IV SA/Gl 306/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Z.T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił stwierdzenia u Z.T. choroby zawodowej -uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu -wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające oraz orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. nr [...] i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. nr [...]. Odwołanie od tej decyzji złożył Z.T. podnosząc, iż nie zgadza się z opiniami lekarskimi i decyzją oraz wnosząc o ponowne rozpatrzenie jego choroby zawodowej słuchu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby -zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Wskazał, że w sprawie Z.T. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/wym. pracował w latach 1986-2007 w KWK "A" w R. jako [...] i [...], gdzie był eksponowany na hałas ponadnormatywny. Stąd tez organ uznał, iż Z.T. w latach 1986-2007 w pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Podkreślono, że Z.T. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]) i w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]). Lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) w konkluzjach orzeczeń wykluczyli u w/wym. istnienie choroby zawodowej narządu słuchu i nie zakwalifikowali rozpoznanego mieszanego niedosłuchu do poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczeń, biorąc pod uwagę analizę dokumentacji lekarskiej zawierającej wyniki badań audiometrycznych wykonywanych w trakcie zatrudnienia (IMPiZŚ w S.) oraz przeprowadzoną diagnostykę audiologiczną, która wykazała obustronne mieszane uszkodzenie słuchu, uznano, że stwierdzony badaniami charakter niedosłuchu nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, gdyż nie spełnia kryterium określonego w wykazie chorób zawodowych (załącznik do rozporządzenia RM z dnia 30 lipca 2002r.) tj. niedosłuchu o lokalizacji ślimakowej. Zdaniem organu odwoławczego, rozpoznany u Z.T. niedosłuch mieszany obustronnie (powstały z udziałem czynników pozazawodowych np. zapalnych) nie daje podstaw, zgodnie z obowiązującymi kryteriami diagnostyczno -orzeczniczymi do uznania choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyniku złożonej przez Z.T. skargi, wyrokiem z dnia 09 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 268/09 uchylił decyzję PWIS w K. z dnia [...] r. [...] stwierdzając w uzasadnieniu, że w zakresie rozpoznanej sprawy organy inspekcji sanitarnej zastosowały rozp. R.M. z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz.U. nr 132, poz. 1115). Tymczasem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 orzekł, iż zarówno art. 237 § 1 pkt. 2 i 3 Kodeksu pracy jak i rozp. R.M. z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, są nie zgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W opinii Sądu orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisów, które stanowiły podstawę prawną decyzji administracyjnych, w postępowaniu sądowo -administracyjnym przesądza o uznaniu naruszenia prawa w samej decyzji administracyjnej. W tej sytuacji sprawa wymaga ponownego rozpoznania w oparciu o nowy stan prawny, ukształtowany w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a zatem w oparciu o znowelizowane przepisy Kodeksu pracy wprowadzone ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy -Kodeks pracy oraz rozp. R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869). Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości decyzję PPIS w R. z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego przeprowadzenia postępowania I instancyjnego w oparciu o obowiązujący aktualnie stan prawny dotyczący chorób zawodowych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. odmówił stwierdzenia u Z.T. choroby zawodowej -uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu -wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające oraz orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. nr [...] i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. nr [...]. Od tej decyzji Z.T. złożył odwołanie. Podnosił, że nie zgadza się z jej treścią, gdyż uważa, iż rozpoznawane u niego uszkodzenie słuchu jest związane z 20-letnią pracą w KWK "A" w R. na stanowisku [...]. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami) oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869) [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 03 lipca 2009r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Na mocy § 11 ust. 1 tego rozporządzenia do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Dotyczy to zwłaszcza wydanych już orzeczeń lekarskich. Dalej organ odwoławczy szczegółowo opisał dotychczasowy tok czynności w sprawie. Wskazał, że Z.T. był badany w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych (WOMP i IMPiZŚ w S.), w których lekarze specjaliści rozpoznając obustronny niedosłuch o charakterze mieszanym niespełniający kryteriów również aktualnie obowiązującego rozp. R.M. z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych nie stwierdzili choroby zawodowej narządu słuchu. Stąd też zdaniem organu odwoławczego zasadnym było ponownie odmówić uwzględnienia odwołania Z.T. i orzeczenie w sentencji decyzji. Powyższą decyzję skarżący Z.T. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący nie zgodził się z tym, że jego niedosłuch powstał z udziałem czynników pozazawodowych, np. zapalnych. Podnosił, że nigdy nie chorował na stany zapalne uszu, pracował natomiast w zakładzie, gdzie był przekroczony poziom hałasu, co zostało udokumentowane. Nadto zaakcentował, że przyjmując się do pracy miał bardzo dobry słuch, co potwierdzają badania lekarskie. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności z przyjdzie zauważyć, iż Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., którego postanowienia weszły w życie w dniu 03 lipca 2009 r. i obowiązywały już w chwili wydania decyzji przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy. W rezultacie to według zapisów rozporządzenia należy oceniać postępowanie przedmiotowe postępowanie organów administracji wszczęte w czerwcu 2009 r.. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem 03 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. W tym stanie rzeczy, nie można odmówić mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim, wydanym na podstawie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., które mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) utraciło moc z dniem 03 lipca 2009r., albowiem czynności dokonane w toku postępowań wszczętych przed dniem 03 lipca 2009 r. pozostają skuteczne, a określenie definicji choroby zawodowej zawarte w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w całości bez wprowadzenia w nim zmian przejął art. 235¹ Kodeksu pracy. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący pracował w warunkach narażenia na hałas w latach 1986-2007 w KWK "A" w R. jako [...] i [...]. Bezsporna jest w związku z tym okoliczność wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.. Zapadłe w sprawie orzeczenia lekarskie są zasadniczo zbieżne. W toku postępowania skarżący był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim rozpoznali obustronny niedosłuch o charakterze mieszanym. Również lekarze specjaliści z Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu lekarskim z [...] r., uznali, iż stwierdzany badaniami stan narządu słuchu skarżącego nosi cechy niedosłuchu obustronnie mieszanego. Taki zaś rodzaj niedosłuchu nie spełnia określonych w wykazie chorób zawodowych kryteriów diagnostycznych. Bez pozytywnych opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. W przedmiotowej sprawie wymagania te zostały spełnione, gdyż wydane w sprawie opinie są spójne oraz należycie uzasadnione. Uznać zatem należało, że uprawnione jednostki medycyny pracy w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn choroby strony skarżącej nie można uznać za chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniających wymagania formalne opiniach. Zatem z uwagi na fakt, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy administracji choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej, co prowadzić musiało do odmowy stwierdzenia u strony skarżącej choroby zawodowej. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany był powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).