IV SA/Gl 296/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. (dalej: PPIS) decyzją z dnia [...] nr [...] stwierdził u M.S. chorobę zawodową wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869; dalej: rozporządzenie RM z 2009 r.) w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Jak podniesiono w uzasadnieniu decyzji, M.S. była zatrudniona w latach [...] w A Sp. z o.o. w M. (obecnie; B Sp. z o.o.) na stanowisku montera wiązek elektrycznych, od [...] r. do chwili obecnej w C Sp. z o.o. w T. na stanowisku montera-prasera. Wedle oceny narażenia zawodowego, sporządzonej przez Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego w T. wynika, iż podczas zatrudnienia w wymienionych firmach wykonywała prace obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów polegających na zginaniu i prostowaniu w stawach nadgarstkowych. Orzeczeniem lekarskim z dnia [...] rozpoznano u niej chorobę zawodową, uwzględniając diagnostyki różnicowej oraz charakter wykonywanej pracy cechujący się monotypią w zakresie stawów nadgarstkowych. Od powyższej decyzji PPIS odwołanie złożyła A Sp. z o.o. w M. podnosząc, iż podczas pracy w tej firmie skarżąca nie wykonywała czynności mogących spowodować powstanie choroby zawodowej zespołu cieśni nadgarstka, zaś od momentu faktycznego zaprzestania pracy w tej jednostce do chwili wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych ([...]) upłynęło [...] lat. W trakcie wykonywanej w niej pracy podejmowała takie czynności jak: kontrola wzrokowa gotowych wyrobów i pakowanie, obsługa urządzenia do obkurczania rurek termokurczliwych, obsługa urządzenia do obtrysku wiązek pianka poliuretanową oraz obsługa urządzenia do skręcania przewodów. Czynności te nie obciążały nadmiernie kończyn górnych i zdecydowanie nie wymagały częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. W trakcie zatrudnienia dwukrotnie była poddana badaniom lekarskim (badania wstępne i kontrolne), w trakcie których lekarz uprawniony do badań profilaktycznych pracowników nie stwierdził przeciwwskazań do wykonywanej pracy. Poza tym, w okresie zatrudnienia przebywała na zwolnieniach lekarskich i faktycznie przepracowała [...] dni. Zdaniem odwołującego się brak jest podstaw do łączenia pracy w A Sp. z o.o. z powstaniem choroby zawodowej. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (dalej: [...]PWIS) rozstrzygnięciem nr [...] z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję PPIS. W uzasadnieniu swojej decyzji podkreślił, iż przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych nie nakładają na organy orzekające potrzeby ustalania w przypadku wielu pracodawców stopnia zawinienia poszczególnych zakładów pracy, u których sposób wykonywania pracy mógł spowodować wystąpienie choroby zawodowej. Nie jest obowiązkiem organu inspekcji sanitarnej wskazanie u którego z pracodawców wystąpiła przedmiotowa choroba, gdyż postępowanie nie ma na celu ustalenia odpowiedzialności konkretnego pracodawcy, a wydanie decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. Stanowisko takie jest akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15.05.2009r. sygn. akt IV SA/G1 896/08, wyrok NSA z dnia 19.01.2010r. sygn. akt II OSK 1743/09). W trybie określonym przez przepisy rozporządzenia przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. – Poradnia Chorób zawodowych w S. zostało wydane orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...], zgodnie z którym, na podstawie dokumentacji medycznej, wyników badań podmiotowego przedmiotowego, konsultacji ortopedycznej i neurologicznej oraz badań neograficznych u M. S. rozpoznano chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Skargi na powyższą decyzję [...]PWIS wniosła A Sp. z o.o. ( obecnie: B Sp. z o.o.) podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez: 1/ nieprawidłowe zastosowanie art. 2351 k.p. ze względu na wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową u M.S. w oparciu o prawdopodobieństwo związku choroby ze sposobem wykonywania pracy, czego punktem wyjścia w sposób nieuzasadniony była jedynie nazwa stanowiska pracy; 2/ nieprawidłowe zastosowanie art. 2351 k.p. poprzez oparcie podstawy wydania decyzji na kilku badaniach lekarskich, które nie pozostają w czasowym związku z okresem zatrudnienia w A Sp. z o.o. lub po jego zakończeniu, potwierdzającym wystąpienie objawów chorobowych; 3/ nieprawidłowe zastosowanie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez przyjęcie, iż okres zatrudnienia w A Sp. z o.o. mógł się przyczynić do powstania choroby, podczas gdy przypadał on na co najmniej pięć lat przed rocznym okresem pozwalającym wiązać wystąpienie udokumentowanych choroby z zatrudnieniem na danym stanowisku. Skarżąca wnosi o uchylenie decyzji w części dotyczącej przyczynienia się przez nią do wystąpienia choroby zawodowej w czasie zatrudnienia M.S. w A Sp. z o.o. oraz zasądzenie od [...]PWIS na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przywołano argumenty podnoszone wcześniej w odwołaniu od decyzji PPIS, które mają wskazywać na brak podstaw do łączenia choroby zawodowej stwierdzonej u M.S. z warunkami pracy wykonywanej u skarżącej. [...]PWIS podejmując zaskarżoną decyzję, podobnie jak i organ I instancji, uznał istnienie takiego związku w oparciu o nazwę stanowiska pracy, natomiast określenie stanowiska jako "monter" nie zawsze jest adekwatne do rodzaju wykonywanej pracy w danym zakładzie. Podczas pracy w firmie, z uwagi na grupę umiejętności zawodowych, nie wykonywała czynności które obciążały nadmiernie kończyny górne, ani też nie wymagały częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. W trakcie zatrudnienia dwukrotnie była poddana badaniom profilaktycznym, podczas których nie wykazano jakichkolwiek przeciwwskazań co do rodzaju wykonywanej pracy. Poza tym, w okresie od [...] do [...] przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu [...], a od [...] do [...] miała urlop [...]. Faktyczny okres pracy to [...] do [...]. W ocenie skarżącej organ stwierdzając chorobę zawodową u M.S. nie wziął pod uwagę faktu, iż wedle rozporządzenia okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok. Zatem skarżąca, ze względu na brak dokumentacji medycznej, która potwierdzałaby wystąpienie objawów choroby zawodowej w okresie świadczenia pracy bądź też w okresie 1 roku od jej zakończenia, powinna zostać pominięta w decyzji. W odpowiedzi na skargę [...]WPIS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając sprawę zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. nr [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] nr [...] stwierdzające u M.S. chorobę zawodową wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869; dalej: rozporządzenie RM z 2009 r.) w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 825), która weszła w życie 3 lipca 2009 r. Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W świetle powyższych regulacji szczególnego podkreślenia wymaga, że stwierdzenie choroby zawodowej przez organ inspekcji sanitarnej wymaga zaistnienia łącznie następujących przesłanek: po pierwsze - rozpoznanie u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych, przy czym czasami w rozporządzeniu określono czas w jakim może to nastąpić; po drugie- wykonywanie pracy w "narażeniu zawodowym", a więc z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo narażeniem pozostającym w związku ze sposobem wykonywania pracy; po trzecie - ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w powyższym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym". Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. M.S. ubiegała się o stwierdzenie u nie choroby zawodowej, wskazanej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869; dalej: rozporządzenie RM z 2009 r.) w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Przywołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, podjęte na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p., określiło wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Wobec tego rozpoznanie choroby zawodowej powinno przebiegać na zasadach i w trybie przewidzianym w tym rozporządzeniu. Zgodnie z § 5 ust. 1 właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z 2006 r. Nr 141, poz. 1011 oraz z 2008 r. Nr 220, poz. 1416 i Nr 234, poz. 1570) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych oraz jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby (ust. 2 § 5). Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy. Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania ("orzeczenie lekarskie"), na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1). Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie, we wskazanym zakresie, do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz pracownika lub byłego pracownika . Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie u M.S. w toku postępowania epidemiologicznego stwierdzono chorobę zawodową- zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Stwierdzenie wystąpienia wyżej wskazanej choroby zawodowej zostało poprzedzone, zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu RM z 2009 r., poddaniem jej badaniom lekarskim w uprawnionej jednostce orzeczniczej w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K.-Poradnia Chorób Zawodowych w S. Orzeczeniem lekarskim z dnia [...] nr [...] jednostka ta stwierdziła, iż na podstawie dokumentacji medycznej, wyników badań podmiotowego przedmiotowego, konsultacji ortopedycznej i neurologicznej oraz badań neograficznych u M.S. rozpoznano chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Jednocześnie potwierdzono wykonywanie przez nią pracy w narażeniu zawodowym, stanowiącym przyczynę choroby zawodowej w latach w okresie od [...] do chwili obecnej. W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnej placówki medycznej. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej I i II stopnia, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Podkreśla to NSA w wyroku z dnia 12 maja 2010 r. , I OSK 335/10 (LEX nr 597546): "Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej." Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć. W ocenie Sądu, nie znajdują uzasadnienia zarzuty podnoszone w skardze złożonej przez A Sp. z o.o. ( obecnie: B Sp. z o.o.). Przedmiotem decyzji podejmowanej na podstawie art. 235¹ k.p. jest stwierdzenie istnienia choroby zawodowej, a nie ustalenie odpowiedzialności poszczególnych pracodawców za powstanie tej choroby. W związku z tym zgłaszane, od momentu wszczęcia postępowania w sprawie, przez skarżącą żądanie polegające na stwierdzeniu w decyzji, że praca wykonywana przez M.S. w tracie zatrudnienia w tej firmie mogła spowodować u niej chorobę zawodową, nie mogło zostać rozpatrzone i w tym zakresie organy orzekające w sprawie nie były uprawnione do orzekania. Ponadto, w świetle 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Przepis ten, jak należy zauważyć, wiąże możliwość stwierdzenia choroby zawodowej jedynie z zakończeniem pracy w narażeniu zawodowym, a nie z zakończeniem pracy u konkretnego pracodawcy. Jeśli objawy choroby zawodowej wstąpią w terminie określonym w rozporządzeniu RM z 2009 r., a w rozpatrywanej sprawie tak właśnie było, to nie ma przeszkód do jej rozpoznania. Ostatecznie przyjdzie stwierdzić, że na podstawie prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów, w tym zwłaszcza orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K.-Poradnia Chorób Zawodowych w S., organ odwoławczy, podobnie jak i organ pierwszej instancji -zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego i rozporządzenia przeprowadził prawidłowe ustalenia i w oparciu o te ustalenia wydał stosowne rozstrzygnięcia. W związku z powyższym, skoro choroba zawodowa została rozpoznana przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą, a prawidłowo ustalone warunki pracy u skarżącej mogły doprowadzić do jej powstania, bądź rozwoju, to przyjęcie związku przyczynowego między chorobą, a tymi warunkami, zasługuje na aprobatę. Z tych względów na mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji