IV SA/Gl 298/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga- Gajewska, , , po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] nr[...] w odmowy potwierdzenia represji w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych na skutek sprzeciwu od pkt 2 postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2017 r. postanawia: utrzymać w mocy pkt 2 postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2017 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, w kwocie 200 zł K. Ł. nadał do Sądu pismo procesowe datowane na 22 kwietnia 2017 r., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną oraz brak wiedzy prawniczej koniecznej do obrony swoich interesów. Wraz z tym pismem skarżący przedłożył "Oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania" (które składa się w postępowaniu przed sądami powszechnymi), gdzie wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, jest współwłaścicielem w domu o powierzchni mieszkalnej 132,96 m2, w którym zamieszkuje - posadowionego na działce o powierzchni 757 m2. Nie posiada natomiast zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 8 maja 2017 r. wnioskodawca przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zasadniczo powtórzył swoje dotychczasowe wywody. Nadto dodał, iż na miesięczny dochód jego gospodarstwa domowego wynoszący 2.212,58 zł składają się renty pobierane przez niego (1.853,05 zł) i żonę (359,53 zł). Równocześnie wywiódł, że na wyżywienie dla siebie i małżonki wydatkuje miesięcznie 1.200 zł, z kolei na opłaty stałe w miesiącach styczeń, luty, marzec i kwiecień 2017 r. przeznaczył odpowiednio 1.318,62 zł, 558,75 zł, 758,30 zł i 537,66 zł, co daje średnią 843,33 zł. Konkludując podniósł, że na zaspokojenie pozostałych potrzeb, takich jak między innymi zakup środków czystości i odzieży pozostaje mu zaledwie 169,25 zł. Do formularza wnioskodawca dołączył dokumenty źródłowe obrazujące koszty utrzymania poniesione w miesiącach od stycznia do kwietnia 2017 r. (gaz, energia elektryczna, telefony, leki) oraz zaświadczenia ZUS potwierdzające wysokość rent pobieranych przez niego i żonę. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu, zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę 100 zł a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że sytuacja materialna, w jakiej znajduje się wnioskujący nie jest bowiem aż tak trudna, aby uznać, iż spełnia on kryterium od którego ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ponadto podniósł, że skarżący oraz jego żona osiągają jakkolwiek niewielki, to jednak stały dochód w kwocie netto 2.212,58 zł, zaś przedłożone przezeń dokumenty źródłowe nie wskazują, aby byli obciążeni ponadprzeciętnie wysokimi kosztami utrzymania. Jedynie bowiem w styczniu 2017 r. koszty te były rzeczywiście bardzo znaczne (ponad 1.300 zł) co wynikało z opłacenia dwóch faktur za gaz dotyczących okresu od 18 listopada 2016 r. do 17 stycznia 2017 r. - czyli należności za dwa miesiące, których wysoka wartość (ogółem ponad 1.230 zł) wynikała z sezonu grzewczego. Koszty utrzymania z miesięcy: luty, marzec i kwiecień 2017 r. były już natomiast wyraźnie niższe. Równocześnie z oświadczeń zawartych we wniosku nie wynika, aby w przypadku skarżącego czy jego małżonki miały miejsce szczególne okoliczności (jak np. ciężka, obłożna choroba, nieporadność, niepełnosprawność w stopniu znacznym, zdarzenia losowe), które mogłyby świadczyć o wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej czy też powodować obciążenie nadzwyczajnymi wydatkami. Mając na względzie powyższe referendarz uznał, że dochód wnioskodawcy - zwłaszcza obecnie, to jest już po sezonie grzewczym - powinien przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu, umożliwić zgromadzenie środków pieniężnych wystarczających na przynajmniej częściową partycypację w kosztach niniejszego postępowania, które na aktualnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i żony. Opłacenie w tych ramach kwoty 100 zł nie powinno bowiem spowodować po ich stronie tak dotkliwej szkody. Od powyższego postanowienia K. Ł. wniósł sprzeciw, w którym powołał się na swoją trudną sytuację materialną. Oświadczył, że był zmuszony zaciągnąć pożyczkę w kwocie 1278,34 zł, a zanim odda dług zacznie się sezon grzewczy. Do sprzeciwu skarżący dołączył dokument [...] wystawiony przez notariusza, z którego wynika, że skarżący poniósł koszt sporządzenia aktu notarialnego w wysokości 1278,34 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Według art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Poza tym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Powołując się na aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych należy zauważyć, że obowiązek zapewnienia skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 935/14, LEX nr 1628836). W przedmiotowej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że K. Ł. nie wykazał w sposób przekonujący, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd zgadza się z twierdzeniem starszego referendarza sądowego, że dochód wnioskodawcy powinien przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu, umożliwić zgromadzenie środków pieniężnych wystarczających na przynajmniej częściową partycypację w kosztach niniejszego postępowania, które na aktualnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i żony. Opłacenie w tych ramach kwoty 100 zł nie powinno bowiem spowodować po ich stronie tak dotkliwej szkody. Natomiast z przedłożonego przez skarżącego dokumentu KP nie wynika, że zaciągnął on pożyczkę w kwocie 1278,34 zł. W ocenie Sądu skarżący nie wykazała, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.