IV SA/Gl 273/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Wójt Gminy P. odmówił B. S. prawa do zasiłku rodzinnego na małoletnich O. i R.na okres od 1 listopada do 30 listopada 2016r. oraz dodatków do tego zasiłku na ten sam okres. Odmówił także dodatku do zasiłku rodzinnego na O. S. z tytułu urodzenia się dziecka jednorazowo. Przyznał natomiast zasiłek rodzinny na małoletnich w okresie od 1 grudnia 2016r. do 31 października 2017r. oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci, z tytułu opieki nad dzieckiem O. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018, oraz dodatek na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła. Decyzję powyższą wydano na podstawie art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 10 oraz 23c i c, art. 4, art. 5 ust. 1, 4 oraz 4a, art. 6, art. 8 pkt 1,2,3a, 6 oraz 7, art.9, art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, art. 11a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3, art. 14, art. 15 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2, art. 20, art. 23, art. 24 ust. , art. 26, art. 32 ust. 1d oraz ust, 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 1518) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. z. U. z 2015r. poz. 2284), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015r. w sprawie wysokości rodziny (...) – Dz. U. z 2015r. poz. 1238. W uzasadnieniu przedstawiono brzmienie art. 5 ust. 1, ust. 4 i 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także jej art. 24 ust. 6. Biorąc pod uwagę przedstawione regulacje wyjaśniono, że wnioskodawczyni nie spełniła warunków wymaganych do przyznania jej wnioskowanych świadczeń w okresie od 1 do 30 listopada 2016r. ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego w tym okresie. Organ uznał co prawda, jako dochód utracony, wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu zatrudnienia wnioskodawczyni, jednak przesłanka spełnienia kryterium dochodowego wystąpiła dopiero po uzyskaniu przez wnioskodawczynię urlopu wychowawczego. Utrata dochodu spowodowana urlopem wychowawczym nastąpiła u strony w listopadzie 2016r., a po myśli art. 24 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, a więc od miesiąca grudnia 2016r., do końca roku zasiłkowego. Zauważono, że dodatki do zasiłków rodzinnych są nierozerwalnie związane z prawem do zasiłku rodzinnego. Skoro nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego, z tych samych względów nie można przyznać prawa do dodatków do tego świadczenia. W odwołaniu od przedstawionej powyżej decyzji strona zakwestionowała stanowisko organu podnosząc, że w listopadzie 2016r. pozostawała bez środków do życia, jest samotnie wychowującą dwoje dzieci matką i nie posiada żadnych dochodów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Po przytoczeniu stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz treści odwołania, Kolegium wskazując na uregulowania zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych wyjaśniło, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W razie utraty dochodu, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Przechodząc do oceny stanu faktycznego sprawy w świetle przedstawionych regulacji prawnych Kolegium wskazało, że odwołująca złożyła wniosek o przyznanie jej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dwójkę dzieci. Żadne z jej dzieci nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zatem kryterium dochodowe wynosi w jej przypadku 674 zł na osobę w rodzinie. Z danych pochodzących z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów organ ustalił, że w 2015r., a więc w roku bazowym odwołująca - po potrąceniu podatku, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne - uzyskała dochód w wysokości 38 112,70 zł. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na liczbę miesięcy, w których był uzyskiwany wyniósł 3 557,55 zł. Następnie odliczył kwotę wynagrodzenia odwołującej z tytułu utraconego zatrudnienia, co stanowiło 2 950,34 zł tj. 983,45 zł na osobę w rodzinie. Kolejna utrata dochodu była spowodowana uzyskaniem urlopu wychowawczego w kwocie 1 467,76 zł, co dało dochód 489,25 zł. na osobę w rodzinie, a więc odpowiadało kryterium dochodowemu. Organ zauważył jednak, że utrata dochodu spowodowana urlopem wychowawczym nastąpiła w dniu 2 listopada 2016r. Zatem słusznie uprawnienie do zasiłku rodzinnego przyznano stronie od 1 grudnia 2016r. Kolegium podkreśliło, że warunkiem otrzymania świadczeń rodzinnych jest spełnienie kryterium dochodowego. Organ I instancji prawidłowo ocenił, że kryterium to odwołująca spełniła dopiero od 2 listopada 2016r. W związku z brzmieniem art. 24 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych brak było podstaw do przyznania odwołującej wnioskowanych świadczeń wcześniej niż od 1 grudnia 2016r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła naruszenie zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej i na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej wnioskowanych świadczeń rodzinnych oraz dodatku z tytułu urodzenia dziecka. Zauważyła, że wniosek o przyznanie jej dodatku z tytułu urodzenia dziecka O. złożyła w terminie, o którym mowa w art. 26 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Według skarżącej termin, o którym mowa w art. 9 ust. 2 tej ustawy to termin prawa materialnego. Uznała, że nabywając prawo do zasiłku rodzinnego od grudnia 2016r. powinna uzyskać również dodatek z tytułu urodzenia dziecka. Pozbawienie jej tego świadczenia uznała za błędne i niezgodne z art. 32 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Kolegium podtrzymało stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego. Odnosząc się do treści skargi wskazało, że prawo do świadczeń przysługiwało skarżącej od 1 grudnia 2016r., a więc po upływie roku od urodzenia się syna O.. Z tej przyczyny brak było podstaw do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne mogą w razie uznania kontrolowanego aktu za nielegalny w rozumieniu w/w przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Sądy te nie są natomiast władne uwzględniać takich wniosków, jak zawarty w skardze, a więc przyznania wnioskowanych świadczeń, gdyż są sądami prawa nie rozstrzygającymi o indywidualnych uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P., którą odmówiono skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego na małoletnich O. i R. na okres od 1 listopada do 30 listopada 2016r., dodatków do tego zasiłku na ten sam okres oraz jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego na O. S. z tytułu jego urodzenia. Przyczyną odmowy było przekroczenie przez skarżącą, we wskazanym okresie, kryterium dochodowego. Prawem materialnym, które miało zatem zastosowanie w kontrolowanej sprawie jest ustawa z dnia 23 listopada 2013r. o świadczeniach rodzinnych dalej zwana "ustawą". Zgodnie z jej art. 5 ust.1 zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. Brzmienie art. 2 ust. 1 ustawy nakazuje traktować dodatki do zasiłku rodzinnego jako świadczenie pochodne od zasiłku rodzinnego, nie występujące samoistnie. Jest zatem oczywiste, że tak jak zasiłek rodzinny, również każdy z dodatków do tego zasiłku, wymieniony w art. 8 ustawy, nie może zostać przyznany w sytuacji braku spełnienia kryterium dochodowego. Termin "dochód członka rodziny" zdefiniowany został na gruncie ustawy w jej art. 3 pkt 2a. Zgodnie z tą definicją oznacza przeciętny miesięczny dochód tej osoby osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Co do zasady zatem organ zobowiązany jest dokonać obliczenia dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodów jej członków z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy. Dochód skarżącej w roku bazowym przekraczał kryterium dochodowe. Jednak wystąpiły u niej zdarzenia potraktowane przez ustawodawcę jako zdarzenia nakazujące odstąpić organowi od zasady wynikającej z art. 3 pkt 2a ustawy. Po roku bazowym skarżąca utraciła bowiem dotychczasowe zatrudnienie, a następnie uzyskała prawo do urlopu wychowawczego. Oba te zdarzenia ustawodawca nakazuje traktować jako utratę dochodu, a w konsekwencji organ zobowiązany jest odstąpić od zasady wynikającej z art. 3 pkt 2a ustawy i obliczyć dochód członków rodziny posługując się regulacją zawartą w art. 5 ust. 4 ustawy. W razie wystąpienia zdarzenia odpowiadającego terminowi "utrata dochodu", ustalając prawo do świadczeń rodzinnych organ zobowiązany jest do dokonać obliczenia dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodów pochodzących z pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku, o czym stanowi art. 24 ust. 6 ustawy Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w kontrolowanej sprawie, nie kwestionowanego zresztą przez skarżącą, uzyskała ona prawo do urlopu wychowawczego w dniu 2 listopada 2016r. Dopiero to zdarzenie, traktowane jako utrata dochodu zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 23 lit. a ustawy spowodowało, że dochód jej rodziny przestał przekraczać kryterium dochodowe. Tym samym spełniła wymagany do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego warunek. Prawo to można było zatem przyznać skarżącej począwszy od grudnia 2016r. Zdaniem Sądu organy dokonały obliczenia dochodu skarżącej z uwzględnieniem właściwej regulacji prawnej i z uwzględnieniem występującego w sprawie stanu faktycznego, nie naruszając tym samym ani prawa materialnego ani procedury. Konsekwencją uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego było uzyskanie prawa do dodatków do tego świadczenia. Jednym z dodatków do zasiłku rodzinnego, o który skarżąca wnioskowała, był jednorazowy dodatek z tytułu urodzenia syna O.. Ustawodawca ograniczył prawo do tego świadczenia nie tylko ze wzglądu na konieczną dla uzyskania zasiłku rodzinnego przesłankę jakim jest kryterium dochodowe ale także ze względu na czas, w którym wnioskodawca może skutecznie wystąpić o to świadczenie. Wskazał bowiem, że wniosek o jednorazowy dodatek z tytułu urodzenia dziecka, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy, składa się do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia. Oznacza to, że wniosek złożony w terminie późniejszym nie jest wnioskiem skutecznym. Małoletni O., którego dotyczy wnioskowany przez skarżąca dodatek urodził się [...] 2015r. Zgodnie z przywołaną regulacją skarżąca uzyskałaby prawo do nabycia dodatku z tytułu jego urodzenia po pierwsze jeśli wystąpiłaby o jego przyznanie do dnia [...]2016r., a po drugie, jeśli w tym czasie spełniałaby kryterium dochodowe wymagane do nabycia prawa do zasiłku rodzinnego. Brak spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy, mimo złożenia wniosku w wyznaczonym przez ustawodawcę terminie, stanowi przyczynę nieuwzględnienia wniosku. Sąd uznaje za stosowne powtórzyć, że brak podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa do zasiłku rodzinnego wywołuje niedopuszczalność przyznania któregokolwiek z wymienionych w art. 8 pkt 1-7 ustawy dodatków do zasiłku rodzinnego. Wniosek skarżącej o przyznanie jej zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu urodzenia syna O. skarżąca złożyła w dniu 2 listopada 2016r. a więc w terminie przewidzianym prawem, albowiem syn jej pierwszy rok życia ukończył [...] 2015r. W tym czasie jednak, co bezspornie wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, skarżąca nie spełniała przesłanki wymaganej do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego w postaci kryterium dochodowego. Przyznając natomiast zasiłek rodzinny za kolejne miesiące okresu zasiłkowego organ nie był już uprawniony do rozpatrywania sprawy dodatku z tytułu urodzenia syna O. ze względu na ukończenie przez dziecko pierwszego roku życia. Nastąpił bowiem upływ terminu wskazanego przez ustawodawcę w art. 26 ust. 5 ustawy powodujący, że uprawnienie do nabycia tego rodzaju świadczenia wygasło. Sąd nie podziela stanowiska zaprezentowanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2012r. sygn. akt IV SA/Wa 1898/12, co do tego, że dla skuteczności wniosku o jednorazowy dodatek z tytułu urodzenia dziecka, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy wystarcza złożenie go w terminie do ukończenia przez dziecko jednego roku bez względu na spełnienie w tym czasie kryterium dochodowego wymaganego do przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. Nie podziela również stanowiska prezentowanego w w/w wyroku co do tego, by po upływie roku od urodzenia się dziecka świadczenie to mogło być przyznane ze względu na wyjątkowe okoliczności (sytuacja rodzinna, wielodzietność itp.). Wskazany w art. 26 ust. 5 ustawy termin ma charakter prekluzyjny, zwany także materialno-procesowym i skierowany jest zarówno do wnioskodawcy jak i organu. Czynność dokonana po jego przekroczeniu jest bezskuteczna, a w przeciwieństwie do terminu zawitego nie może zostać przywrócony. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji RP Sąd zauważa, że nierówne traktowanie znaczy różne traktowanie, bez obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia, osób znajdujących się w analogicznym lub w istotnie podobnym położeniu. Skarżąca nie wykazała, by inne osoby w tożsamych sytuacjach co skarżąca, traktowane były przez organ w sposób odmienny. Taka różnica w traktowaniu byłaby niedopuszczalna, jeżeli nie ma obiektywnego i rozsądnego uzasadnienia; innymi słowy, jeżeli nie realizuje się uzasadnionego prawnie celu lub jeżeli nie zachodzi rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami oraz celem, który miał zostać zrealizowany. Sąd, działając z urzędu, nie znalazł w zachowaniu organu takich elementów, które potwierdzałyby traktowanie skarżącej z naruszeniem art. 32 ust. 1 czy 2 Konstytucji RP. Z powyżej przedstawionych przyczyn uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za zgodne zarówno z prawem materialnym jak i procesowym, orzeczono jak w sentencji na mocy art. 151 P.p.s.a.