IV SA/Gl 311/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2017 r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. stwierdził u S.H. chorobę zawodową - pylicę płuc - pylicę górników kopalń węgla wymienioną w poz. 3.2 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu wskazał, że decyzję wydano na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] wystawionego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. – Poradnię Chorób Zawodowych w S. oraz w oparciu o ocenę narażenia zawodowego potwierdzającą, że w czasie wykonywania pracy w okresach wymienionych w decyzji, skarżący był narażony na szkodliwe działanie pyłów zawierających wolną krystaliczną krzemionkę o działaniu zwłókniającym. W odwołaniu od powyższej decyzji, Spółka Akcyjna A - były pracodawca skarżącego – podniosła zarzut braku podstaw do stwierdzenia u wyżej wymienionego choroby zawodowej tj. pylicy płuc – pylicy górników kopalń z uwagi na charakter pracy w A S.A. Zarzuciła błędy w ustaleniach stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że warunki pracy w A S.A. wykonywanej przez skarżącego w okresie jego zatrudnienia mogły mieć wpływ na powstanie choroby zawodowej, w szczególności podniosła, że "błędna jest sugestia, iż dopiero praca w A S.A. wywołała chorobę zawodową". Ponadto podniosła zarzut braku ustaleń odnośnie stanu zdrowia skarżącego przed podjęciem pracy w A S.A., a także zarzut nieuwzględnienia tego, że praca jaką wyżej wymieniony wykonywał w A S.A. wiązała się z narażeniem na działanie pyłów węglowych o niskich stężeniach nie przekraczających NDS. Wskazała, że brak jest jednoznacznie określonych norm w tym zakresie pozwalających ustalić, iż praca w danym miejscu i stanowisku pracy mogłaby powodować powstanie choroby zawodowej, a ponadto technologia stosowana w A S.A. powoduje, że narażenie na działanie pyłów jest znikome. Zarzuciła nieuwzględnienie faktu, iż skarżący podczas pracy w A S.A. miał do dyspozycji jednorazowe maski przeciwpyłowe, a także tego, że na jego stanowisku pracy zastosowano wentylację wymuszoną oraz wynikającą z charakteru pracy na otwartej przestrzeni wentylację naturalną. Ponadto podniosła zarzut naruszenia przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez przyjęcie, że pylicę górników kopalń węgla, czyli chorobę zawodową charakterystyczną dla pracowników wykonujących pracę pod ziemią w warunkach nieporównywalnie cięższych w stosunku do pracy w A S.A., pracownik mógł nabyć wskutek pracy w A S.A., która nie jest kopalnią i praca nie jest wykonywana pod ziemią. Zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 kpa, mające wpływ na wydaną decyzję. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367), w wyniku rozpatrzenia odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, iż skarżący pracował w narażeniu na szkodliwe działanie pyłów zawierających wolną krystaliczną krzemionkę w roku 1966 i w latach 1975-1976 w B (zakład nie istnieje) na stanowisku formierza maszynowego i palacza kotłowego, 1977-1983 w C S.A. na stanowiskach: ślusarz-hydraulik. ślusarz-instalator, przyuczenie do zawodu tokarza, ślusarz remontowy urządzeń energetycznych, w roku 1983 w D (obecnie D S.A.) na stanowisku tokarza, w latach 1984-1986 w [...] "A" (obecnie "A" S.A.) na stanowisku spawacza gazowego, w latach 1986-1997 w E (następca prawny: E’) na stanowiskach: spawacz - konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla na powierzchni, ślusarz remontowy - konserwator maszyn i urządzeń przeróbki węgla na powierzchni, straszy ślusarz remontowy maszyn przeróbczych - konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla na powierzchni, starszy ślusarz - konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla na powierzchni. Następnie organ wskazał, że skarżący był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. – Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści rozpoznali chorobę zawodową - pylicę górników kopalń węgla wymienioną w poz. 3.2 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Organ wskazał, że w obrazie rtg płuc wykonanym w dniu 11.06.2015 r. stwierdzono obecność zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających pod postacią pylicy drobnoguzkowej ograniczonej. Dodał, że lekarze orzecznicy PChZ WOMP w S. - biorąc pod uwagę wyniki badania podmiotowego i przedmiotowego, analizę narażenia zawodowego, dokumentację medyczną, przeprowadzoną diagnostykę różnicową, wykonane badanie spirometryczne oraz ocenę obrazu rtg płuc - uznali, że istnieją podstawy do rozpoznania z wysokim prawdopodobieństwem u S.H. pylicy górników kopalń węgla. Podkreślił, że podstawą rozpoznania klinicznego pylicy płuc jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu rtg klatki piersiowej w pozycji tylno-przedniej zmian ogniskowych w płucach mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. Następnie podniósł, że orzecznictwo w zakresie chorób zawodowych z kręgu pylic opiera się na metodzie porównawczej standardów rtg klatki piersiowej - wydanych przez Międzynarodowe Biuro Pracy w Genewie (ILO 1980 z rewizją 2000 i 2011), traktowanych jako zalecenia pomocne przy wydawaniu orzeczeń lekarskich - z radiogramami badanego. Wskazał, że klasyfikacja ta nie implikuje prawnych definicji pylicy ani zasad oceny zdolności do pracy i uprawnień do odszkodowania, ale umożliwia systematyczny i porównywalny opis radiologicznych zmian w obrębie narządów klatki piersiowej, wywołanych wdychaniem pyłów i jest przeznaczona do oceny radiogramów tylno-przednich klatki piersiowej. Organ podkreślił, że rozpoznana u S.H. choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala przyjąć z przeważającym prawdopodobieństwem, że ekspozycja zawodowa na pyły zwłókniające zawierające wolną krzemionkę mogła spowodować powstanie choroby zawodowej pod postacią pylicy górników kopalń węgla. Podniósł, że ustawodawca zezwolił w art. 235¹ kodeksu pracy na ustalenie nie tylko bezspornego ale także "z wysokim prawdopodobieństwem'" związku przyczynowego pomiędzy występującymi w środowisku pracy szkodliwymi czynnikami, a chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Orzeczenie lekarskie PChZ WOMP w S. organ uznał za uzasadnione w stopniu pozwalającym na jego przyjęcie za podstawę swojego rozstrzygnięcia. W skardze od powyższej decyzji, Spółka Akcyjna A – podobnie jak w odwołaniu - podniosła zarzut braku podstaw do stwierdzenia u wyżej wymienionego choroby zawodowej tj. pylicy płuc – pylicy górników kopalń z uwagi na charakter pracy w A S.A. Zarzuciła błędy w ustaleniach stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że warunki pracy w A S.A. wykonywanej przez skarżącego w okresie jego zatrudnienia mogły mieć wpływ na powstanie choroby zawodowej, w szczególności podniosła, że "błędna jest sugestia, iż dopiero praca w A S.A. wywołała chorobę zawodową". Ponadto podniosła zarzut braku ustaleń odnośnie stanu zdrowia skarżącego przed podjęciem pracy w A S.A., a także zarzut nieuwzględnienia tego, że praca jaką wyżej wymieniony wykonywał w A S.A. wiązała się z narażeniem na działanie pyłów węglowych o niskich stężeniach nie przekraczających NDS. Wskazała, że brak jest jednoznacznie określonych norm w tym zakresie pozwalających ustalić, iż praca w danym miejscu i stanowisku pracy mogłaby powodować powstanie choroby zawodowej, a ponadto technologia stosowana w A S.A. powoduje, że narażenie na działanie pyłów jest znikome. Zarzuciła nieuwzględnienie faktu, iż skarżący podczas pracy w A S.A. miał do dyspozycji jednorazowe maski przeciwpyłowe, a także tego, że na jego stanowisku pracy zastosowano wentylację wymuszoną oraz wynikającą z charakteru pracy na otwartej przestrzeni wentylację naturalną. Ponadto podniosła zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez przyjęcie, że pylicę górników kopalń węgla, czyli chorobę zawodową charakterystyczną dla pracowników wykonujących pracę pod ziemią w warunkach nieporównywalnie cięższych w stosunku do pracy w A S.A., pracownik mógł nabyć wskutek pracy w A S.A., która nie jest kopalnią i praca nie jest wykonywana pod ziemią. Zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 kpa, mające wpływ na wydaną decyzję. Skarżąca podniosła, że istotnym ustaleniem, jakiego oczekuje w wydawanych orzeczeniach jest wyraźne wskazanie, że praca w A S.A. nie mogła skutkować powstaniem choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie, stwierdzić należało, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Ocena zgodności z prawem wymienionej decyzji została przeprowadzona przy uwzględnieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), zwanego dalej również rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych. Ponadto podkreślenia wymagało, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem zrealizowanie dwóch warunków: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdzenie – przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem - że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W przedmiotowej sprawie wystąpiły obydwie przesłanki określone w cytowanym wyżej art. 235¹ Kodeksu pracy. Rozpoznano bowiem u S.H. chorobę w postaci pylicy górników kopalń węgla, wymienioną w poz. 3.2 wykazu chorób zawodowych. Z ustaleń organów obydwu instancji wynika również, że wyżej wymieniony pracował w narażeniu zawodowym. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w treści dołączonych do akt sprawy, materiałów dokumentacyjnych, w tym kart oceny narażenia zawodowego. Podkreślenia wymagało, że w zakresie dotyczącym rozpoznania lekarskiego, organ odwoławczy podniósł, iż lekarze specjaliści Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S., w orzeczeniu z dnia [...] r. orzekli o rozpoznaniu u S.H wymienionej choroby zawodowej. Prawidłowo zatem organ odwoławczy – podobnie jak i organ I instancji - przyjął, że okoliczności sprawy uzasadniają wydanie decyzji o stwierdzeniu u niego choroby zawodowej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie ma podstaw do rozstrzygania wbrew wnioskom zawartym w orzeczeniu lekarskim, które w sposób jednoznaczny stwierdziło rozpoznanie choroby wymienionej w poz. 3.2 wykazu chorób zawodowych. W wymienionym orzeczeniu lekarskim zostały szczegółowo przedstawione podstawy przyjętych wniosków. Wskazano w nim, że orzeczenie zostało wydane w oparciu o wyniki badania podmiotowego i przedmiotowego, analizę narażenia zawodowego, dokumentację medyczną, przeprowadzoną diagnostykę, wykonane badanie spirometryczne oraz ocenę obrazu rtg płuc. Lekarze specjaliści wskazali, że w obrazie rtg płuc wykonanym w dniu 11 czerwca 2015 r. stwierdzili obecność zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających pod postacią pylicy drobnoguzkowej ograniczonej. W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić więc należało, że w wyniku prawidłowej oceny powyższych dowodów, tj. orzeczenia lekarskiego i dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego, organ odwoławczy – zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego - przeprowadził ustalenia w rozpoznawanej sprawie i w oparciu o te ustalenia wydał decyzję. Wbrew zatem zarzutom skargi, nie doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, w tym dotyczących zebrania kompletnego materiału dowodowego oraz oceny dowodów. Ponadto podkreślenia wymagało, że – wbrew błędnemu rozumowaniu przedstawionemu w skardze - postępowanie w sprawie choroby zawodowej jest prowadzone w zakresie ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, tj. dotyczących tego, czy wystąpiły przesłanki z art. 235¹ Kodeksu pracy. Natomiast wywody skargi sprowadzające się do twierdzeń, według których organ miał obowiązek poczynienia ustaleń znacznie dalej idących, są wynikiem niezrozumienia specyfiki postępowania w przedmiocie chorób zawodowych. O specyfice tej była już mowa w zaskarżonej decyzji, w ramach odniesienia się do zarzutów odwołania. Organ podkreślił wówczas, że organy inspekcji sanitarnej nie rozstrzygają kwestii tego, w którym miejscu pracy doszło do powstania schorzenia mającego związek z narażeniem zawodowym. Dodać przy tym należało, że w przypadku pylicy płuc możliwe jest wystąpienie choroby nawet po upływie bardzo długiego okresu od ustania narażenia zawodowego. Według regulacji zawartych w wykazie chorób zawodowych, będącym załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w przypadku pylic płuc nie można określić okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Oznacza to, że stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej w postaci pylicy płuc, może nastąpić w nieokreślonym czasie po ustaniu zatrudnienia. Bezpodstawne są również twierdzenia skargi, według których organ miał dokonywać ustaleń co do tego, czy objawy choroby wystąpiły w okresie przed podjęciem pracy przez uczestnika postępowania w skarżącej Spółce. Ustalenia takie, ze względu na specyfikę postępowania w sprawach chorób zawodowych, o której była mowa wyżej – są poza zakresem ustaleń dokonywanych w tym postępowaniu. Podkreślenia wymaga, że przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie nakładają na organy orzekające w sprawie chorób zawodowych, m.in. obowiązku ustalania w przypadku wielu pracodawców, stopnia "zawinienia" poszczególnych zakładów pracy, w których ekspozycja zawodowa mogła spowodować wystąpienie choroby zawodowej. Ponadto wbrew błędnemu przekonaniu zawartemu w skardze, dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku, warunki takie ją spowodowały. Wynika to z tego, że według art. 235¹ Kodeksu pracy istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby, a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie. Domniemanie to może zostać obalone wyłącznie wówczas, gdy zostanie wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, że etiologia choroby ma charakter pozazawodowy. W związku z tym, wskazywana w skardze okoliczność, że praca w A S.A. była wykonywana przez S.H. w narażeniu na działanie pyłów węglowych o niskich stężeniach nie przekraczających NDS nie wyklucza tego, że wystąpiło narażenie zawodowe. To samo należy odnieść do argumentów skargi dotyczących stosowania przez pracodawcę niezbędnych środków profilaktycznych, takich jak maski przeciwpyłowe, systemy wentylacyjne itp. Bezpodstawny jest również, zawarty w skardze, zarzut naruszenia przez organ przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez przyjęcie przez organ, że pylicę górników kopalń węgla, czyli – według skarżącej - chorobę zawodową charakterystyczną dla pracowników wykonujących pracę pod ziemią w warunkach nieporównywalnie cięższych w stosunku do pracy w A S.A., pracownik mógł nabyć wskutek pracy w A S.A., która nie jest kopalnią i praca nie jest wykonywana pod ziemią. W tym zakresie podnieść bowiem należało, że – jak wskazano wyżej – dla stwierdzenia choroby zawodowej znaczenie ma zrealizowanie dwóch warunków: zdiagnozowanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz stwierdzenie – przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem - że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W razie zatem wystąpienia w środowisku pracy, narażenia na działanie skonkretyzowanych czynników szkodliwych, nieistotne jest to, czy nazwa zdiagnozowanej choroby – jak w tym przypadku pylica górników kopalń węgla, nawiązuje do określonej grupy zawodowej. W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić więc należało, że w wyniku prawidłowej oceny - zebranych w sposób kompletny - dowodów, tj. orzeczenia lekarskiego i dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego, organ odwoławczy – zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego - przeprowadził ustalenia w rozpoznawanej sprawie i w oparciu o te ustalenia wydał rozstrzygnięcie. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd - na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wobec tego - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił.