IV SA/Gl 289/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz, Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik, Protokolant st. ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. J.– S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r., nr [...] Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym z upoważnienia Prezydenta Miasta G., Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w G., działając na podstawie art. 145 §1 pkt 5, Kodeksu postępowania administracyjnego wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r., nr [...] o uznaniu M.J. – S. za osobę bezrobotną z dniem [...] r. oraz o odmowie przyznania wyżej wymienionej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W wyniku wznowienia postępowania organ I instancji, działając w trybie art. 151 §1 pkt 2 w związku z art. 145 §1 pkt 5 K.p.a. wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...], na mocy której uchylił przywołaną wyżej decyzję własną z [...] r., nr [...] w części dotyczącej uzasadnienia i odmowy przyznania prawa do zasiłku. Równocześnie organ ten ponownie orzekł o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] r. Materialnoprawną podstawę decyzji z dnia [...] r., stanowiły przepisy art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514 ze zm.). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż z dostarczonego przez M. J.- S. świadectwa służby wynika, że w okresie [...] miesięcy poprzedzających zarejestrowanie się w Powiatowym Urzędzie Pracy nastąpiło rozwiązanie stosunku służbowego, w ramach którego wyżej wymieniona była zatrudniona w Izbie Celnej w K., przy czym rozwiązanie to nastąpiło [...]. Mając na uwadze powyższe organ administracyjny wywiódł, że strona nie spełniła przesłanek warunkujących przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W przedstawionej sytuacji zasiłek ten przysługuje bowiem dopiero po upływie 180 dni od daty zarejestrowania. W odwołaniu do Wojewody Ś. M. J.- S. wskazała na krzywdzący charakter rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji oraz wniosła o "ponowne rozpatrzenie sprawy". Skarżąca podniosła, że podstawą rozwiązania stosunku służbowego był w jej przypadku art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.). Zdaniem strony treść przywołanego unormowania nie określa literalnie, że zwolnienie funkcjonariusza następuje tu [...] a tym samym brak jest podstaw do formułowania wniosku, że rozwiązanie stosunku służbowego wyczerpuje w takiej sytuacji dyspozycję art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W tym miejscu skarżąca zaakcentowała, że nie prowadzono w jej sprawie postępowania dyscyplinarnego. Z kolei zwolnienie ze służby stanowi konsekwencję [...]. Nadto M. J. – S. podkreśliła, że pełniła służbę jako pracownik mianowany wywodząc, że rozwiązanie rzeczonego stosunku służbowego nie nastąpiło bez wypowiedzenia albowiem od daty wszczęcia postępowania w sprawie jej zwolnienia ze służby do dnia, z którym zwolnienie to stało się skuteczne upłynął ponad [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną w oparciu o art. 138 §1 pkt 1 K.p.a., Wojewoda Ś. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zapadłe w I instancji. Organ odwoławczy powołał się na art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej wskazując, że reguluje on kwestię obligatoryjnego zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby w wypadku wniesienia [...]. Wniesienie takiego aktu oskarżenia skutkuje zatem utratą uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na stanowisku funkcjonariusza celnego, która następuje w drodze decyzji administracyjnej. W tym miejscu Wojewoda Ś. podkreślił, iż Prokurator Rejonowy w G. wniósł przeciwko M.J. – S. akt oskarżenia [...]. Skoro zatem okoliczność ta skutkuje obligatoryjnym zwolnieniem ze służby, to w przypadku skarżącej zachodzi przesłanka określona w art. 52 §1 pkt 3 Kodeksu pracy, polegająca na zawinionej utracie uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Strona jest bowiem wprawdzie pracownikiem mianowanym. Tym niemniej przedmiotowy stosunek zatrudnienia różni się od umownego stosunku pracy tylko tymi elementami, które są odmiennie uregulowane w aktach prawnych będących stosownymi pragmatykami służbowymi. Mając na uwadze powyższe Wojewoda Ś. wskazał, iż skarżącej prawidłowo odmówiono przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w związku z art. 27 ust. 1 pkt 4 tej ustawy osobie, która w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy spowodowała rozwiązanie ze swej winy stosunku pracy bez wypowiedzenia, zasiłek dla bezrobotnych przysługuje dopiero po upływie 180 dni od daty zarejestrowania się w tym urzędzie. Zgodnie przy tym z art. 25 ust. 8 przywołanej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., okres pobierania zasiłku ulega skróceniu o czas nie przysługiwania tego świadczenia z przyczyn wymienionych w przywołanym art. 27 ust. 1 tej ustawy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. J. – S. zażądała uchylenia decyzji wydanej przez organ II instancji bądź zmiany tego rozstrzygnięcia i "uwzględnienia jej wniosku" wywodząc, iż zostało ono podjęte z rażącym naruszeniem zasady domniemania niewinności. Wskazała bowiem, że w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko niej w Sądzie Rejonowym w G. nie został jeszcze nawet wyznaczony termin rozprawy. Ponadto strona zarzuciła organowi odwoławczemu błędną interpretację przepisów podkreślając, że samo wniesienie bezzasadnego jej zdaniem aktu oskarżenia nie może powodować utraty uprawnień koniecznych do pracy na zajmowanym dotychczas stanowisku a w rezultacie do utraty przez daną osobę środków do życia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podnosząc, iż rozwiązanie stosunku służbowego nastąpiło w niniejszej sprawie w efekcie zawinionej utraty uprawnień do pracy na stanowisku funkcjonariusza celnego, która nastąpiła w drodze decyzji o zwolnieniu ze służby wydanej w następstwie wniesienia wobec M. J.- S. aktu oskarżenia [...]. W rezultacie okoliczności sprawy uzasadniały zdaniem organu II instancji odmowę przyznania skarżącej zasiłku dla bezrobotnych na podstawie art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie godzi się podnieść, iż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w tej ustawie. Z art. 145 §1 przywołanej regulacji wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) wykazała bowiem, że zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie, jak i poprzedzająca je decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym. Zasady regulujące przyznawanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu określone zostały w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r., o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r., Nr 58, poz. 514 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o zatrudnieniu... Stosownie zatem do unormowań zawartych w art. 23 ust. 1 pkt 1 przywołanej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., prawo do świadczenia stanowiącego przedmiot sprawy przysługiwało bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od daty zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 27, jeżeli nie było dla niego propozycji odpowiedniego zatrudnienia, skierowania do prac interwencyjnych, robót publicznych lub na utworzone dodatkowe miejsce pracy a nadto legitymował się niezbędnym minimalnym okresem wynikającym z treści ust. 1 pkt 2 i ust. 2, 4 i 4a rzeczonego przepisu. Zgodnie jednak z art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu..., prawo do zasiłku nie przysługiwało bezrobotnemu, który w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy spowodował rozwiązanie ze swej winy stosunku pracy (stosunku służbowego) bez wypowiedzenia. W takim przypadku przedmiotowe świadczenie przysługiwało bowiem dopiero po upływie 180 dni od daty rejestracji (art. 27 ust. 2 pkt 3 tej ustawy). Równocześnie, po myśli art. 25 ust. 8 ustawy o zatrudnieniu..., okres pobierania zasiłku (wynoszący zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy 6 miesięcy) ulegał skróceniu o czas jego nie przysługiwania z przyczyn wymienionych w art. 27 ust. 1. Godzi się tu podkreślić, iż z brzmienia normy prawnej zawartej w przywołanym art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. wynika jednoznacznie, że ustawodawca formułując ten przepis nawiązał do instytucji rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia podlegającej uregulowaniom Rozdziału II, Oddział V ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 98, Nr 21, poz. 94 ze zm.) – zwanej dalej KP. Rozwiązanie stosunku pracy w tym trybie może nastąpić między innymi w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 52 §1 KP, to jest ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, popełnienie przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem a także zawiniona przez pracownika utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Trzeba jednak w tym miejscu zaakcentować, że skarżąca pełniła służbę jako pracownik zatrudniony na podstawie mianowania. Z kolei po myśli art. 76 KP, rzeczony stosunek zatrudnienia nawiązuje się w przypadkach określonych w odrębnych przepisach. Oznacza to, że stosunek pracy (stosunek służbowy) nawiązany na tej podstawie podlega uregulowaniom zawartym w stosownych aktach prawnych określających status osób świadczących pracę, bądź pełniących służbę w danej instytucji lub formacji. Natomiast przepisy Kodeksu pracy znajdują wobec takich osób zastosowanie jedynie w zakresie nieuregulowanym w odpowiedniej pragmatyce służbowej. W rozpoznanej sprawie prawa, obowiązki a także zasady dotyczące rozwiązania stosunku służbowego w którym pozostawała skarżąca określone zostały w ustawie z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.), która w Rozdziale 7 unormowała w sposób wyczerpujący kwestie związane z ustaniem stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych. Równocześnie w ustawie tej brak jest odesłania, które upoważniałoby w przedmiotowym zakresie nawet do pomocniczego stosowania postanowień Kodeksu pracy. Zważywszy powyższe należy podnieść, że rozwiązanie stosunku służbowego z M. J. – S., dokonane przez Dyrektora Izby Celnej w K. w oparciu o art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej nie jest równoznaczne z określonym w art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu... ustaniem stosunku pracy bez wypowiedzenia [...]. Tym samym nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody Ś., że wyżej wymieniona została zwolniona ze służby na skutek zawinionej utraty uprawnień do pracy na stanowisku funkcjonariusza celnego. Rozwiązanie stosunku pracy (stosunku służbowego) z przyczyn określonych w art. 52 §1 Kodeksu pracy (do którego nawiązuje art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) stanowi bowiem odrębną instytucję prawną a w konsekwencji nie jest dopuszczalne formułowanie twierdzeń o istnieniu analogii pomiędzy rozwiązaniem stosunku zatrudnienia w przedmiotowym trybie a ustaniem stosunku służbowego w związku z wniesieniem wobec funkcjonariusza aktu oskarżenia [...] (art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej). W świetle przywołanych rozważań prawnych Sąd uznał, że przedstawiona wyżej przesłanka odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych, wynikająca z art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. nie została w niniejszej sprawie zachowana. Należy w tym miejscu dodać, że w treści cytowanego unormowania mowa jest o rozwiązaniu stosunku pracy (stosunku służbowego) z [...]. Tymczasem zgodnie z wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego zawartą w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K 1/04 publ. OTK-A 93/9/2004, konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi być rozumiana jako wykluczająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez przeprowadzenia postępowania sądowego. Z istoty zasady domniemania niewinności wynika więc zakaz wykładni rozszerzającej pojęcia winy, który zdaniem Sądu nie pozwala na traktowanie zwolnienia ze Służby Celnej na mocy decyzji organu celnego wydanej w oparciu o art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, jako tożsamego z rozwiązaniem stosunku służbowego z winy funkcjonariusza. Jest bowiem oczywiste, że organ administracyjny nie rozpatruje sprawy w kategoriach zawinienia bądź niewinności gdyż to należy do kompetencji niezawisłego sądu, który kwestię winy rozstrzygnie w wyroku kończącym postępowanie karne. Dlatego samo wniesienie przeciwko danemu funkcjonariuszowi aktu oskarżenia [...], choć obliguje organ celny do wydania decyzji o zwolnieniu takiej osoby ze służby, to jednak nie przesądza, że rozwiązanie stosunku służbowego zostało tu przez nią zawinione. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem normy prawa materialnego zawartej w art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy gdyż efektem nieprawidłowego zastosowania przywołanego uregulowania mogła być bezzasadna odmowa przyznania stronie zasiłku dla bezrobotnych. Z uwagi na fakt, iż powyższa nieprawidłowość obciąża także decyzję zapadłą w I instancji Sąd, nie będąc związanym granicami skargi (art. 134 §1 w związku z art. 135 p.p.s.a.), poza rozstrzygnięciem uchylającym zaskarżoną decyzję orzekł także o uchyleniu aktu podjętego w dniu [...] r. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r., Nr 58, poz. 514 ze zm.), działając na podstawie art. 132 i art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.