwy do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji nie było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, lecz wydanie postanowienia w trybie art. 65 k.p.a. ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995 r. sygn. III PO 9/94 publ. OSNP 1995/12/152 ). Nie dostrzegł tego uchybienia Wojewoda Ś. utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. a tym samym dopuścił się rażącego naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy za konieczne uznał Sąd wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz korzystając z uprawnień nadanych treścią art. 135 P.p.s.a. również decyzji organu I instancji a mając powyższe na względzie orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jak w sentencji.