IV SA/Gl 292/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2008 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej T.G., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta T.G., na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), odmówił przyznania W.D. świadczenia w postaci zasiłku celowego w wysokości [...] zł na pokrycie kosztów dokonanego [...] i na [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że odmowa ta nastąpiła z uwagi na brak dowodów potwierdzających wysokość poniesionych wydatków na [...] jak i dowodów wskazujących na konieczność zakupu kolejnych [...]. Skarżący nie wyraził bowiem zgody na przedstawienie pracownikowi socjalnemu rachunków, specyfikacji, czy wycenionych [...]. Takie stanowisko skarżącego zostało uznane za brak współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, do której obliguje osoby korzystające z pomocy społecznej zapis art. 4 w/w ustawy. Od powyższej decyzji W.D. wniósł odwołanie, w którym nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem. Podtrzymał żądania zawarte we wniosku o udzielenie mu pomocy na pokrycie kosztów zakupu [...] w kwotach tam wskazanych. Nadto stwierdził, że zgłoszone przez niego potrzeby mieszczą się w zakresie pomocy określonej w ustawie o pomocy społecznej. Podniósł, iż MOPS w T.G. wydając kolejną odmowną decyzję dotyczącą przyznania świadczeń z pomocy społecznej dąży do pogorszenia jego stanu zdrowia oraz w efekcie do pozbawienia go życia. Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, ze W.D. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada bliskiej rodziny. Od kilku lat jedynym źródłem utrzymania strony jest pomoc z MOPS w T.G. Dalej, odwołując się do treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej, stwierdził, że zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Wyznacznikiem ustalenia wysokości tej pomocy są z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowej pomocy społecznej. Mając powyższe uregulowania na względzie Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż potrzeba w zakresie zakupu [...] musi być udokumentowana fakturami z [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem wnosząc o jego uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy oraz uchylenie decyzji organu I instancji. Skarżący w całości podtrzymał żądania oraz argumentację zawarte uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazał również na naruszenie wielu przepisów prawa krajowego i międzynarodowego gwarantujących ochronę danych osobowych, ponadto stwierdził, że nigdy nie wyrazi zgody na przekazanie informacji dotyczących jego stanu zdrowia, gdyż organy samorządowe nie są uprawnione do ich posiadania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z e zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie, stosownie do regulacji zawartej w art. 3 cytowanej ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Z brzmienia przywołanych wyżej unormowań wynika, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, w tym wiek, stan zdrowia, możliwości zarobkowania, wysokość uzyskiwanych dochodów itp., uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków oraz liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości tej pomocy. Należy w tym miejscu zaakcentować, iż norma prawna zawarta w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej zobowiązuje organy orzekające o udzielaniu świadczeń przewidzianych w tej ustawie do uwzględnienia możliwości finansowych pozwalających na realizację potrzeb zgłoszonych przez osoby ubiegające się o pomoc. Warto zwrócić uwagę, że przy ustalaniu warunków przyznania zasiłku celowego ustawodawca posługuje się niedookreślonym prawnie pojęciem "niezbędna potrzeba bytowa", którego interpretacja i ocena należy do organu rozstrzygającego indywidualny przypadek. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24.03.2006 r. (sygn. akt I SA/Wa 2101/05, opublikowanym w LEX nr 197475), zgodnie z którym na organie administracji rozpoznającym sprawę o zasiłek celowy ciąży obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Organy udzielające świadczeń z pomocy społecznej są zatem nie tylko uprawnione do żądania okazania faktur z [...],[...], wycenionych [...], ale wręcz mają taki obowiązek. Wobec odmowy przedłożenia dokumentów uzasadniających potrzebę zakupu [...] przez W.D., organy nie były w stanie ustalić, czy i w jakim zakresie ona występuje. Zasiłek celowy jak sama nazwa wskazuje przyznawany jest na określony cel. W przedmiotowej sprawie celem tym było refinansowanie zakupionych wcześniej [...], jak też zabezpieczenie środków na zakup kolejnych. Nie sposób jednak przyznać zasiłku na określony cel, gdy brak jest możliwości zweryfikowania tegoż celu. Nieuwzględnienie żądania przyznania zasiłku celowego nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Pomimo, że bezspornie sytuacja skarżącego jest trudna, to nie należy tracić z pola widzenia faktu, że celem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszelkich zgłaszanych potrzeb. Wobec konsekwentnej odmowy przedstawienia dowodów na konieczność [...] oraz ich zakupu nie można zarzucić decyzji niezgodności z prawem, gdy organ pomocy społecznej mając na uwadze z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, z drugiej zaś strony własne możliwości finansowe i cele jakie stawia ustawa o pomocy społecznej uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu pomocy finansowej w zgłoszonym przez niego wniosku. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został określony w art. 4 ustawy o pomocy społecznej, niemniej przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji. W omawianej sprawie obowiązek ten przejawiał się w udokumentowaniu potrzeby zakupu [...]. W ocenie Sądu, postawa skarżącego nosi znamiona braku współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji. Przyjdzie również zważyć, że skarżący objęty jest systematyczną pomocą w formie zasiłków okresowego oraz celowych, w tym na zakup opału i odzieży. Według oświadczenia skarżącego zasiłki przyznane na zakup opału i obuwia zimowego przeznaczył w znacznym stopniu na zakup [...]. Z jednej strony zaspokoił więc swoją potrzebę korzystając ze środków pomocy społecznej, z drugiej jednak strony takie działania strony skutkować mogą odmową przyznania świadczeń na te zgłoszone potrzeby, które nie zostały zabezpieczone z przyznanych wcześniej zasiłków. Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. W ocenie Sądu w sprawie nie nastąpiło także naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Okoliczności przytoczone w uzasadnieniu decyzji świadczą o rozważeniu przez organy całokształtu okoliczności sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów gwarantujących ochronę prywatności, w tym ochronę danych osobowych wskazać należy na art. 100 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, uprawniający organy udzielające pomocy społecznej w zakresie niezbędnym do udzielania jej świadczeń do przetwarzania danych osobowych osób ubiegających się i korzystających z tych świadczeń dotyczących między innymi, stanu zdrowia, nałogów, skazań i orzeczeń o ukaraniu. Mając na względzie przedstawioną wyżej argumentację przyjdzie stwierdzić, że wydając kwestionowane orzeczenia organy administracyjne wypowiadające się w niniejszej sprawie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani procesowego. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.