IV SA/Gl 334/12

Dnia 10 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia [...] Z.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W treści skargi zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2012 roku, wezwał skarżącego do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał dnia [...] wypełniony urzędowy formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zawarł informacje, iż "jest osobą niepełnosprawną, chorującą na [...], [...] oraz [...]". We wniosku Z.K. oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwiema małoletnimi córkami, posiada mieszkanie o wielkości [...] m², samochód [...] z [...] roku, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, a jego dochodem jest renta inwalidzka w kwocie [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny małżonki w kwocie [...] zł oraz zasiłki rodzinne na córki, które razem wynoszą [...] zł, czyli w sumie dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł. Ponadto Z.K. wskazał, iż jego renta ulega obniżeniu w związku z potrąceniami zaległych alimentów. Następnie zarządzeniem z dnia 4 lipca 2012 roku referendarz sądowy wezwał Z.K. do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy w szczególności poprzez udokumentowanie dochodu skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazanie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego, jak również sprecyzowanie wysokości zaległości płatniczych obciążających skarżącego i jego małżonkę. Korespondencja sądowa zawierająca odpis powyższego zarządzenia została skutecznie doręczona w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2012, poz. 270.), zwanej dalej P.p.s.a. z dniem [...]. Jednakże skarżący nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2012 roku referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie zastosował się do wezwania z dnia 4 lipca 2012 roku i nie złożył wyjaśnień, czyli tym samym nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w stopniu wystarczającym do uwzględnienia jego wniosku. Natomiast na podstawie akt administracyjnych sprawy sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego budzi wątpliwości ze względu chociażby na rozbieżności w informacjach podawanych przez Z.K. i jego małżonkę. Pismem z dnia [...] skarżący złożył sprzeciw na powyższe postanowienie i stwierdził, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem z uwagi na fakt, iż jest osobą niepełnosprawną, schorowaną i ubogą. Poza tym Z.K. oświadczył, że czuje się dyskryminowany gdyż nie może uzyskać pomocy prawnej pomimo niskich dochodów. Dodał, iż środki potrzebne na zaspokojenie potrzeb jego rodziny pozyskuje "żebrząc na ulicy". Wskazał na pogarszający się stan zdrowia jego i jego małżonki związany z ograniczaniem ilości zażywanych leków oraz nawet rezygnacją z niektórych z nich. Ponadto wyjaśnił, iż od rodziny dostaje odzież, obuwie, środki czystości i żywność, wyprawki szkolne dla dzieci otrzymał z PCK a pieniądze na zakup leków dla dziecka ofiarował mu lekarz. Jak również skarżący powołał się na "duże kłopoty finansowe, długi za niezapłacone mieszkanie i gaz" oraz wyjaśnił powód nie odebrania przesyłki poleconej z wezwaniem referendarza sądowego z dnia 4 lipca 2012 roku usprawiedliwiając się chorobą. W związku z rozbieżnościami danych zawartych w aktach sądowych i administracyjnych sprawy dotyczących sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego oraz w celu zaktualizowania tych danych Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez: – złożenie oświadczenia dotyczącego osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, w szczególności informacji, czy teściowa M.M. również należy do kręgu wyżej wymienionych osób; – udokumentowanie dochodu uzyskiwanego przez skarżącego, jego żonę oraz teściową, jeżeli wspólnie z nimi zamieszkuje; – złożenie oświadczenia i potwierdzających to oświadczenie dokumentów w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem oraz ich uwiarygodnienie poprzez przedstawienie rachunków, paragonów, czy faktur VAT; – wskazanie i udokumentowanie wysokości istniejącego zadłużenia czynszowego; – podanie i udokumentowanie wysokości aktualnie potrącanych alimentów; – podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów związanych z zakupem żywności, środków czystości, odzieży i obuwia oraz leków w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o dane zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe wezwanie zostało skarżącemu doręczone w dniu [...], co wynika z dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k. 35). W zakreślonym przez Sąd terminie skarżący nie uzupełnił braków wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Natomiast art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. mówi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Poza tym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak również na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeśli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Podkreślenia w tym miejscu wymaga również fakt, iż zgodnie z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia zgodnie z art. 259 P.p.s.a., strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Natomiast na podstawie art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony sprzeciw traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy wynika, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jednakże nie udokumentował danych zawartych w tym wniosku pomimo wezwania go do tego przez referendarza sądowego oraz przez Sąd. Natomiast zgromadzona w niniejszej sprawie dokumentacja wskazuje na istotne wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego. Po pierwsze, nie wiadomo z ilu osób składa się rodzina Z.K. a w szczególności, czy gospodarstwo domowe jest prowadzone razem z teściową – M.M., która jest właścicielką działki rolnej o powierzchni [...] ha położonej w G. Po drugie, nie jest znana wysokość: wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny, istniejącego zadłużenia czynszowego, potrącanych alimentów. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych, jeśli skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, to w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 71/09). Poza tym, brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09). W związku z powyższym uznano, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego też na mocy art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.