IV SA/Gl 280/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Decyzją z [...] r., wydaną na podstawie art. 1, 4, 5, 10 i 13 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), dalej: ustawa o pomocy, Prezydent Miasta Z. przyznał J. L. prawo do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko, tj. A. L., natomiast nie przyznał tego świadczenia na jego syna W., w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Rozstrzygnięcie to wynikło z ustalenia, że W. L. jest pierwszym dzieckiem wnioskodawcy w rozumieniu ustawy o pomocy, gdyż do składu rodziny nie zalicza się jego córka W., która zgodnie z wyrokiem rozwodowym ma miejsce zamieszkania przy matce. Ponieważ wniosek opiewał na świadczenie wychowawcze na kolejne dziecko, przyznano je na kolejne dziecko wnioskodawcy, tj. .L.. Zaskarżoną decyzją wydaną na skutek odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, całkowicie podzielając jej ustalenia i wnioski. Kolegium kierowało się aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, według której istnienie opieki naprzemiennej rodziców nad dzieckiem musi wynikać z orzeczenia sądowego. Tymczasem wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad W. L. powierzono obojgu rodzicom, ustalając miejsce zamieszkania dziecka przy matce. Jednocześnie zobowiązano ojca do łożenia na utrzymanie córki kwotę 400 zł miesięcznie. W tej sytuacji W. L. nie stanowi ze skarżącym rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy. W. L. jest zatem pierwszym dzieckiem w rodzinie i prawo do świadczenia wychowawczego na niego może być przyznane tylko wówczas, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Strona w toku postępowania nie wykazała dochodów rodziny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego i procesowego. Obszerna treść skargi w istocie sprowadza się do zaprezentowania odmiennego od stanowiska organów administracyjnych poglądu, według którego sprawowanie przez skarżącego opieki nad córką w porównywalnych i powtarzających się okresach na podstawie porozumienia rodziców dziecka wyrażonego też w planie wychowawczym sporządzonym w trakcie postępowania rozwodowego, winno być uznane za opiekę naprzemienną w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy. Zdaniem skarżącego nie powinno się zmuszać rodziców do regulowania kwestii opieki nad dzieckiem w drodze postępowania sądowego. Wskazując na okoliczności faktyczne dotyczące wykonywania przez niego władzy rodzicielskiej względem córki, powołał się także na jeden wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, akcentując, że jego stanowisko jest zbieżne z najnowszym orzecznictwem sądowoadministracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom legalności w kryteriach której odbywa się sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej (art. 1 Prawo o ustroju sądów administracyjnych – j. t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.). Stan faktyczny sprawy jest bezsporny w zakresie istotnym dla jej rozstrzygnięcia. Mianowicie skarżący ubiegał się o świadczenie wychowawcze dla syna Wojciecha jako kolejnego dziecka w rodzinie z założeniem, że pierwszym dzieckiem w tej rodzinie jest córka W.. Tymczasem prawidłowe ustalenia organów wykazały błędność tego założenia. Złożony do akt wyrok rozwodowy zawiera postanowienia, zgodnie z którymi wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką skarżącego zostało powierzone obojgu rodzicom, ale miejsce zamieszkania dziecka ustalono przy jej matce, nakładając jednocześnie na skarżącego obowiązek płacenia alimentów do rąk matki. Odstąpiono też od regulowania kontaktów skarżącego z córką. W wyroku tym nie orzeczono więc o naprzemiennej opiece rodziców nad wymienionym dzieckiem. Stosownie zaś do art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy zaliczenie dziecka jednocześnie do odrębnych rodzin obojga rodziców może nastąpić tylko wówczas, gdy jest ono pod opieką naprzemienną obojga rodziców zgodnie z orzeczeniem sądu. W razie braku takiego orzeczenia nie można tego rodzaju opieki domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. Organy administracyjne nie są też uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem (por. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2997/17, zbiór LEX nr 2496736). Dopowiedzieć trzeba, że nie jest konieczne użycie w orzeczeniu sądowym dosłownie zwrotu "opieka naprzemienna", a wystarczy, że z orzeczenia takiego wynika uregulowanie opieki spełniającej znamiona naprzemiennej. W orzecznictwie dopuszcza się zrównanie z tego rodzaju orzeczeniem ugód zawartych przed sądem opiekuńczym bądź w postępowaniu mediacyjnym (vide: wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2423/17, dostępny w internecie). W niniejszym przypadku nawet gdyby faktycznie opieka była sprawowana naprzemiennie przez obojga rodziców, to w żadnym razie nie można stwierdzić, że odbywa się to zgodnie z wyrokiem rozwodowym, w którym nie uregulowano kontaktów skarżącego z córką, a jej miejsce zamieszkania wyznaczono przy matce i obciążono skarżącego alimentami. Samo powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom nie przesądza o sposobie sprawowania opieki nad dzieckiem, gdyż odnosi się do całokształtu atrybutów tej władzy, obejmujących m.in. wychowanie, kształcenie i utrzymanie dziecka. Innego orzeczenia sądowego skarżący nie przywołał, w związku z czym niezaliczenie jego córki do członków jego rodziny było prawidłowe. Podkreślić jeszcze raz należy, że opieka naprzemienna ma być sprawowana zgodnie z orzeczeniem sądowym, a więc z niego wynikać. Nie jest zatem możliwe wykazywanie innymi środkami dowodowymi, że opieka faktycznie jest wykonywana naprzemiennie i że nie jest to sprzeczne z orzeczeniem sądowym, takim jakim w niniejszej sprawie jest wyrok rozwodowy. Mówiąc wprost – nie chodzi o to, by opieka naprzemienna była zgodna z orzeczeniem sądowym, lecz by była ona wykonywana zgodnie z takim orzeczeniem. Taka okoliczność w tej sprawie nie występuje, w związku z czym trafnie organy ustaliły, że syn skarżącego Wojciech jest pierwszym dzieckiem w jego rodzinie w rozumieniu ustawy o pomocy, a ponieważ nie był złożony wniosek o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, to rozstrzygnięcie odmowne było zgodne z prawem. Zarzuty skargi okazały się w tym stanie rzeczy chybione i dlatego na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) orzeczono jak w sentencji.