IV SA/Gl 337/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Na podstawie wniosku A.C. (obecnie D.) z dnia 15 marca 2010 r. organ I instancji – Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babką strony C.S. od 01 marca 2010 r. bezterminowo. W dniu 23 marca 2011 r. strona wniosła o uchylenie tej decyzji począwszy od 13 września 2010 r. w związku z rozpoczęciem działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji uchylił w całości od 13 września 2010 r. decyzję z dnia [...] r. nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji wznowił postępowanie zakończone decyzją administracyjną z dnia [...] r. nr [...] ze względu na istnienie nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istotnych dla sprawy, a nie znanych organowi I instancji w dniu wydania decyzji. W wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] przyznającą A.D. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieka nad C.S. i odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad C.S. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji opisał szczegółowo przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie i stwierdził, że strona jest wnuczką C.S. C.S. jest wdową, a obowiązek alimentacyjny wobec niej obciąża w pierwszej kolejności synów C.S. oraz S.S. oraz córkę D.S. Organ wskazał, że w przypadku C.S. i D.S. występuje obiektywna niezdolność sprawowania opieki nad matką ponieważ posiadają orzeczenia o znacznym i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zaś w przypadku S.S. nie występuje obiektywna niezdolność do sprawowania opieki. Stąd też w opinii organu I instancji prawo do ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką przysługiwało synowi C.S. – S.S., a nie wnuczce A.D. Od tej decyzji A.D. wniosła odwołanie w którym podniosła, że w momencie składania wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego pracownik socjalny nie pytał o innych członków rodziny którzy są w stanie sprawować opiekę nad babcią i nie przedłożył do wypełnienia żadnego oświadczenia w tym względzie. Strona podkreśliła, że S.S. jest osobą nerwową niekompetentną i nie byłby w stanie zajmować się babcią. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać zaskarżoną decyzje w całości w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy tok czynności w sprawie. Wskazał, iż zgodnie z art. 3. Ustawy z dnia 19 sierpnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, a zatem w przedmiotowej sprawie miały zastosowanie przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie przedmiotowej ustawy. Podniósł, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1/ matce albo ojcu, 2/ innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3/ opiekunowi faktycznemu dziecka jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy tym osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Mając na uwadze powyższe, Kolegium stwierdziło, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Osobami spokrewnionymi w pierwszej linii C.S. są jej dzieci : córka D.S., syn C.S. oraz syn S.S. Organ odwoławczy podniósł, ze z akt sprawy wynika, że w przypadku córki D.S. i syna C.S. występuje obiektywna niezdolność do sprawowania opieki nad matką, ponieważ posiadają orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast S.S. jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna, a zatem mógłby sprawować opiekę nad niepełnosprawną matką. W tej mirze organ odwoławczy zauważył, że prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne dla osób zobowiązanych w dalszej kolejności do alimentacji może nastąpić wyłącznie w sytuacji obiektywnej niezdolności do sprawowania opieki przez osobę zobowiązaną z bliższego pokrewieństwa. Do takich sytuacji należy zaliczyć, np. posiadanie znacznego stopnia niepełnosprawności lub całkowitej niezdolności do pracy, jednakże nie można w żadnym razie zaliczyć do tych okoliczności faktu, że syn C.S. – S.S. jest osobom nerwową, niekompetentną i nie byłby w stanie zajmować się swoją matką. Reasumując Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z prawem i zasługuje na utrzymanie w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca A.D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez organ I instancji. Decyzjom tym zarzuciła: 1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, poprzez przyjęcie, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 2. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności - obiektywnej możliwości sprawowania opieki nad C.S. przez jej syna S.S., 3. naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że S.S. był obiektywnie zdolny w okresie obowiązywania decyzji z dnia [...]r. numer [...] do sprawowania opieki nad C. S., 4. naruszenie przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji mimo, że decyzja ta podlegała uchyleniu. W uzasadnieniu A.D. wskazała, że S.S. nie jest w stanie zajmować się C.S. ponieważ jest chory psychicznie. Do skargi dołączyła kartę informacyjną oddziału neurologicznego Szpitala Klinicznego nr [...] w Z., z której wynika że S.S. przebywał na oddziale neurologicznym od 25 do 28 stycznia 2013 r. z rozpoznaniem organiczne zaburzenia osobowości i zachowania. Dołączyła również kartę wypisową z oddziału psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpital Psychiatryczny w T., z której wynika że S.S. przebywał na oddziale tego szpitala w dniach od 26 grudnia 2012 r. do 23 stycznia 2013 r. rozpoznaniem organicznego zaburzenia osobowości i zachowania. Nadto podniosła, iż S.S. jest klientem MOPS w Z. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowane stanowisko. Dodatkowo zauważył, że dołączone dowody dotyczą okresu późniejszego niż data przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego ( tj. 01 marca 2010 r.), a w stosunku do S.S. nie istniała żadna obiektywna przesłanka uniemożliwiająca sprawowanie opieki nad C.S.. Skoro tak to w dacie orzekania przez Kolegium skarżąca nie spełniała przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na babcię C.S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując przedmiotową skargę, Sąd nie stwierdził, aby wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła odnieść skutku. Na wstępie należy zauważyć, że postępowanie administracyjne toczyło się w trybie nadzwyczajnym, tj. wznowienia postępowania, a więc postępowania związanego ze wzruszeniem ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...] przyznającego skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babką C.S. Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończoną decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 145 § 1 lub art. 145 a § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie, podstawę wznowienia postępowania administracyjnego stanowił art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Takie określenie podstawy wznowienia postępowania administracyjnego wymaga wystąpienia łącznie dwóch przesłanek, a mianowicie wystąpienia nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej oraz ich ujawnienie dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej. Dokonując pod tym kątem oceny zasadności wznowienia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, stwierdzić należy, że na podstawie zebranych w sprawie dowodów prawidłowo organy uznały, że wystąpiła przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wskazać należy, że przez nową okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt IV SA 1885/99, publ. Lex 50152). Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, a zatem w przedmiotowej sprawie miały zastosowanie przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie przedmiotowej ustawy. Po myśli art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1/ matce albo ojcu, 2/ innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3/ opiekunowi faktycznemu dziecka jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy tym osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Niesporne w sprawie jest, że strona skarżąca jest wnuczką C.S. Osobami spokrewnionymi w pierwszej linii z C.S. (wdową) są jej dzieci : córka D.S., syn C.S. oraz syn S. S. Zatem obowiązek alimentacyjny wobec niej obciąża w pierwszej kolejności synów C. S. oraz S. S. oraz córkę D. S. Godzi się zauważyć, iż istotnie w przypadku C. S. i D.S. występuje obiektywna niezdolność sprawowania opieki nad matką ponieważ posiadają orzeczenia o znacznym i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jednakże w przypadku S.S. nie występuje obiektywna niezdolność do sprawowania opieki. Stąd też w opinii Sądu prawo do ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką przysługiwało synowi C.S. – S.S., a nie na skarżącej wnuczce A.D. W ocenie Sądu, organy prawidłowo zatem ustaliły wystąpienie podstawy wznowienia i zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy trafnie uznały, że wskazana podstawa uzasadnia zastosowanie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie decyzji odmownej w przedmiotowym zakresie. Innymi słowy, skoro organ pomocy społecznej powziął informację, że istnieje jeszcze jeden syn C.S., zdolny do sprawowania opieki nad matką, to oczywistym jest, że skarżąca nie spełniała warunków do uzyskania prawa do świadczenia, a zatem organ nie mógł postąpić inaczej, jak tylko wznowić postępowanie w sprawie i uchylić decyzję z dnia z dnia [...] r. nr [...]. Jednocześnie organ zobligowany był do wydania orzeczenia co do istoty sprawy i prawidłowo, mając na względzie zgromadzony w tej mierze materiał dowodowy, odmówił przyznania świadczenia skarżącej. Co do zarzutów skargi przyjdzie wskazać, iż to, że S.S. jest klientem MOPS w Z. wcale nie stanowi, ze organ musiał mieć wiedzę, że jest on synem C.S., tym bardziej, ze nie zamieszkuje on ze swoją matką. Dodatkowo godzi się zauważyć, że dołączone dowody dotyczące stanu zdrowia S.S. pochodzą z okresu późniejszego niż data przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego ( tj. 01 marca 2010 r.), a w aktach sprawy nie istniał w chwili orzekania żaden dokument dotyczący S.S. wskazujący na istnienie żadna obiektywnej przesłanki uniemożliwiającej sprawowanie opieki nad C. S. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Przeto należy stwierdzić, iż decyzje organów procedujących w sprawie - pomimo subiektywnych odczuć skarżącego - są prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami regulującymi tryb i zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponieważ w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie stwierdzono, ani naruszeń przepisów prawa materialnego, ani też naruszeń przepisów procesowych, przeto na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.