IV SA/Gl 348/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. H. i U. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej w kwestii sprzeciwu na postanowienie z dnia 16 lipca 2015 r. p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika. Pismem nadanym w dniu 16 marca 2015 r. S. i U. H. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. W treści skargi zawarli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2015 r. Starszy referendarz sądowy oddalił wyżej wymieniony wniosek. W uzasadnieniu wskazał na zestawienie miesięcznych dochodów skarżących z udokumentowanymi wydatkami i stwierdził, że sytuacja materialna wnioskodawców nie jest na tyle ciężka aby można było ich uznać za osoby zasługujące na przyznanie prawa pomocy. Podkreślił również, że skarżący dysponują odpowiednią kwotą na zaspokojenie zarówno potrzeb życiowych, jak i na opłacenie usług świadczonych przez profesjonalnego pełnomocnika. Korespondencja sądowa, zawierającą odpis postanowienia z dnia 16 lipca 2015 r. adresowana do skarżących została zwrócona do siedziby tut. Sądu i uznana za skutecznie doręczoną w trybie art. 73 P.p.s.a. z upływem dnia 14 sierpnia 2015 r. W dniu 19 sierpnia 2015 r. skarżący nadali, za pośrednictwem urzędu pocztowego pismo z dnia 18 sierpnia 2015 r., w którym domagali się przydzielenia adwokata z urzędu i zwolnienia z kosztów sądowych. Z uwagi na nieprecyzyjną treść powyższego pisma wezwano skarżących, w terminie 7 dni, do wskazania, czy stanowi ono sprzeciw na postanowienie z dnia 16 lipca 2015 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłali, za pośrednictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i bezpośrednio do siedziby tut. Sądu, jedenaście pism o tożsamej treści co pismo z dnia 18 sierpnia 2015 r. a różniących się jedynie datą. W związku z powyższym pismo z dnia 18 sierpnia 2015 r. zostało uznane za sprzeciw na postanowienie z dnia 16 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Według art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ponadto zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie, rozpoznanie wniosku skarżących zostało ograniczone do kwestii ustanowienia pełnomocnika, albowiem, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a. P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych należy zauważyć, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, w myśl art. 252 § 1 P.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownych wyjaśnień. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 13/15, LEX nr 1640572). W przedmiotowej sprawie skarżący oświadczyli, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, zamieszkują w lokatorskim lokalu mieszkalnym o powierzchni 46 m2, nie mają żadnych papierów wartościowych, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Źródłem ich utrzymania jest emerytura S. H. w wysokości 3.183,19 zł brutto miesięcznie oraz renta inwalidzka U. H.w wysokości 1.169,93 zł brutto miesięcznie. Ponadto udokumentowali niektóre koszty utrzymania lokalu mieszkalnego, w szczególności czynszu – 114 zł, wywozu śmieci – 24 zł oraz prądu – 416 zł. Dodatkowo wskazali, że z uwagi na stan zdrowia U. H. ponoszą wydatki związane z zakupem środków higienicznych i lekarstw, które wynoszą miesięcznie w przybliżeniu 500 zł. Tym samym, w ocenie Sądu, zestawienie miesięcznych dochodów skarżących z udokumentowanymi wydatkami pozwala stwierdzić, że skarżącym pozostają do dyspozycji środki, z których mogliby opłacić koszty usług świadczonych przez profesjonalnego pełnomocnika. A zatem zdaniem Sądu skarżący nie wykazali, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie ich wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.