IV SA/Gl 299/12
WyrokWSA w Gliwicach2012-12-13
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kalaga - Gajewska, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie odwołania policjanta ze stanowiska, wydana po jego zwolnieniu ze służby, narusza prawo i interes prawny strony?Ratio decidendi
Decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego, wydana na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. z powodu bezprzedmiotowości postępowania (zwolnienie policjanta ze służby), jest zgodna z prawem. Bezprzedmiotowość postępowania, wynikająca ze zmiany stanu faktycznego (ustania stosunku służbowego), wyłącza obowiązek organu do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i wiązania się wcześniejszym wyrokiem sądu. Umorzenie postępowania nie jest decyzją krzywdzącą w rozumieniu art. 139 K.p.a., ponieważ nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony, a jedynie procesowo stwierdza brak podstaw do dalszego prowadzenia sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odwołania policjanta, T.K., od rozkazów personalnych odwołujących go ze stanowiska Komendanta Komisariatu Policji i przenoszących do dyspozycji. Po uchyleniu przez organ odwoławczy pierwszej decyzji i ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydano kolejny rozkaz personalny. Po tym, jak Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego z powodu nierozważenia całokształtu okoliczności, organ odwoławczy ostatecznie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, wskazując na istotną zmianę okoliczności faktycznych – zwolnienie T.K. ze służby w Policji w związku z nabyciem prawa do emerytury. T.K. zaskarżył decyzję o umorzeniu, zarzucając naruszenie jego interesu prawnego i dóbr osobistych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy Policji oddala skargę.
Rozkazem personalnym z dnia [...] r. Nr [...] Komendant Miejski Policji w C. odwołał mł. insp. T.K. z zajmowanego stanowiska Komendanta Komisariatu Policji [...] Komendy Miejskiej Policji w C z dniem [...]r. i z dniem [...]r. przeniósł go do swojej dyspozycji zgodnie z art. 6e ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. nr 43, poz. 277 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "ustawa o Policji".
W odwołaniu od powyższej decyzji T.K. wniósł o jej uchylenie, wskazując na brak wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz brak uzasadnienia faktycznego rozstrzygnięcia, jak również bezzasadne nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Komendant Wojewódzki Policji w K. uwzględnił odwołanie i decyzją Nr [...] z dnia [...]r. uchylił rozkaz personalny z dnia [...]r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując na konieczność uzupełnienia postępowania oraz podania przyczyn, które wpłynęły na utratę zaufania do osoby T.K.
Kolejnym rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...]r., wydanym również na podstawie art. 6e ust. 1 i 3 ustawy o Policji, Komendant Miejski Policji w C. odwołał mł. insp. T.K. ze stanowiska Komendanta Komisariatu Policji [...] w C. z dniem [...]r. i przeniósł do swojej dyspozycji z dniem [...]r.
W uzasadnieniu tego rozkazu organ podniósł, że w toku postępowania włączono materiał dowodowy z lat 2008-2010 zawierający przykłady zachowań T.K., które negatywnie rzutują na ocenę pełnionej przez niego funkcji. Były to, między innymi opieszałe wykonywanie poleceń przełożonych w zakresie rozliczania i archiwizowania dokumentacji niejawnej, niewykonanie poleceń w zakresie przekazywania materiałów postępowań do Zespołu Nieletnich KMP w C. w sprawie czynów karalnych popełnionych przez nieletnich, bark prawidłowego ewidencjonowania i powierzania środków trwałych, niestaranne wykonywanie poleceń dotyczących kwartalnego rozliczania dzienników korespondencji spraw niezałatwionych oraz szereg nieprawidłowości ujawnionych i udokumentowanych w przeprowadzanych kontrolach odnoszących się w większości do wykonywania zadań z zakresu służby prewencyjnej. Organ wskazał także, że zebrany materiał dowodowy zawiera przykłady nieprawidłowości, które miały różny charakter i ciężar gatunkowy. Oceniane jako całość w ciągu zdarzeń występujących na przestrzeni lat 2008-2010 wskazują na niewłaściwy sposób pełnienia obowiązków przez T.K. Kompleksowa ocena pracy, szczególnie za okres ostatnich 2 lat, również spowodowała utratę zaufania Komendanta Miejskiego Policji oraz jego zastępców do T.K. z powodu między innymi stylu zarządzania kierowaną jednostką, sposobu podejścia do rozwiązywania problemów oraz stosunku do przełożonych, jak też wydawania poleceń i usuwania stwierdzonych nieprawidłowości.
W odwołaniu, od opisanej powyżej decyzji, T.K. wniósł o jej uchylenie w całości i przywrócenie do pełnienia służby na stanowisku Komendanta Komisariatu Policji [...] w C. bądź umorzenie postępowania. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, dowolną ocenę dowodów i przekroczenie granic swobodnej ich oceny, lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie decyzji, a nadto naruszenie art. 8 - 11 K.p.a. poprzez brak precyzyjnego wskazania motywów podjętego rozstrzygnięcia oraz nie rozpatrzenie dowodów i wniosków przez niego zgłoszonych. Zarzucił także naruszenie konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawa i praworządności (art. 2 i art. 9 Konstytucji RP) poprzez przekroczenie przez organ granic uznania administracyjnego i zastosowanie prawa materialnego bez uzasadnienia faktycznego. Odwołujący wskazał, że po raz pierwszy na stanowisko Komendanta Komisariatu został powołany dnia [...]r., natomiast od dnia [...]r. pozostaje na stanowisku służbowym Komendanta Komisariatu [...] Policji w C., w związku z czym materiał dowodowy włączony przez organ pierwszej instancji do sprawy został w znacznej część pominięty, bowiem był gromadzony w sposób stronniczy. Organ nie odniósł się do ankiety funkcjonariuszy Komisariatu Policji [...] w C., ani do ostatniej opinii służbowej, a nadto do zarzutów i wniosków podnoszonych w piśmie odwołującego z dnia [...]r. Przy rozpoznawaniu sprawy pominięto także opinię pełniącego obowiązki Prezydenta Miasta C. P.K. oraz żadnym dokumentem nie zostało potwierdzone, aby Komendant Miejski i jego zastępcy utracili do niego zaufanie. Sformułowane wobec niego zarzuty nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym, co więcej "oczekiwania" stawiane mu przez przełożonych nie zostały mu nigdy przedstawione, w opinii służbowej nie było oceny w tym zakresie. W aktach postępowania brak również dokumentów określających, jaki jest jego stosunek do przełożonych czy zawierających konstatację, co do wykonywania poleceń służbowych. Odwołujący w kwestii twierdzeń, co do usuwania stwierdzonych nieprawidłowości nie jest w stanie ocenić, czy chodzi o nieusuwanie ich, czy dopuszczanie do zwłoki albo opóźnienia w ich usuwaniu. Zdaniem odwołującego, sposób uzasadniania przyczyn utraty do niego zaufania ze względu na lakoniczność, brak wskazania konkretnych zaniedbań, użycie zwrotu "między innymi" sugerującego, że negatywnych zachowań było niezmiernie dużo, a podane są jedynie nieliczne przykłady jest niedopuszczalny i uniemożliwia mu skuteczną obronę. Opisane w rozstrzygnięciu zaniedbania nie występowały jedynie w jednostce przez niego kierowanej, ale w różnym nasileniu we wszystkich jednostkach podległych KMP w C. Dodatkowo podniósł, że w dniu [...]r. złożył wnioski dowodowe na okoliczność, że wskazane uchybienia miały charakter powszechny, a na tle innych komisariatów i komendantów odwołujący osiągał dobre wyniki.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 6a ustawy o Policji uchylił decyzje organu pierwszej instancji w części dotyczącej daty odwołania T.K. z zajmowanego stanowiska i przeniesienia do dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w C i określił datę odwołania na dzień [...]r. oraz wskazał datę przeniesienia do dyspozycji na dzień [...]r., w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść przepisów art. 6d ust. 1 i art. 6e ust. 1 ustawy o Policji wskazując, że nie ustanawiają one żadnych warunków, od których spełnienia uzależnione byłoby odwołanie policjanta ze stanowiska komendanta komisariatu Policji. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2007 roku o sygn. akt II SA/Wa 517/07 organ zaznaczył, że stosunek służbowy policjanta z powołania ma charakter organizacyjny i nie korzysta ze szczególnej ochrony prawnej, charakterystycznej dla mianowania, ale w celu realizacji określonych zadań wiąże się zwykle ze sprawowaniem odpowiedzialnych funkcji kierowniczych i jest oparty na zaufaniu. Oznacza to, że osoba wyrażająca zgodę na objęcie stanowiska komendanta komisariatu Policji musi liczyć z możliwością odwołania jej z tej funkcji w każdym czasie, a organ przy wyborze takiego sposobu załatwienia sprawy ograniczony jest jedynie wymogami procedury administracyjnej. Zdaniem organu odwoławczego, w rozstrzygnięciu wskazano okoliczności i przyczyny, które wpłynęły na utratę zaufania do odwołującego jako Komendanta Komisariatu Policji [...]w C., a ogólny wniosek, że brak zaufania bezpośrednich przełożonych policjanta do osoby odwołującego jest wynikiem niewłaściwego sposobu pełnienia przez niego funkcji komendanta jednostki w latach 2008 - 2010, wysunięty został w oparciu o przykłady nieprawidłowości w funkcjonowaniu, w tym okresie, tego Komisariatu. Świadczy o tym zebrany w sprawie materiał dowodowy o rozmaitych uchybieniach w organizacji służby, stosowaniu procedur policyjnych i realizacji zadań przez podległych odwołującemu funkcjonariuszy, głównie pionu prewencji. Zdaniem organu nie ma znaczenia, że analogiczne zastrzeżenia, co do sposobu pełnienia funkcji komendanta jednostki można wysunąć wobec kierowników innych jednostek, lecz przesądzające jest to, że zarzucane nieprawidłowości miały miejsce w podlegającym nadzorowi odwołującego komisariacie. Natomiast brak ustanowienia przesłanek, jakimi winien kierować się organ przy odwoływaniu funkcjonariusza ze stanowiska służbowego, ogranicza postępowanie dowodowe w zasadzie do wykazania przez organ, że ustały przesłanki uzasadniające takie działanie. Zakreślenie ram czasowych wskazuje, że ocenie pod kątem zasadności pozostawania na stanowisku nie podlegał cały okres wykonywania funkcji przez odwołującego. Stąd zarzucane pominięcie dowodów na okoliczność wcześniejszej, wzorowej służby na tym stanowisku nie pozostaje w sprzeczności z przyczyną odwołania. Wbrew zarzutom odwołania, podinsp. W.J. w dacie [...]r. zajmował stanowisko służbowe Komendanta Komisariatu Policji w K., zatem mógł zostać powołany na takie samo stanowisko służbowe w innej jednostce organizacyjnej Policji bez przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego. Organ odwoławczy przyznał, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił złożonego w wyznaczonym terminie pisemnego stanowiska odwołującego i w dniu, w którym stanowisko to wpłynęło do organu, wydał decyzję kończącą postępowanie w sprawie, pomijając przy jej podjęciu złożone wnioski dowodowe. Uznał jednak, że wadliwość ta nie miała wpływu na wynik sprawy. Z treści zgłoszonych żądań wynika bowiem, że ich uwzględnienie miałoby wykazać, że kierowana przez odwołującego jednostka, pod względem uzyskiwanych w latach 2006 - 2009 rezultatów, nie odbiegała poziomem od pozostałych jednostek Komendy Miejskiej Policji w C.
Od powyższej decyzji T.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W wyniku rozpatrzenia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 września 2011 r. uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]r. nr [...] i określił, że ta decyzja nie może być wykonana. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż organ odwoławczy nie rozważył i nie ocenił całokształtu okoliczności sprawy, ale ograniczył się jedynie do przywołania argumentacji organu pierwszej instancji, przez co naruszył przepis art. 7 i art. 15 K.p.a., a to w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W zaistniałej sytuacji organ odwoławczy zobowiązany będzie ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej przez Sąd w uzasadnieniu przywołanego wyroku.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...]r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 6a ustawy o Policji, uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tej decyzji organ przywołał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz istotną zmianę okoliczności faktycznych związaną ze złożeniem przez odwołującego raportu o zwolnienie ze służby w Policji, w związku z nabyciem prawa do emerytury i osiągnięciem 30 lat stażu pracy. W wyniku uwzględnienia wniosku, Komendant Miejski Policji w C. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...]r., wydanym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy o Policji, zwolnił odwołującego ze służby w Policji z dniem [...]r. Wobec nie wniesienia odwołania rozkaz ten stał się ostateczny w administracyjnym toku instancji i wywołał skutek prawny w postaci rozwiązania z odwołującym stosunku służby. W tym stanie rzeczy merytoryczne rozpatrzenie odwołania z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań tut. Sądu nie mogło być dokonane. Przepis art. 6e ust. 1 i 3 oraz art. 6d ust. 1 ustawy o Policji stanowiący podstawę rozkazu personalnego organu pierwszej instancji z dnia [...]r. wyraźnie wskazuje, że stosuje się te przepisy wobec funkcjonariuszy pozostających w służbie. Brak jest zatem podstaw faktycznych i prawnych do dalszego prowadzenia postępowania w przedmiocie odwołania T.K. z funkcji Komendanta [...] Komisariatu Policji w C. i przeniesienia do dyspozycji, z racji zmian w okolicznościach faktycznych sprawy administracyjnej po wszczęciu postępowania, które organ musiał uwzględnić przy ponownym jej rozstrzygnięciu. Odwołujący nie pozostaje już w stosunku służbowym, stąd brak jest również przedmiotu postępowania w postaci konkretyzacji uprawnień byłego już funkcjonariusza, dlatego też postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe, w rozumieniu art. 105 K.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organ wydając decyzję orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania rozstrzygnięcia, a niezrealizowanie tego obowiązku łączy się z uchybieniem zasadzie prawdy materialnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie T.K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem narusza ona jego interes prawny poprzez nie wskazanie przyczyn uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i tym samym ogranicza możliwość uzyskania przez niego odszkodowania. Dodatkowo, skarżący zarzucił organowi drugiej instancji naruszenie prawa procesowego, tj. art. 8 w związku z art. 11 i art. 107 § 1 i 2 K.p.a., poprzez brak odniesienia się do zarzutów odwołania, dotyczących naruszenia jego dóbr osobistych poprzez liczne umyślne stwierdzenia nieprawdy i rażące niedbalstwo organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi i wywiódł, iż jego zdaniem zaskarżona decyzja narusza art. 105 § 2 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 z późn. zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czy naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przywołanymi przepisami sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., o sygn. II OSK 795/07, Lex nr 483232).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
Zauważyć przyjdzie, iż przedmiotem skargi jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., którą uchylono w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r. w sprawie odwołania skarżącego z zajmowanego stanowiska służbowego z dniem [...]r. i umorzono postępowanie przed tym organem.
Stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, przy czym uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej, tj. uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w pierwszej instancji, powoduje, że organ drugiej instancji nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Organ odwoławczy decyzją kasacyjną eliminuje decyzję organu pierwszej instancji i umarza postępowanie w sprawie w razie, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem gdy postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe. Wydanie decyzji kasacyjnej i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji związane jest z wystąpieniem okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania przed pierwszą instancją. Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie.
Zdaniem organu odwoławczego, ustało w niniejszej sprawie związanie wyrokiem tut. Sądu z dnia 20 września 2011 roku o sygn. akt IV SA/Gl 892/10, który wskazywał na konieczność ponownego rozpatrzenia zarzutów odwołania, bowiem w sprawie zaszły istotne zmiany stanu faktycznego w zakresie nie pozostawania skarżącego w służbie. W związku z tym zasadne jest umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji z uwagi na brak przedmiotu postępowania.
Nie ulega wątpliwości, iż ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jednakże obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego (ciążący na organie i sądzie) może być wyłączony w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie (wyrok NSA o sygn. akt I OSK 2059/09 z dnia 11 stycznia 2011 roku). Tut. Sąd w wyroku z dnia 20 września 2011 roku o sygn. akt IV SA/Gl 892/10 wskazał na konieczność ponownego rozpoznania sprawę z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej w jego uzasadnieniu. Z tego powodu w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji podnosząc, że do umorzenia postępowania doszło mimo braku odniesienia się do zarzutów odwołania i naruszenia w sposób rażący jego dóbr osobistych poprzez liczne stwierdzenia nieprawdy przez organ pierwszej instancji.
Tymczasem, już po wydaniu powyższego wyroku, nastąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych i prawnych, polegająca na zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji z dniem [...]r., na jego wniosek w oparciu o ostateczny rozkaz personalny z dnia [...]r., nr [...]. Powyższe oznacza, że organ drugiej instancji z uwagi na zmianę okoliczności faktycznych i tym samym prawnych przestał być związany wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 892/10, a to z kolei, z uwagi na brak przedmiotu postępowania czyniło niniejsze postępowanie bezprzedmiotowym.
Mając na uwadze treść skargi, jak również zarzut sprecyzowany na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. zauważyć przyjdzie, iż decyzja umarzająca postępowanie administracyjne na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. lub też art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. nie może ze swej istoty być dla strony "niekorzystna" w rozumieniu art. 139 K.p.a. Umorzenie postępowania następuje w sytuacji jego bezprzedmiotowości (art. 105 K.p.a.). Dlatego przyjmuje się, że decyzja, o jakiej mowa w art. 139 K.p.a., to tylko taka decyzja organu odwoławczego, przy pomocy której organ ten uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 in principio K.p.a.). Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony, wywiera bowiem inny skutek i przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy i nie kształtuje się więc żaden stosunek materialnoprawny. Bez znaczenia w związku z tym pozostaje stanowisko skarżącego zawarte w skardze, albowiem odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 K.p.a. (a więc jej przedmiot). Z tego powodu Sąd stwierdził, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania przed tym organem oznacza w istocie umorzenie postępowania w sprawie odwołania skarżącego z dniem [...]r. z zajmowanego stanowiska służbowego (rozkaz personalny organu pierwszej instancji z dnia [...]r.).
Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe (podstawa obligatoryjna). Zatem instytucję umorzenia postępowania wiąże z powstaniem trwałej i nieusuwalnej przeszkody w kontynuacji postępowania (A. Wiktorowska, Postępowanie administracyjne, 1996, s. 160), a więc określonym zastojem trwałym i ostatecznym postępowania (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 459). Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 462), co jednakże nie ma większego znaczenia dla interpretacji komentowanego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80, w którym przyjęto, że: "Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy."). Ową przeszkodą (zastojem) jest, w pierwszej kolejności, bezprzedmiotowość postępowania, w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., z którą mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 K.p.a. (podmiot, przedmiot, podstawa prawna).
W takim przypadku organ administracji publicznej ma obowiązek umorzenia postępowania i dotyczy on rozpatrywanej sprawy, bowiem skarżący nie może domagać się w określonej sytuacji faktycznej konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego, a więc rozstrzygania merytorycznego sprawy związanej z jego służbą w drodze decyzji wówczas, gdy już nie jest w tej służbie.
Odnosząc się do oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. zauważyć przyjdzie, iż art. 105 § 2 K.p.a. przewiduje odmienną sytuację umorzenia postępowania, a mianowicie postępowania, które nie stało się (obiektywnie) bezprzedmiotowe, lecz przedmiot postępowania obiektywnie istnieje, a jedynie strona nie jest zainteresowana kontynuacją postępowania i uzyskaniem merytorycznego załatwienia sprawy w drodze decyzji (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz do art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lexis 2012 r.).
Komentowany przepis określa następujące przesłanki umorzenia postępowania, które muszą być spełnione łącznie: a) wniosek o umorzenie postępowania pochodzi od strony, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte, b) inne strony postępowania nie sprzeciwiają się umorzeniu postępowania, c) umorzenie postępowania nie jest sprzeczne z interesem społecznym. Zakończenie postępowania decyzją o umorzeniu postępowania, w takim przypadku, zależne jest od spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie oraz uznania organu administracji publicznej. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 2 K.p.a. może, więc nastąpić jedynie z przyczyn innych niż obiektywna bezprzedmiotowość postępowania (Z.R. Kmiecik, Instancja i tryb postępowania administracyjnego a prawo strony do żądania jego umorzenia, Samorząd Terytorialny nr 5/2008, s. 62) i tylko na żądanie strony tego postępowania, na żądanie której zostało wszczęte postępowanie administracyjne.
W rozpatrywanej sprawie skarżący nigdy nie był podmiotem wszczynającym postępowanie w sprawie w oparciu o art. 61 § 1 K.p.a., ale zostało ono wszczęte z urzędu przez organ pierwszej instancji, stąd zarzut skonkretyzowany w tym zakresie przez skarżącego na rozprawie nie jest uzasadniony.
Na marginesie można zaznaczyć, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych ustawodawca nie wprowadził żadnych warunków, od spełnienia których uzależnione byłoby odwołanie komendanta komisariatu policji, a ten brak konkretnych kryteriów oznacza, iż pozostawione to zostało uznaniu właściwego organu administracji publicznej, który w każdym czasie może odwołać osobę ze stanowiska kierowniczego jednostki.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło