IV SA/Gl 273/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., działając w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stwierdził u I. B. chorobę zawodową – przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy – przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej wymienioną w poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu organ powołał się na orzeczenie lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. stwierdzającego z przeważającym prawdopodobieństwem rozpoznanie u strony choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej. Organ ustalił, że I. B. zatrudniony jest od 3 marca 1987 r. w Kopalni A w K. na stanowiskach: malarz na powierzchni, pracownik niewykwalifikowany pod ziemią, młodszy górnik pod ziemią, górnik pod ziemią, kierowca pod ziemią, murarz pod ziemią, wydawca materiałów strzałowych pod ziemią oraz ślusarz pod ziemią. Jednocześnie organ sanitarny wskazał, że podczas zatrudnienia w latach 1987 – 1991 oraz 2005 do nadal wykonywał czynności związane z obciążeniem kończyn górnych w czasie pracy. Organ wskazał, iż warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez specjalistyczną placówkę służby zdrowia oraz wskazanie, że warunki pacy w okresie zatrudnienia miały wpływ na wystąpienie zachorowania. Organ znalazł więc podstawy do stwierdzenia u I. B. choroby zawodowej. W odwołaniu od tej decyzji pracodawca – Kompania A - wskazał, że stwierdzenie zawarte w orzeczeniu lekarskim, na którym opiera się skarżona decyzja o przeważającym prawdopodobieństwie rozpoznania choroby zawodowej nie jest równoznaczne z istnieniem tejże choroby. Zdaniem pracodawcy na takie stwierdzenie wpływ miał fakt wykonywania przez stronę czynności, które mogły wiązać się z obciążeniem kończyn górnych w okresie 7 lat zatrudnienia. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia[...] nr[...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2351 kodeksu pracy oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 1071 ze zm.) uchylił wyżej powołaną decyzję organu I instancji oraz odmówił stwierdzenia u I. B. choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej wym. w poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ, w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego potwierdził, że I. B. w trakcie zatrudnienia w KWK A w latach 1987 – do nadal pracując jako malarz na powierzchni, robotnik pod ziemią, młodszy górnik i górnik pod ziemią wykonywał czynności obciążające kończyny górne. Natomiast pracując jako kierowca elektrowozu (lata 1991-1997) i jako wydawca materiału strzałowych w latach 1997-2005 wykonywał czynności bez nadmiernego obciążania kończyn górnych. Organ odwoławczy zaznaczył, że I. B. w postępowaniu odwoławczym był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...]nr[...], w którym nie rozpoznano choroby zawodowej dlatego organ uznał, że w sprawie istnieją podstawy do odmowy stwierdzenia wyżej wskazanej choroby zawodowej. Organ wyjaśnił ponadto, że w dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych i zgodnie z § 11 ust. 1 tego rozporządzenia do postępowań wszczętych i nie zakończonych w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej stosuje się jego przepisy, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Równocześnie organ zaznaczył, że w wyniku wprowadzonych nowych uregulowań jednostka chorobowa, o której stwierdzenie ubiegał się I. B. obecnie została umieszczona w poz. 19/5 wykazu chorób zawodowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik I. B. wskazanej decyzji zarzucił: naruszenie przepisów K.p.a. w szczególności: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, nierozpatzrenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący pracował w warunkach narażenia zawodowego na przeciążenia prawej kończyny górnej. Zaznaczono, że w toku postępowania nie wzięto pod uwagę, że w latach 1997 do 2005 I. B. pracował w warunkach narażenia zawodowego. W okresie tym bowiem wydawał materiały wybuchowe w paczkach do 25 kg, a okoliczność ta miała wpływ na obciążenie ręki oraz mogła przyczynić się do nasilenia objawów chorobowych, które nastąpiło w 2007 r. Skarżący zaznaczył, że leczenie zachowawcze w postaci zastrzyków nie przyniosło efektu dlatego koniecznym stało się wykonanie zabiegu operacyjnego. Mimo to dolegliwości nie ustały, ruchy ręki są znacznie ograniczone, występują również dolegliwości bólowe. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu, że podejmując decyzję w sprawie pominął orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu u skarżącego choroby zawodowej. W ocenie skarżącego ustalenia dokonane w toku postępowania administracyjnego dają podstawę do stwierdzenia, że przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej występuje u skarżącego oraz pozwalają z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć, że choroba ta powstała w związku ze sposobem wykonywania pracy oraz warunkami pracy, które stwarzały ryzyko narażenia zawodowego. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga I. B. zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy przedstawić stan prawny, jaki stanowił podstawę do podjęcia rozstrzygnięć w sprawie przez organy administracji. Stan ten bowiem w trakcie prowadzonego postępowania uległ istotnej zmianie. Przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że w momencie wszczęcia postępowania oraz wydawania decyzji przez organ I instancji obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), natomiast w okresie wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji obowiązywało już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Zgodnie z treścią § 11 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Tak więc w stosunku do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie wskazanego rozporządzenia zastosowanie mają przepisy aktualnego rozporządzenia, z tym, że czynności procesowe przeprowadzone w oparciu o postanowienia rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., są prawnie skuteczne i wywołują wszystkie prawem przewidziane skutki. Tym samym opinia uprawnionej placówki medycznej wydana przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. zachowuje swoją moc i spełnia wymogi przewidziane treścią nowego rozporządzenia. W rozpatrywanej sprawie dostrzec należy również i tę okoliczność, że placówka medyczna wyższego stopnia wydała swoje orzeczenie już w nowo obowiązującym stanie prawnym. Stosownie do postanowień art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Po myśli art. 2351 tego Kodeksu rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W myśl natomiast § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. Zapadłe natomiast w sprawie orzeczenia lekarskie są zasadniczo rozbieżne. W toku postępowania przed organem I instancji skarżący był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie zostało u niego rozpoznane przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o wyniki badania podmiotowego, przedmiotowego, konsultacje ortopedyczną, neurologiczną oraz analizę dostarczonej dokumentacji medycznej oraz po dokonaniu oceny narażenia zawodowego. W postępowaniu odwoławczym strona była natomiast badana w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze orzecznicy wykluczyli u skarżącego zapalenie nadkłykcia bocznego z uwagi na ujemne testy prowokacyjne wskazując, że dolegliwości bólowe wystąpiły u badanego po 15 miesięcznym okresie pracy z obciążeniem kończyn górnych bowiem poprzednie 4 letnie narażenie ustało 16 lat temu. Wskazano ponadto, że zmiany w postaci nierównego zarysu nadkłykcia bocznego prawej kości ramiennej, z obecnością drobnych pasmowatych zacienień w sąsiadujących tkankach miękkich mogą być wynikiem przeprowadzonego w dniu [...] zabiegu operacyjnego lub odpowiadać zwapnieniom w obrębie przyczepów mięśniowych. Jednocześnie placówka orzecznicza drugiego stopnia w żadnym zakresie nie odniosła się do orzeczenia lekarskiego wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. Podobnie uczynił organ odwoławczy wydając decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Przy tak ukształtowanym stanie fatycznym należało zwrócić się do jednostki orzeczniczej o wydanie orzeczenia uzupełniającego, w związku z odmiennymi wynikami badań w opisanych orzeczeniach lekarskich. Należało bowiem ustalić, z czego wynikają takie rozbieżności. Jednocześnie wskazać należy, że ani z rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, ani innych przepisów prawa nie wynika, że w przypadku choroby ujętej w pkt 19.5 wykazu chorób zawodowych praca w narażeniu zawodowym musi być wykonywana przez określony czas, jak sugeruje się w orzeczeniu jednostki II stopnia. Lekarze wskazują tam bowiem, że skarżący zgłosił się z dolegliwościami pracując jedynie 15 miesięcy z obciążeniem kończyn górnych. Ponadto w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nie wyjaśniono w sposób dostateczny dlaczego nie stwierdzono u skarżącego choroby zawodowej zapalenia nadkłykcia bocznego prawej kości ramiennej. W samym uzasadnieniu orzeczenia lekarze wskazują, że skarżący, właśnie w związku ze stwierdzeniem u niego tego schorzenia przeszedł zabieg operacyjny w dniu [...] Nie wskazuje się natomiast czy ów zabieg operacyjny przyczynił się do wyleczenia tego schorzenia, czy też nigdy nie było podstaw do jego stwierdzenia. Brak jest również odniesienia do etiologii dolegliwości, które zgłasza skarżący. Orzecznicy kwitują jedynie, że testy prowokacyjne dla zapalenia kłykcia bocznego były ujemne wobec czego brak było podstaw do stwierdzenia tejże choroby. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji również nie zajął stanowiska w związku z występującymi w sprawie rozbieżnościami, nie wyjaśnił dlaczego swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na orzeczeniu wydanym przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, nie wskazał w uzasadnieniu, którym dowodom przyznał moc dowodową, a którym nie i nie odniósł się do całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Zgodnie natomiast z zasadą prawdy obiektywnej organ administracji podejmuje rozstrzygnięcie po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a zatem po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego, a decyzja musi spełniać wymogi formalne przewidziane w treści art. 107 K.p.a. W świetle powyższego przyjdzie podzielić stanowisko wyrażone w skardze przez pełnomocnika skarżącego, że organy administracji prowadząc postępowanie w sprawie nie wyjaśniły w sposób należyty wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a tym samym spełniona została przesłanka warunkująca uchylenie decyzji z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postaci naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownie prowadzone postępowania organ odwoławczy zwróci się do właściwej jednostki orzeczniczej w celu uzyskania orzeczenia uzupełniającego wyjaśniającego wyżej wskazane rozbieżności oraz oceniającego stan zdrowia skarżącego. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c wyżej wskazanej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję.