IV SA/Gl 324/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2011 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] (słownie: [...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 2351 i art. 237 Kodeksu pracy oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stwierdził u D.S. choroby zawodowej przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia kaletki maziowej. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że orzeczenie lekarskie z dnia [...] Nr [...] zanegowało występowanie u strony w/w choroby zawodowej. Stwierdzono w nim, że na podstawie wyników badania podmiotowego i przedmiotowego, konsultacji ortopedycznej oraz analizy dokumentacji medycznej, w tym zwłaszcza wyników badań USG i MRI rozpoznano wyłącznie przewlekłe zapalenie okołostawowe barku prawego. Natomiast opisywane w badaniach MRI i USG zapalenie kaletki podbarkowej prawej jest elementem wskazanego zespołu chorobowego i nie można go rozpatrywać jako odrębnego schorzenia. Odwołanie od tej decyzji do organu wyższej instancji wniósł D.S. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji oraz zarzucił jej błąd w ustaleniach stanu faktycznego, polegający na tym, że strona nie doznała choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywanej pracy: przewlekłego zapalenia kaletki maziowej. Nadto wniósł o zmianę kwestionowanej decyzji i o stwierdzenie, że niezależnie od przewlekłego zapalenia okołostawowego braku prawego, t.j. choroby zawodowej wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych, doznał również przewlekłego zapalenia kaletki maziowej, tj. choroby zawodowej wymienionej w poz. 19.2 wykazu chorób zawodowych. W motywach odwołania zaznaczył, że fakt rozpoznania choroby wymienionej w pkt 19.2 wykazu chorób zawodowych jest bezsporny, a to iż lekarze rozpoznali inną chorobę zawodową wymienioną w pkt 19.5 tego wykazu nie wyklucza istnienia innej choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych. W dalszej części odwołania zakwestionował ustalenia lekarzy orzeczników oraz wystąpił o dopuszczenie opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, celem wykazania, że każda z wymienionych w wykazie chorób zawodowych jest chorobą odrębną. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach zapadłego rozstrzygnięcia wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania a następnie przybliżył wymogi jakie muszą zostać spełnione, aby orzec chorobę zawodową. W dalszej części uzasadnienia wskazano, że strona pracuje w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej. Zaznaczono następnie, że D.S. badany był przez dwie uprawnione do tego placówki medyczne, które orzekły o braku podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 19.2 wykazu chorób zawodowych. W orzeczeniach tych jednoznacznie podkreślono, że patologie dotyczące ścięgien, torebki stawowej, kaletki i mięśni wchodzą w skład rozpoznania przewlekłego zapalenia okołostawowego barku prawego, nie ma więc uzasadnienia by rozpoznać je jako odrębne choroby zawodowe. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się D.S., który reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucono w niej organom administracji naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. dotyczącego chorób zawodowych. W motywach skargi podkreślono, że jeżeli u odwołującego wykryto przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego uszkodzenia kaletki maziowej stawu brakowego, natomiast warunki pracy wskazują z niemal całkowitym prawdopodobieństwem na jego etiologię zawodową, a organ nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z długoletnią pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, to sąd winien uchylić zaskarżona decyzję jako sprzeczną z prawem. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa. W pierwszej kolejności przyjdzie przedstawić stan prawny jaki stanowił podstawę do podjęcia rozstrzygnięć przez organy administracji w sprawie, ponieważ stan ten w trakcie prowadzonego postępowania uległ istotnej zmianie. Przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że w momencie wszczęcia postępowania obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), natomiast w okresie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywało już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Zgodnie z treścią § 11 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Unormowanie to oznacza, że w stosunku do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie wskazanego rozporządzenia zastosowanie mają przepisy tego rozporządzenia, a czynności procesowe przeprowadzone w oparciu o postanowienia rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., są prawnie skuteczne i wywołują wszystkie prawem przewidziane skutki. Tym samym opinie uprawnionych placówek medycznych wydane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. zachowują swoją moc i spełniają wymogi przewidziane treścią nowego rozporządzenia. W przypadku rozpatrywanej sprawy dostrzec należy również i tę okoliczność, że placówka medyczna wyższego stopnia wypowiadała się w sprawie już w nowo obowiązującym stanie prawnym. Stosownie do postanowień art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Po myśli art. 2352 tego Kodeksu rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, że w załączniku do rozporządzenia wykonawczego dotyczącego chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. zamieszczono wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpią udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy. W wykazie tym wymienione zostały schorzenia, które prawodawca uznał za chorobę zawodową. Oznacza to, że rozpoznanie schorzenia wymienionego w tym wykazie będzie równoznaczne z rozpoznaniem choroby zawodowej, o ile spełnione zostaną pozostałe wymogi przewidziane przepisami prawa. Zatem placówki orzecznicze wypowiadające się w sprawie jak również organy sanitarne podejmujące rozstrzygnięcia w przypadku rozpoznania określonego schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych nie są uprawnione do tego, aby uznawać rozpoznane schorzenie za część składową innego już wcześniej rozpoznanego, ponieważ postanowienia Kodeksu pracy i rozporządzenia wykonawczego dotyczącego chorób zawodowych nie dają podstaw do odmiennego ujmowania obowiązujących unormowań prawnych. Decyzja wydana przez organ administracji musi spełniać wymogi formalne przewidziane treścią art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie, którym dowodom organ przyznał moc dowodową, a którym odmówił takiej mocy, jak również odnieść się do całości zgromadzonego materiału dowodowego. Nadto zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej organ administracji podejmuje rozstrzygnięcie po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a zatem po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego. Przedstawione powyżej rozważania dotyczące stanu normatywnego w sprawie jak również wymogów stawianych prawidłowej decyzji mają istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. Organy administracji obu instancji odmówiły skarżącemu rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych pod poz. 19.2, z tego powodu, że lekarze orzecznicy obu placówek medycznych wypowiadających się w sprawie orzekli, iż brak jest podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej, ponieważ zdiagnozowane u skarżącego schorzenie jest częścią składową innego schorzenia i nie ma uzasadnienia, aby rozpoznawać u D.S. kolejnej choroby zawodowej. Stanowisko zajęte przez orzeczników obu placówek medycznych jak również powielone przez organy podejmujące rozstrzygnięcia w sprawie nie może zostać zaakceptowane. W przypadku chorób zawodowych dostrzec należy, iż prawodawca w drodze ustawowej oraz aktu wykonawczego do ustawy określa reguły dotyczące rozpoznawania chorób zawodowych, jak również sporządza ich normatywny katalog. Katalog ten sporządzany jest nie na zasadzie dowolności, lecz jest efektem licznych konsultacji i badań uprawnionych do tego podmiotów. Wprowadzenie do tego katalogu jakiegoś schorzenia, oznacza że schorzenie to jest samodzielną podstawą rozpoznania choroby zawodowej. Orzecznicy obu placówek medycznych rozpoznali u skarżącego schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych pod poz. 19.2, a następnie uznali, że skoro jest ono częścią składową innej choroby zawodowej wymienionej w tym wykazie, to okoliczność ta uniemożliwia rozpoznanie kolejnej choroby zawodowej. Pogląd ten został przyjęty przez organy podejmujące rozstrzygnięcie w sprawie. Stanowisko takie jest nieprawidłowe i nie znajduje umocowania w treści przywołanych powyżej przepisów Kodeksu pracy oraz rozporządzenia wykonawczego, co zostało już powyżej zaakcentowane. Okoliczność ta stanowi istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na podjęte rozstrzygnięcie jak również wyczerpuje znamiona istotnego naruszenia prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższego należy uznać, że wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast za nieporozumienie należy uznać sformułowanie przez pełnomocnika skarżącego zarzutu, że organy administracji dopuściły się naruszenia postanowień rozporządzenia wykonawczego z 30 lipca 2002 r. skoro jak było to już sygnalizowane od 3 lipca 2009 r. obowiązuje nowe rozporządzenie wykonawcze z dnia 30 czerwca 2009 r., a tym samym wszelkie naruszenia prawa należy łączyć z tym aktem normatywnym. Konsekwencją niniejszego orzeczenia jest powrót sprawy do organu odwoławczego, który winien we własnym zakresie przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe sprowadzające się do zwrócenia się do placówki orzeczniczej wyższego stopnia o zajęcie jednoznacznego stanowiska, czy schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych pod poz. 19.2 wykazu chorób zawodowych występuje u skarżącego czy też nie, jak również wskazania, czy okoliczności sprawy uzasadniają rozpoznanie u skarżącego występowanie przedmiotowej choroby zawodowej. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego organ odwoławczy podejmie stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie wskazania zamieszczone w uzasadnieniu niniejszego wyroku, jak również stanowisko zajęte przez placówkę orzeczniczą wypowiadającą się w sprawie. Analogiczne stanowisko w kwestii będącej powodem uchylenia decyzji wyrażono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 323/10 dotyczącym innej skargi D.S. (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W niniejszej sprawie Sąd z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji nie orzekał o jej wykonalności. Stosownie do postanowień art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) orzeczono o kosztach postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję.