IV SA/Gl 303/12
WyrokWSA w Gliwicach2012-12-21
Skład orzekający: Adam Mikusiński, Tadeusz Michalik, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ zatrudnienia może odmówić umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, jeśli strona spełnia przesłanki formalne do umorzenia, ale organ ocenia, że sytuacja materialna strony ulegnie poprawie i istnieje interes publiczny w odzyskaniu środków?Ratio decidendi
Organ zatrudnienia może odmówić umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, nawet jeśli strona spełnia formalne przesłanki do umorzenia, jeśli w granicach uznania administracyjnego oceni, że sytuacja materialna strony ulegnie poprawie i istnieje interes publiczny w odzyskaniu środków. Kluczowe jest rzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, właściwa ocena prawna dowodów i wyczerpujące wyjaśnienie przyczyn rozstrzygnięcia, zgodnie z zasadami K.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku J.C. o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych i dodatku szkoleniowego. Organy administracji wielokrotnie odmawiały umorzenia, oceniając, że mimo trudnej sytuacji materialnej strony, podjęcie przez nią działalności gospodarczej stwarza realną szansę na poprawę sytuacji i spłatę zadłużenia. Strona skarżąca zarzucała naruszenie przepisów, nieuwzględnienie nieskuteczności egzekucji i braku majątku oraz nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję odmawiającą umorzenia, wskazując na wprowadzenie organu w błąd przez stronę i naruszenie interesu społecznego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia oddala skargę.
Decyzją z dnia [...], nr [...] (znak [...]) Prezydent Miasta C. działając w oparciu o regulację art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d i art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy odmówił umorzenia J.C. należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł to jest [...] zł zasiłku dla bezrobotnych i [...] zł dodatku szkoleniowego. W uzasadnieniu decyzji organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że decyzją z dnia [...], nr [...] strona została zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych i dodatku szkoleniowego w łącznej wysokości [...] zł. Dodatkowo organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...], znak [...] strona została zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci kosztów szkolenia – "Prawo jazdy kat. C wraz ze świadectwem kwalifikacji na przewóz rzeczy", organizowanego w terminie [...] do [...] w wysokości [...] zł.
W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że pismem z dnia [...] J.C. wniósł odwołanie od wyżej wskazanych decyzji z [...] r., lecz w dniu [...] złożył oświadczenie, z którego wynikało, że odwołanie należy traktować jako wniosek o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Następnie pismem z dnia [...] ponownie zwrócił się do organu z prośbą o umorzenie zwrotu kosztów poniesionych na poczet kursu "prawo jazdy kat. C wraz ze świadectwem kwalifikacji na przewóz rzeczy".
W [...] organ wystosował do strony upomnienia dotyczące spłaty wyżej opisanych należności.
Następnie w kolejnych pismach z [...] i [...] strona ponownie zwróciła się o umorzenie wszystkich nienależnie pobranych świadczeń.
W dalszej kolejności w dniu [...] Powiatowa Rada Zatrudnienia negatywnie zaopiniowała wniosek o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych i dodatku szkoleniowego jak i zwrotu kosztów kursu "prawo jazdy kat. C".
Decyzją z dnia [...] orzeczono o odmowie umorzenia należności z tytułu pobranego świadczenia w kwocie [...]zł ([...] zł tytułem zasiłku dla bezrobotnych, [...] dodatku szkoleniowego oraz [...] zł kosztów szkolenia).
W wyniku wniesionego przez J.C. odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...] uchylił kwestionowaną decyzję organu I instancji, w części umorzył postępowanie, a w części przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Po uzupełnieniu materiału dowodowego w sprawie w dniu [...], Powiatowa Rada Zatrudnienia ponownie negatywnie zaopiniowała wniosek strony o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. Decyzją z dnia [...] orzeczono o odmowie umorzenia należności z tytułu pobranego świadczenia w kwocie [...] zł w tym [...] zł zasiłku dla bezrobotnych oraz [...] zł dodatku szkoleniowego.
Po rozpoznaniu odwołania strony od tej decyzji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...] uchylił wyżej opisaną decyzję Prezydenta Miasta C. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po uzupełnieniu postępowania o kolejne oświadczenia strony i świadków Powiatowa Rada Zatrudnienia w dniu [...] ponownie negatywnie zaopiniowała wniosek strony o umorzenie wskazanych należności, a organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu zasiłku dla bezrobotnych i dodatku szkoleniowego.
Po rozpoznaniu odwołania J.C. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...] uchylił wyżej przywołaną decyzję organu I instancji przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po odebraniu przez organ I instancji oświadczenia byłej małżonki strony o sposobie podziału majątku po wyroku rozwodowym Powiatowa Rada Zatrudnienia w dniu [...] odrzuciła wniosek o umorzenie nienależnie pobranych przez J.C. świadczeń.
Organ I instancji wskazał, że była małżonka strony złożyła oświadczenie z którego wynika, że po orzeczeniu rozwodu zatrzymała meble i sprzęt AGD stanowiący wyposażenie mieszkania uprzednio wspólnie zamieszkiwanego, natomiast J.C. zabrał komputer sprzęt RTV (telewizor, zestaw kina domowego, DVD, sprzęt grający). Dodatkowo w toku przesłuchania oświadczyła, że byli małżonkowie nie sporządzili żadnej pisemnej umowy dotyczącej podziału majątku, nie występowali również do sądu celem przeprowadzenia postępowania w przedmiocie podziału majątku po ustaniu wspólności majątkowej. Dodatkowo organ ustalił, że strona nie korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej dlatego Ośrodek ten nie dysponuje dokumentacją związaną z sytuacją rodzinną i majątkową strony. Organ wskazał również, że z ustaleń poczynionych przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy, w zakresie faktycznego prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej wynika, że nie potwierdzono prowadzenia przez J.C. działalności gospodarczej "[...]". Przy czym właściciel restauracji "[...]" potwierdził wcześniejszą współpracę pomiędzy restauracją, a stroną, lecz nie można było ustalić daty zakończenia tej współpracy.
Organ podał ponadto, że z oświadczenia strony z dnia [...] wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoimi rodzicami, których dochód stanowią świadczenia emerytalne w wysokości ok. [...] zł. netto. Wydatki rodziców związane z bieżącym utrzymaniem kształtują się na poziomie około [...] zł. Dodatkowo rodzice strony regulują zobowiązanie alimentacyjne obciążające stronę w wysokości [...] zł miesięcznie. Również strona poinformowała o ponownym podjęciu od dnia [...] działalności gospodarczej "[...]" przedkładając stosowne zaświadczenie z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Organ podkreślił, że w toku postępowania J.C. oświadczył, że po rozwodzie cały majątek pozostawił byłej małżonce kwestionując złożone w tym przedmiocie oświadczenie byłej małżonki.
Organ zatrudnienia przywołał treść art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wskazując, że przeprowadzona w oparciu o zebrany materiał dowodowy analiza sytuacji dochodowej i majątkowej strony prowadzi do wniosku, że podjęcie w dniu [...] działalności gospodarczej stwarza realną szansę na uzyskanie dochodów i polepszenie sytuacji strony, co z kolei winno umożliwić spłatę zadłużenia istniejącego w związku z nienależnie pobranymi zasiłkami dla bezrobotnych oraz dodatkiem szkoleniowym. Organ zatrudnienia zaznaczył, że strona jest w wieku produkcyjnym, bez przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy, a posiadane wykształcenie oraz doświadczenie zawodowe rokują szansę na poprawę sytuacji majątkowej. Dlatego w ocenie organu zastosowanie w sprawie instytucji umorzenia nienależnie pobranych świadczeń byłoby rozwiązaniem zbyt daleko idącym.
Dodatkowo organ podniósł, że strona sama przyczyniła się do powstania zobowiązania dlatego interes publiczny wyrażający się w racjonalnym gospodarowaniu środkami z Funduszu Pracy przewyższa indywidualne racje strony powołującej się na trudną sytuację finansową. Organ podkreślił, że J.C. rejestrując się jako osoba bezrobotna w dniu [...], [...] i [...] oraz [...] każdorazowo podpisywał oświadczenia, ze nie podjął działalności pozarolniczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji, nie zawiesił prowadzenia działalności gospodarczej i nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Tymczasem w ewidencji działalności gospodarczej ciągle figurował wpis z dnia [...]. Zatem strona winna ponieść konsekwencje finansowe związane z niewypełnieniem obowiązku wyrejestrowania tejże działalności i uporządkowania swojej sytuacji prawnej w stosownych instytucjach. Konkludując organ uznał, że choć strona znajduje się obecnie trudnej sytuacji finansowej i spełnia przesłanki wskazane w treści art. 76 ust. 7 przywołanej ustawy, jednak ze względu na interes publiczny w postaci racjonalnego gospodarowania środkami Funduszu Pracy przeznaczanymi na aktywizację zawodową osób bezrobotnych należało odmówić umorzenia wskazanych należności. Dodatkowo podkreślono, że czasowy brak środków finansowych i przejściowo trudna sytuacja materialna nie oznacza całkowitej nieściągalności zobowiązania finansowego i nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla umorzenia należności powstałych w związku z nienależnie pobranymi świadczeniami, tym bardziej, że strona obecnie ponownie podjęła działalność gospodarczą, co rokuje na systematyczne uzyskiwanie dochodów i możliwość uregulowania należności. Organ wskazał również, że strona może ubiegać się o rozłożenie spłaty należności na raty.
J.C. złożył odwołanie od wyżej opisanej decyzji wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji w całości i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wydanie decyzji o umorzeniu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że rodzice odwołującego nie są zobowiązani do utrzymywania go, a środki, które od nich uzyskuje mają charakter niezbędny do życia. Odwołujący zaznaczył, że organ obliczając wydatki rodziców nie uwzględnił kosztów zakupu lekarstw, badań oraz leczenia szpitalnego, remontów mieszkania oraz innych wydatków. Dodatkowo podkreślił, że wbrew ustaleniom poczynionym przez organ nie posiada majątku dorobkowego z byłą żoną. Ponownie oświadczył, że po rozwodzie cały majątek pozostawił żonie. Zaznaczył, że nie może ponosić konsekwencji istnienia sprzecznego z prawem wpisu w ewidencji działalności gospodarczej bowiem złożył wniosek o jego wykreślenie. Podkreślił, że nie ma odpowiednich kwalifikacji bowiem od elektryka obecnie pracodawcy żądają posiadania odpowiednich certyfikatów, których uzyskanie wymaga wyłożenia kwoty kilku tysięcy złotych. Podał również, że przez 9 miesięcy leczył się kardiologicznie.
Zaakcentował, że uiszczenie kwoty, którą żądają organy nie jest możliwe i nie jest również możliwe jej wyegzekwowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Dodatkowo zapłacenie takiej kwoty spowoduje pogorszenie sytuacji korzystającego z pomocy odwołującego syna, a rozważania organu o przejściowości czy trwałości sytuacji materialnej odwołującego nie znajdują uzasadnienia w dobie kryzysu.
Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz przywołał treść art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wojewoda wskazał, że odwołujący poprzez wprowadzenie w błąd organu zatrudnienia spowodował bezpośrednio szkodę w Funduszu Pracy, czym naruszył interes społeczny. Składając fałszywe oświadczenia podczas kolejnych rejestracji jako osoba bezrobotna wymusił niejako wypłatę świadczeń mu nienależnych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku postępowania została wnikliwie wyjaśniona i oceniona sytuacja strony. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ wskazał, że oczywistym jest, że w świetle obowiązującego prawa rodzice strony nie mogą ponosić odpowiedzialności majątkowej za długi swego pełnoletniego syna. Jednakże zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym są oni zobowiązani do zapewnienia swojemu dziecku środków utrzymania, co czynią. Dodatkowo odnosząc się do oświadczenia odwołującego o pozostawieniu byłej żonie całego majątku dorobkowego organ zaznaczył, że odwołujący nie wystąpił przeciwko byłej małżonce z powództwem o ustalenie rozdzielności majątkowej lub w związku z przewłaszczeniem przez nią majątku, który po rozwodzie powinien zostać podzielony pomiędzy byłych małżonków. Ponadto organ zaznaczył, że dochodzenie należności nie pozbawi odwołującego, ani pozostającego na jego utrzymaniu syna niezbędnych środków utrzymania bowiem zobowiązania alimentacyjne obciążające odwołującego regulują jego rodzice, a nie on sam. Zaakcentowano ponadto, że w toku postępowania odwołujący nie wykazał w ogóle dobrej woli, aby podjąć trud spłacenia nienależnie pobranych świadczeń, które uszczupliły środki organu zatrudnienia. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że pomimo zrejestrowania w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna w dniu [...] odwołujący nie przyjął przedłożonych mu ofert pracy, przedkładając zwolnienia lekarskie na druku ZUS ZLA za okres ponad 90 dni, w związku z czym został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej. Ponadto pomimo podkreślania, że odwołujący choruje na schorzenia kardiologiczne okoliczności tej nie potwierdził, nie przedłożył bowiem zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego wskazane okoliczności. Ponadto po utracie z dniem [...] statusu bezrobotnego odwołujący nie zarejestrował się jako osoba poszukująca pracy, co również uniemożliwiło aktywizowanie zawodowe przez Urząd Pracy, który jest wierzycielem odwołującego.
Wojewoda dodatkowo podkreślił, że odwołujący został przez Urząd Pracy skierowany na kurs prawa jazdy kat. C, który ukończył, posiada również wykształcenie w zawodzie elektromonter urządzeń i maszyn hutniczych, pracował jako elektryk remontowy, poprowadził również własną rozrywkową działalność gospodarczą we współpracy z lokalnymi przedsiębiorcami zatem jego możliwości zarobkowe zostały przez organ ocenione jako duże. Dodatkowo od dnia [...] prowadzi ponownie własną działalność gospodarczą, co prowadzi do wniosku, że żywi on nadzieję na powrót na rynek ze swoimi usługami wodzireja, co z kolei może prowadzić do wniosku, że posiada odpowiednie zaplecze do prowadzenia tego typu działalności. Konkludując organ wskazał, że istnieje prawdopodobieństwo, że J.C. znajdzie pracę w jednym ze swoich zawodów i rozpocznie spłacanie zobowiązań względem organu zatrudnienia. Brak środków finansowych może więc okazać się czasowy, a jego trudna sytuacja materialna przejściowa.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wyżej omówioną decyzję Wojewody [...] pełnomocnik J.C. (dalej skarżący) zarzucił naruszenie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że brak umorzenia kwoty [...] zł spowoduje pozbawienie osoby, która nienależnie pobrała świadczenie i osoby pozostającej na jej utrzymaniu środków utrzymania oraz że prowadzenie egzekucji będzie nieskuteczne z powodu braku majątku. Dodatkowo wskazano na nieustalenie wszystkich okoliczności stanu fatycznego mających wpływ na treść decyzji. Pełnomocnik skarżącego wniósł więc o uchylenie skarżonej decyzji w całości oraz jej zmianę poprzez wydanie decyzji o umorzeniu należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu skargi wskazano, że sprzeczne z prawdą jest stwierdzenie Wojewody [...] zgodnie z którym skarżący wprowadził w błąd Urząd Pracy powołując się na status bezrobotnego. Zaznaczono, że sprawa była wyjaśniana w innym postępowaniu, a nieusunięcie wpisu w ewidencji działalności gospodarczej było wynikiem wadliwego działania sytemu komputerowego. Pełnomocnik wskazał, że ustalenia organu dotyczące pozostawania przez skarżącego na utrzymaniu rodziców, którzy regulują dodatkowo jego zobowiązania alimentacyjne względem syna oraz kwestie związane z podziałem majątku wspólnego między małżonkami zostały ustalone zgodnie ze stanem faktycznym. Powołanie się natomiast na fakultatywność umorzenia należności nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaznaczono, że nieprawidłowe jest stwierdzenie organu, że skarżący nie podjął starań w celu zwrotu nienależnie pobranych środków bowiem regularnie zgłaszał się do Urzędu Pracy celem poodszukiwania pracy. Dodatkowo fakt posiadania wielu zawodów przez skarżącego nie może uzasadniać wydania skarżonej decyzji bowiem okoliczność ta nie prowadzi do uzyskiwania przez skarżącego w rzeczywistości jakiegokolwiek dochodu. Natomiast domniemanie możliwości znalezienia pracy w przyszłości nie pozostaje w związku z aktualną sytuacją materialną skarżącego. Ponadto sytuacja na ryku pracy nie daje podstaw do przyjęcia takich optymistycznych przypuszczeń, że brak środków finansowych ma charakter przejściowy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] przytoczył argumentację zawartą w skarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności sąd dokonuje z urzędu nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należy, że stosownie do treści art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 1 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:
1. w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;
2. dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;
3. osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
4. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Omawiana norma określa cztery niezależne od siebie przesłanki, warunkujące możliwość umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Zaznaczyć przy tym należy, że decyzja organu podejmowana w zakresie umorzenia nienależenie pobranych świadczeń ma charakter decyzji administracyjnej podejmowanej w granicach uznania administracyjnego. Takie natomiast rozstrzygnięcia organów administracji charakteryzują się tym, że po dokonaniu ustalenia, że strona spełnia przesłanki normatywne, od zaistnienia których uwarunkowana jest możliwość zastosowania instytucji umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, organ nie ma obowiązku orzekać zgodnie z wnioskiem strony. Warunkiem natomiast zgodności z prawem decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego jest poprzedzenie jej rzetelnie przeprowadzonym postępowaniem dowodnym, właściwą oceną prawną zgromadzonych w toku postępowania dowodów oraz wyczerpujące wyjaśnienie przyczyn podjętego rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola decyzji mieszczących się zakresie uznania administracyjnego sprowadza się do oceny zgodności postępowania organów administracji z przepisami postępowania administracyjnego. Kontrolując ten rodzaj decyzji Sąd przede wszystkim bada takie kwestie, jak wyjaśnienie stanu faktycznego oraz wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Sąd ocenia, czy ustalony zgodnie z przepisami stan faktyczny został poddany należytej ocenie organów administracji oraz, czy ustalenia tego stanu pozostają w zgodzie z wynikami postępowania dowodowego. W istocie więc sądowa kontrola zamyka się w badaniu prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie przez organy administracji decyzji administracyjnej, w szczególności w kontekście art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Bowiem jak już wyżej wskazano uznanie administracyjne nakłada na organy administracji szczególny obowiązek precyzyjnego uzasadnienia własnego stanowiska mając oczywiście na uwadze zasady prawidłowego rozumowania, nie tracąc z pola widzenia zasad doświadczenia życiowego. Brak natomiast prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia jej kontrolę dokonywaną przez Sąd oraz przeprowadzenie oceny, czy w sprawie nie przekroczono granic uznania administracyjnego, a więc czy organ nie dokonał dowolnej oceny stanu faktycznego.
W rozpoznawanej sprawie skarżący zwrócił się do organu zatrudnienia z wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń tytułu zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku szkoleniowego w łącznej kwocie [...] zł. Obowiązek zwrotu wskazanej należności został ostatecznie orzeczony decyzją z dnia [...], nr [...]. Przy czym odmawiając skarżącemu umorzenia wskazanych świadczeń organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, na których podstawie, w granicach uznania administracyjnego uznały, że pomimo zaistnienia przesłanek umożliwiających umorzenie nienależnie pobranych świadczeń stan faktyczny sprawy uzasadnia przypuszczenie, że sytuacja materialna skarżącego ulegnie poprawie i będzie on mógł uiścić nienależnie pobrane świadczenia. Przede wszystkim wskazać należy, że organy właściwie wskazały, że skarżący posiada bogate doświadczenie zawodowe, a fakt ponownego podjęcia działalności gospodarczej uzasadnia przyjęcie, że sam skarżący widzi możliwość pozyskania środków utrzymanie z tego właśnie źródła. Zasady doświadczenia życiowego wskazują bowiem, że nie podejmuje się ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej wówczas, gdy nie posiada się perspektyw generowania przez tą działalność przynajmniej minimalnych zysków. Dodatkowo przyjdzie stwierdzić, że fakt podjęcia w [...] działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności w zakresie pozostałej działalności rozrywkowej i rekreacyjnej (93.29.Z) oraz pozostałej sprzedaży detalicznej prowadzonej poza siedzibą sklepową, straganami i targowiskami (47.99.Z) świadczy o tym, że skarżący posiada odpowiednie zaplecze do organizowania tego typu działalności, o czym jednak w toku postępowania nie wspominał. Zatem organy dokonały właściwych ustaleń w tym zakresie.
Również nie można zarzucić organom dowolności w zakresie oceny obecnej sytuacji majątkowej skarżącego. Organ należycie ustalił stan faktyczny w tym zakresie wskazując, że pozostaje on na utrzymaniu swoich rodziców, którzy dodatkowo pokrywają za niego należności alimentacyjne na rzecz jego syna. Przy czym właściwie oceniono również okoliczności związane z podziałem majątku pomiędzy skarżącym oraz jego byłą żoną. W tym zakresie organy dysponowały jedynie oświadczeniami byłej małżonki oraz samego skarżącego. Organy uznały oświadczenie małżonki skarżącego za wiarygodne odmawiając tego przymiotu wyjaśnieniem skarżącego. Jednocześnie organ wskazał, że skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu, ż którego wynika, że w rzeczywistości pozostawił cały majątek swojej żonie, a ponadto nie występował na drogę postępowania sądowego celem niejako odzyskania swojej części majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej istniejącej między małżonkami.
Jednocześnie organy wyjaśniły, że skarżący z własnej winy, lub poprzez brak należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw związanych z zarejestrowaną działalnością gospodarczą pobrał nienależnie świadczenia, których umorzenia obecnie się domaga. Przy czym, istotnie w toku postępowania skarżący nie wykazywał się istnieniem woli dobrowolnego spłacenia, choć części tej należności. Nie starał się odzyskać utraconych dokumentów potwierdzających jego kwalifikacje zawodowe, nie podejmował również propozycji pracy oferowanych mu przez organ zatrudnienia. Oświadczenia natomiast skarżącego związane z jego złym stanem zdrowia, składana w toku postępowania nie znalazły potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.
Konkludując uznać należy, że organy administracji rozpoznając niniejszą sprawę w sposób należyty dokonały ustaleń faktycznych zatem Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Dodatkowo wskazać należy, że w toku całego postępowania skarżącemu zapewniono możliwość czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto podjęte w sprawie rozstrzygnięcie mające charakter uznaniowy poprzedzone zostało uzyskaniem wymaganej opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia. W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ należycie wyjaśnił podstawy odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń wskazując dodatkowo, że strona może zwrócić się o rozłożenie na raty, czy odroczenie terminu ich płatności.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło