IV SA/Gl 285/15
WyrokWSA w Gliwicach2015-12-14
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz - Furmanik, Andrzej Matan, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, które zmarło po porodzie, należy uwzględniać zmarłe dzieci przy obliczaniu kryterium dochodowego rodziny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosując wyłącznie literalną wykładnię art. 15b ust. 2. Celem przepisu jest wsparcie finansowe rodzin w trudnej sytuacji materialnej, a także realizacja polityki prorodzinnej. W sytuacji, gdy dziecko urodziło się żywe, ale zmarło, nie można odmawiać prawa do zapomogi z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, jeśli jego uwzględnienie w składzie rodziny doprowadziłoby do spełnienia tego kryterium. Taka interpretacja narusza zasadę równości z art. 32 Konstytucji RP.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia bliźniaczek, które zmarły krótko po porodzie. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza ustawowe kryterium. Skarżąca kwestionowała sposób obliczenia dochodu, argumentując, że zmarłe dzieci powinny być uwzględnione przy ustalaniu liczby członków rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...].
Decyzją z dnia [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B., na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) w związku z art. 3, art. 5, art. 15b ust. 2, oraz art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456) oraz Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3) po rozpatrzeniu wniosku B.P. z dnia [...], odmówiono wnioskodawczyni prawa do świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dzieci: A.P. i A.P.
W uzasadnieniu wskazano, iż w świetle przywołanego art. 15b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł. Podkreślono przy tym, że w sprawie znajdują odpowiednie zastosowanie przepisów art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11. Dalej wskazano na wynikające z treści ustawy o świadczeniach rodzinnych definicje: dochodu rodziny (art.. 3 pkt 2), dochodu członka rodziny (art. 3 pkt 2a), utracie dochodu (art. 3 pkt 23 lit. c), uzyskaniu dochodu (art. 3 okt 24 lit c). Ponadto zauważono, że zgodnie z art. 3 pkt 16 cytowanej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Natomiast na podstawie zgromadzonej dokumentacji znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy w tym zaświadczeń z Urzędu Skarbowego i oświadczeń organ ustalił, że w [...] r. miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł. Poza tym organ wskazał, że w dniu [...] wnioskodawczyni urodziła córki : A. i A.P., które zmarły: A.P. w dniu [...] i A.P. w dniu [...]. Wobec powyższego organ stwierdził, że dochód dwuosobowej rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł, a zatem przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Od powyższej decyzji B.P. wniosła odwołanie wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku i przyznanie jej jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dzieci. Nie zgodziła się ze sposobem przeliczenia dochodu rodziny jedynie na dwie osoby. Wskazała, że nie ma jednoznacznego, ustawowego zapisu co do sposobu przeliczania dochodu rodziny na osobę w sytuacji, gdy dziecko urodziło się żywe, a następnie zmarło. Wskazała na istniejącą rozbieżność w praktyce różnych ośrodków. Zadnim odwołującej się dochód rodziny winien być obliczony z uwzględnieniem zmarłych dzieci.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium wskazało, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte wnioskiem strony z dnia [...] o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dzieci A.P. i A.P. Do wniosku strona przedłożyła niezbędne dokumenty potrzebne do ustalenia kryterium dochodowego rodziny. W oparciu o przedłożone dokumenty organ I instancji ustalił, iż dochód 2- osobowej rodziny odwołującej wynosi [...] zł. Dalej podał, że w oparciu o zaświadczenia znajdujące się w aktach sprawy ustalono wysokość dochodu strony uzyskanego w [...] r. oraz wysokość dochodu ojca dzieci. Wysokość dochodów Kolegium ustaliło biorąc pod uwagę przychody pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, podatek należny, składki na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne z uwzględnieniem art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazało dalej, że algorytm obliczenia dochodu rodziny wynosi : [...] zł + [...] zł = [...] zł : 2 osoby = [...] zł w przeliczeniu na osobę, a zatem przekracza kryterium dochodowe do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Kolegium uznało za prawidłowe ustalenia dokonane przez organ I instancji wskazując jednocześnie, że stosownie do art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych do członków rodziny odwołującej się zalicza się wyłącznie jej męża. Ponadto podkreśliło, że w dniu składania wniosku o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dzieci, jak również na dzień wydawania zaskarżonej decyzji na utrzymaniu odwołującej nie pozostawały córki.
Stwierdziło nadto, że przepisy dotyczące jednorazowej zapomogi nie pozostawiają organom administracyjnym swobody w ich przyznawaniu. Konstrukcja tych przepisów oparta jest na uzależnieniu przyznania prawa do tego świadczenia od spełnienia przesłanek określonych w ar. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Żadne inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu jednorazowej zapomogi, a zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem i brak jest podstaw do jej uchylenia. Wbrew zarzutom odwołania organ należycie zebrał i ocenił materiał dowodowy, nie naruszając postanowień art. 7 i art. 77 Kpa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B.P. ponownie za krzywdzące uznała wyliczenie dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, przy uwzględnieniu wyłącznie rodziców dziecka i stwierdziła, że przy ustalaniu prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, dzieci powinny być uwzględnione w składzie rodziny, ponieważ to na nie wnioskowane jest świadczenie i w oparciu o taki skład rodziny powinno być wyliczone kryterium dochodowe. Wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku i przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dzieci. Podkreśliła, że nie ma jednoznacznego zapisu który stanowiłby, że jeśli dziecko umarło nie może zostać wliczone do podziału łącznego dochodu, a z informacji telefonicznych z wielu OPS w Polsce uzyskała informację, że dzieci zmarłe również wlicza się do składu rodziny. W jej ocenie, dochód rodziny z [...] r. winien być podzielony na cztery osoby, bowiem otrzymana zapomoga ma pomóc finansowo rodzicom, którzy urodzili żywe dziecko i ponieśli koszty związane z tym faktem, co również stało się w jej przypadku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać wnioskowanego świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) wykazała bowiem, iż zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzająca je decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem należało je wyeliminować z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącej prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dzieci: A.P. i A.P.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.". Zgodnie z art. 2 pkt 4 tej ustawy świadczeniem rodzinnym jest m.in. jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka.
Stosownie do treści art. 1 b tej ustawy z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000 zł na jedno dziecko (ust. 1). Jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922,00 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio (ust. 2). Wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania (art. 15b ust. 3 i 4). Jednocześnie w myśl ust. 5 zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.
Wprowadzenie kryterium dochodowego wskazuje, że jednorazowa zapomoga pieniężna z tytułu urodzenia się dziecka jest świadczeniem o charakterze socjalnym, którego przyznanie uzależnione jest od sytuacji dochodowej rodziny osoby wnioskującej o przyznanie tego rodzaju zapomogi.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] (data wpływu [...]) o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się w dniu [...] dzieci A.P. i A.P. A.P. zmarła w dniu [...], natomiast A.P. zmarła w dniu [...]. Skarżąca do wniosku przedłożyła niezbędne dokumenty potrzebne do ustalenia kryterium dochodowego rodziny. Śmierć dzieci po ich urodzeniu nie stanowiła negatywnej przesłanki do realizacji uprawnienia przysługującego ich rodzicom, ponieważ jednym z warunków przyznania prawa do zapomogi jest mianowicie to, aby dziecko urodziło się żywe.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy w sprawie została spełniona przesłanka kryterium dochodowego. Zdaniem organów obydwu instancji przyznanie żądanego świadczenia nie jest możliwe, gdyż dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł, a zatem przekracza wspomniane kryterium, wynoszące 1.922 zł. Zatem niezbędna jest weryfikacja prawidłowości ustaleń organów w tym zakresie.
Wskazać należy, że w art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych zamieszczone zostały definicje legalne pojęć jakimi ustawa się posługuje. Dotyczą one m.in. pojęcia dochodu, dochodu rodziny, oraz pojęcia rodziny. Definicja legalna, jako norma prawna, posiada moc wiążącą dla adresatów tej normy (podmiotów stosujących prawo) w zakresie rozumienia zdefiniowanego pojęcia.
Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód oznacza po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (pkt 1 lit. a), oraz inne dochody określone w art 3 pkt b) i c). Natomiast dochodem rodziny zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych jest suma dochodów członków rodziny. Jednocześnie po myśli art. 3 pkt 2a dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (przepisy regulujące utratę i uzyskanie dochodu, w tym także po roku poprzedzającym okres zasiłkowy). Z kolei okres zasiłkowy to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10). Ponadto w art. 3 pkt 16 przywoływanej ustawy zamieszczono definicję pojęcia rodziny, przez którą rozumieć należy odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
Ponadto przepis art. 3 pkt 16 definiuje pojęcie rodziny, przez którą rozumieć należy odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
Jak wynika z powyższej regulacji, ustawodawca określając pojęcie rodziny uwzględnił status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania.
Z kolei stosowanie do treści art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych następuje na wniosek osób tam wymienionych, w tym rodziców bądź jednego z rodziców. Zgodnie z art. 15b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka objętego opieką prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego - w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia nie później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania.
Kryterium dochodowe ustala się mając na względzie dochód rodziny oraz liczbę osób w rodzinie. Zasadniczo ustalenie dochodu rodziny, stosownie do wyżej cytowanych uregulowań prawnych, odbywa się poprzez zsumowanie dochodów członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres zasiłkowy (w tym wypadku w [...] r.), a otrzymaną w ten sposób kwotę dzieli się przez 12 miesięcy. Zaznaczyć przy tym należy, że taki sposób obliczenia dochodu rodziny może mieć jednak miejsce w sytuacji, gdy dochody rodziny są stałe, czyli nie nastąpiło ani uzyskanie dodatkowego dochodu, ani też jego utrata. Oznacza to, że dochód rodziny podlega zaktualizowaniu w sytuacji wystąpienia zdarzeń mających wpływ na jego wysokość takich jak utrata bądź uzyskanie dochodu także w okresie po roku kalendarzowy poprzedzającym okres zasiłkowy, do dnia złożenia wniosku (art. 5 ust. 4a-4b u.ś.r. ). Z niebudzących wątpliwości ustaleń i wyliczeń Kolegium wynika, że w [...] r. B.P. uzyskała dochody z tytułu podjętego od dnia [...]zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w wysokości [...] zł po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne wyniósł [...] zł. Dochody te zostały podzielone przez 2 zgodnie z brzmieniem art. 5 ust 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych i wyniosły [...] zł.
Natomiast mąż skarżącej w okresie od dnia [...] do [...] był zatrudniony w PPHU A w B. na podstawie umowy o pracę i uzyskane dochody w [...] r. potraktowano jako utracone. Natomiast od dnia [...] mąż skarżącej jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w firmie B w C., a jego dochód z tego tytułu [...] r. wyniósł [...] zł po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne to kwota [...] zł. Dochody te zostały podzielone przez 6 miesięcy zgodnie z brzmieniem art. 5 ust 4a cytowanej ustawy i wynosiły [...] zł. Zatem miesięczny dochód rodziny w [...] r. wyniósł [...] zł. Organy uznały, że tak ustalony dochód rodziny należy podzielić przez dwa bowiem ani na dzień złożenia wniosku, ani też na dzień wydania decyzji dzieci nie pozostawał na utrzymaniu rodziców. Należy przy tym zauważyć, że organy obu instancji wskazywały na definicję rodziny wynikającą z art. 3 pkt 16 ustawy oświadczeniach rodzinnych.
Zdaniem Sądu stanowisko organów jest sprzeczne z ratio legis art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych bowiem zauważyć należy że celem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym art. 15b tej ustawy jest wsparcie finansowe rodziny i realizacja celów wskazanych w art. 71 Konstytucji RP, czyli udzielenie pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej oraz pomoc matce po urodzeniu dziecka. Podstawowym warunkiem przyznania wskazanej jednorazowej zapomogi jest urodzenie żywego dziecka w takim przypadku skarżąca powinna liczyć na pomoc ze strony Państwa i umożliwienie jej skorzystania z tych form pomocy, które są przejawem polityki prorodzinnej. Jak słusznie bowiem podnosiła skarżąca ustawa w sposób niejednoznaczny reguluje kwestię wyliczenia dochodu na członka rodziny co również wynika z treści decyzji organów obu instancji bowiem wskazywały one dwie sytuacje, a mianowicie moment złożenia wniosku i moment wydania decyzji odnosząc je do treści art. 3 ust 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W rozpatrywanym stanie faktycznym koniecznym wydaje się przeprowadzenie takiej wykładni omawianych przepisów, która gwarantowałaby możliwość korzystania z tej formy pomocy kobietom, które spełniły ustawowy, podstawowy warunek, a mianowicie urodziły zdrowe dziecko. Za takim kierunkiem wykładni przepisów uprawniających do otrzymania omawianych świadczeń rodzinnych przemawiają także zasady (normy) konstytucyjne wywiedzione z art. 32 w związku z art. 71 Konstytucji RP. Należy bowiem przyjąć, że odwołanie się wyłącznie do literalnej wykładni przepisu art. 15b ust. 2 ustawy o świadczeniach może w istocie prowadzić do zróżnicowania sytuacji prawnej kobiet, które urodziły żywe dziecko, ale w wyniku późniejszych wydarzeń nie mogą skorzystać z tego świadczenia. Sytuacja taka, w ocenie Sądu, stanowiłaby naruszenie zasady równości (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) oznaczającej, że wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Trzeba zauważyć również, że w związku z urodzeniem żywego dziecka sytuacja dochodowa rodziny pogarsza się. Ustawodawca jednoznacznie nie określił sposobu ustalania miesięcznego dochodu na członka rodziny, a może być on ustalony przez organ: na dzień urodzenia się dziecka, złożenia wniosku o wypłatę jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia się dziecka bądź wydania decyzji. Wskazał tylko, że niektóre przepisy stosuje się odpowiednio- art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z uzasadnienia rządowego projektu zmian do ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie wprowadzenia kryterium dochodowego przy jednorazowej zapomodze z tytułu urodzenia dziecka wynika, że celem wprowadzenia kryterium dochodowego było ograniczenie prawa do przedmiotowego świadczenia wyłącznie do rodzin, których dochody nie przekraczają progu podatkowego (http://orka.sejm.gov.pl druk 319 z 12 kwietnia 2012 r.). W tej sytuacji poprzestanie na literalnej tylko wykładni art. 15b ust. 2 u.ś.r. prowadziłoby do dyskryminującego skarżącą – z uwagi na wyrażoną w art. 71 Konstytucji RP zasadę uwzględniania dobra rodziny - uznania, iż nie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka W ocenie Sądu skarżąca, z uwagi na zaistniałą sytuację, a szczególności śmierć dzieci przed datą złożenia wniosku nie może ponosić negatywnych skutków literalnej wykładni przepisu art. 15b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych organy orzekające w sprawie nie rozważyły jednak całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób uwzględniający ratio legis stosowanego przepisu, oraz wynik wykładni funkcjonalnej i językowej, przez co naruszyły przepisy art. 77 § 1 i 80 K.p.a. nakazujące wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, oraz uznanie, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka organy będą miały na względzie przedstawioną wyżej wykładnię przepisu art. 15b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz konieczność rozważenia wszystkich elementów stanu faktycznego sprawy.
Wobec stwierdzenia przez Sąd, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c) ppsa orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło