IV SA/Gl 35/14
WyrokWSA w Gliwicach2014-11-18
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kalaga - Gajewska, Beata Kozicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że opieka sprawowana przez matkę nad dorosłym, niepełnosprawnym synem pracującym w zakładzie pracy chronionej nie ma charakteru ciągłego i systematycznego, a tym samym nie uzasadnia rezygnacji z zatrudnienia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji uchybiły przepisom postępowania administracyjnego, w szczególności w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego i oceny zebranego materiału dowodowego. Sąd wskazał na potrzebę wyjaśnienia, dlaczego w identycznym stanie faktycznym organ pierwszej instancji w przeszłości przyznał świadczenie pielęgnacyjne, a obecnie odmówił jego przyznania, nie wykazując istotnych zmian w sytuacji strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego J.K. z tytułu opieki nad synem D.K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji uznał, że opieka sprawowana przez matkę ma charakter pomocy, a nie stałej opieki, która uzasadniałaby rezygnację z zatrudnienia, zwłaszcza że syn jest zatrudniony w zakładzie pracy chronionej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, wskazując na uchybienia proceduralne organów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] roku nr [...].
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] organ pierwszej instancji - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Wójta Gminy G. odmówił przyznania J.K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad D.K. uzasadniając, iż zdaniem organu opieka ze strony J.K. jest pomocą osobie, która legitymuje się orzeczeniem o znaczny stopniu niepełnosprawności a nie stałą opieką. Pomoc ta nie powinna być powodem rezygnacji z zatrudnienia lub jego nie podejmowania (musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy).
Od decyzji tej strona odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji nie dokonał oceny stanu faktycznego, bez jego dostatecznego wyjaśnienia, czym dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Wójta Gminy G., decyzją z dnia [...]r. Nr [...] odmówił przyznania J.K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem D.K.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że na podstawie art. 23 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w celu weryfikacji okoliczności, o których mowa w art. 17 tej ustawy zlecono pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, opisując jakie okoliczności winien potwierdzić i ustalić. W trakcie wywiadu ustalono, że J.K. sprawuje opiekę nad synem i ta opieka ma charakter pomocy. Pomoc polega na: przygotowaniu śniadania, pilnowaniu syna aby się umył, ubrał i organizowaniu czasu wolnego dla syna. Ustalono, że syn D.K. pracuje w Zakładzie A w W. na 0,55 etatu na trzy zmiany i do pracy dojeżdża samodzielnie autobusem. W celu uzupełnienia wywiadu środowiskowego w dniu 09 października 2013 r. zlecono pracownikowi socjalnemu odebranie oświadczeń: od męża strony czy opiekuje się synem, jeśli tak to w jaki sposób; od Pani J.K., jakie wykonuje czynności opiekując się synem; na czym polega sprawowanie przez nią opieki nad synem w czasie, kiedy syn wykonuje pracę w Zakładzie A w W.; czy J.K. podjęłaby zatrudnienie np. w niepełnym wymiarze czasu pracy trakcie pracy syna; czy sprawowanie przez J.K. opieki nad synem uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W trakcie wizyty pracowników socjalnych w dniu 16 października 2013 r. strona nie była w stanie od razu odpowiedzieć na pytania i poinformowała, że udzieli odpowiedzi w ciągu dwóch dni. W dniu 18 października 2013 r. strona oświadczyła pracownikowi socjalnemu, że informacje dotyczące sprawowanej opieki nad synem zawarła w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Nie udzieliła natomiast odpowiedzi na zadane jej pytanie czy poszukiwała pracy, składała gdzieś podanie o pracę, swoje CV. Reasumując organ stwierdził, że sprawowanie przez stronę opieki nad synem D.K. nie odbiega od standardowych działań rodzica opiekującego się dzieckiem. Opieka ta nie jest sprawowana w sposób ciągły i systematyczny, polega przede wszystkim na zaspokajaniu potrzeb bytowych. Wskazał, że D.K., osoba wobec której ma być świadczona opieka, od 2008 r. jest zatrudniony w Zakładzie A, Zakładzie [...] w W. na stanowisku pracz w wymiarze 0,55 etatu i z tego tytułu pobiera wynagrodzenie. Praca dla D.K. jest formą rehabilitacji społecznej i zawodowej oraz formą wspierającąjego rozwój, pod stałym nadzorem instruktorów terapii zajęciowej. Zdaniem organu zakres sprawowanej przez J.K. opieki nie wyklucza możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej np. w niepełnym wymiarze czasu pracy, tym bardziej, że osoba niepełnosprawna pracuje na 0,55 etatu i jest pod stałym nadzorem instruktorów terapii zajęciowych. Jeżeli zatem taką opiekę przez 5 dni w tygodniu przejmuje inny podmiot - pracodawca, to brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto organ pierwszej instancji podkreślił, że J.K. nie jest jedyną osobą mogącą zapewnić ewentualną opiekę uprawnionemu. Mąż strony jest emerytem i jako druga osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności powinna także sprawować opiekę nad swoim synem. Podsumowując organ stwierdził, że J.K. nie sprawuje opieki nad niepełnosprawnym synem w sposób ciągły i systematyczny, a opieka ma charakter pomocy. Zakres sprawowanej opieki (pomocy) nie wyklucza możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Tym samym strona nie spełnia ustawowej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym synem.
Strona wniosła odwołanie od tej decyzji. Stwierdziła, że decyzja nie uwzględnia przesłanek uprawniających ją do świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo tego, że spełnia realne i rzeczywiste przesłanki do świadczenia pielęgnacyjnego związku z opieką nad niepełnosprawnym synem D.K. Wskazała na faktyczne przesłanki do przyznania jej ww. świadczenia: D.K. jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, jego niepełnosprawność powstała przed 16 rokiem życia, z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; zrezygnowała z zatrudnienia, kiedy syn był w wieku przedszkolnym, nie podejmowała i nie podejmuje zatrudnienia zawodowego z racji sprawowanej opieki nad synem. Prawo do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego wynika również z powodu, że: nie pobiera żadnego dodatkowego świadczenia na syna; niepodejmowania zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad synem; przyznanie przedmiotowego świadczenia nie jest uzależnione od kryterium dochodowego rodziny; ustawa nie precyzuje na czym powinna polegać opieka nad osobą niepełnosprawną zatem nie jest zgodne z Konstytucją RP, aby organ samodzielnie decydował o tym, czy jako matka, która opiekuje się niepełnosprawnym synem, faktycznie sprawuje opiekę czy może udziela synowi pomocy, nie wskazując żadnych dowodów; ustawa nie precyzuje, iż w momencie kiedy ojciec dziecka przechodzi na emeryturę to przejmuje opiekę; ustawa nie precyzuje, że osoby na które przysługuje świadczenie pielęgnacyjne nie mogą przebywać w: przedszkolach, szkołach, szkołach życia, WTZ, ZAZ itp. (instytucje te nie sprawują całodobowej opieki nad niepełnosprawnymi); pracownicy GOPS nie mogą na podstawie dwóch krótkich wizyt oceniać jej sytuacji, ani tez precyzować czy sprawuje faktyczną opiekę czy też nie, nie są osobami kompetentnymi do wyrokowania w ww. sprawie; ustawodawca nie określa na czym powinna polegać opieka, nie może zatem takie przypuszczenie stanowić podstawy (dowodu) do odmowy przyznania świadczenia; organ pomocy społecznej bazuje na prawdopodobieństwie, iż jedynie sprawuje pomoc synowi, nie przedstawia żadnego dowodu w tej sprawie. Strona wniosła o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym synem D.K.
Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 16 lipca 2013 r. J.K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad D.K. (ur. [...]r.). Do akt sprawy dołączyła kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r., którym D.K. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności z wskazaniami: niezdolny do podjęcia zatrudnienia, uczestnictwa w terapii zajęciowej - wskazane warsztaty terapii zajęciowej, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, orzeczenie wydano na stałe Złożyła oświadczenie, że nie podejmuje zatrudnienia celem sprawowania opieki nad synem, nie pobiera żadnych świadczeń z ZUS, KRUS i urzędu pracy. W dniu 25 lipca 2013 r., w oparciu o art. 23 ust. 4aa ustawy o świadczeniach rodzinnych został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania strony, w celu weryfikacji okoliczności istotnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na D.K. Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że rodzina strony jest pięcioosobowa: strona - nie pracuje zawodowo, mąż (lat 55) - emeryt, dzieci: K.K. - uczennica III klasy liceum ogólnokształcącego, K. K. - uczennica klasy I gimnazjum i D.K. - niepełnosprawny. D.K. pracuje w Zakładzie A w W. na stanowisku: pracz, prasowacz na 0,55 etatu i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości netto ok. 600,00 zł miesięcznie. W ramach zatrudnienia ma 1 godzinę rehabilitacji. Ponadto syn D. otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł miesięcznie. Rodzina prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Opieka i dozór nad osobą niepełnosprawną sprawowany jest przez członków rodziny. Z części VII wywiadu środowiskowego "Ocena sytuacji osoby/rodziny i wnioski pracownika socjalnego" wynika, że D.K. od 2008 r. pracuje w Zakładzie A w W. na trzy zmiany, od poniedziałku do piątku po ok. 4 godziny dziennie, tym ma 1 godzinę rehabilitacji. Do pracy dojeżdża samodzielnie autobusem. Pracownik socjalny zaznaczył, że J.K. oświadczyła, iż zawsze jest pod telefonem w razie gdyby syn pomylił autobusy i wsiadł do niewłaściwego autobusu i potrzebował jej pomocy. Pomoc synowi polega na tym, że ok. godz. 520 przygotowuje mu śniadanie, gdy jedzie do pracy na pierwszą zmianę -wyjeżdża o godz. 607, wraca o 1315, jest w stanie sam się umyć, ubrać ale musi go dopilnować, aby odpowiednio wykonał te czynności. Zakupy i przygotowanie obiadu zajmują jej ok. 3 godziny dziennie, sprzątanie pokoju syna, pranie i prasowanie ubrań syna zajmuje ok. 1 godz. dziennie, organizowanie czasu wolnego dla syna zgodnie z jego zainteresowaniami (wernisaże, pogadanki, promocja książki) czy wyjazd na zakupy np. odzieży dla syna zajmują ok. 4 godz. w miesiącu, przygotowanie kolacji ½ godziny dziennie, ok. 1 godziny dziennie zajmuje stronie rozmowa z synem w formie relaksacji, słuchanie muzyki lub wspólne oglądanie filmu. Podała, że nie uczęszcza z synem na wizyty kontrolne (iż nie ma takiej potrzeby). Od 2001 r. syn D.K. nie musi przyjmować leków na [...].
Kolegium podniosło, że J.K. pracowała na kopalni od 1981 r. do 1990 r. Musiała zrezygnować z pracy ze względu na konieczność opieki nad synem D. i kolejnym dzieckiem –M. ur. [...]r. Nadto strona twierdziła, że nikt inny nie mógłby sprawować opieki nad synem, gdyż tylko ona ma prawo jazdy (mąż nie posiada).
Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn.zm.) obowiązującym od 1 stycznia 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
1) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
2) innym osobom , na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie z wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Przy tym zgodnie z ust. 1 b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Kolegium Odwoławcze po analizie stanu faktycznego sprawy stwierdziło, że J.K. nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem D.K. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że syn J.K. – D.K. jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu i zgodnie z orzeczeniem wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a jego niepełnosprawność powstała przed 18-tym rokiem życia, niepełnosprawność ma charakter stały, a na J.K. - matce ciąży obowiązek alimentacyjny. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie można pominąć faktu, iż osoba wymagająca opieki osoby drugiej jest zatrudniona nieprzerwanie od 2008 r. i przez 5 dni w tygodniu łącznie z dojazdami do pracy i powrotem do domu, przebywa przez ok. 7 godzin poza domem. Tym samym strona przez tyle godzin nie sprawuje nad synem opieki, nie dowozi syna na rehabilitację, ponieważ ma on codziennie godzinę rehabilitacji w zakładzie pracy. Strona nie określiła na czym polega sprawowanie opieki nad synem, gdy jest w pracy. W pierwszym odwołaniu podała jedynie, że pozostają w kontakcie telefonicznym i zawsze jest gotowa aby pojechać do W. oraz, że pełna opieka nad synem spoczywa na niej, albowiem mąż nie posiada prawa jazdy. Nie podała jednak czy takie przypadki się zdarzają i jak często. Ten argument strony, nie zasługuje na uwzględnienie jako przeszkoda w podjęciu zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, ponieważ ojciec syna – K.K., osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny jest już na emeryturze, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i może w każdej chwili udzielić synowi pomocy gdyby jej potrzebował. W pierwszym odwołaniu od decyzji odmownej strona zarzuciła organowi pierwszej instancji, że swoje uzasadnienie oparł na opinii i przypuszczeniach pracownika socjalnego, iż nie sprawuje opieki nad synem D., lecz pomoc, które nie zostały poparte faktycznymi dowodami m.in. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności syna, faktem, że zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad synem, faktem, że sprawuje tę opiekę w sposób należyty. Jednakże gdy pracownik socjalny w uzupełnieniu wywiadu środowiskowego zadał stronie konkretne pytania w większości nie udzieliła na nie odpowiedzi, na co organ wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Kolegium podawane przez stronę czynności jakie wykonuje w ramach sprawowanej opieki nad synem, jak przygotowanie synowi śniadania, kolacji, robienie zakupów, przygotowanie obiadu, pranie, prasowanie, sprzątanie nie odbiegają od czynności, które wykonują wszystkie osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Czynności te polegają przede wszystkim na zaspokojeniu potrzeb bytowych i nie mogą one być uznane za uniemożliwiające jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Ponadto wymienione czynności wykonuje nie tylko dla syna, ale dla całej rodziny, która liczy 5 osób. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu, konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może ono być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Kolegium Odwoławcze podziela opinię organu pierwszej instancji zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że strona nie jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji, mąż strony powinien także sprawować opiekę nad synem oraz, że zakres sprawowanej przez stronę opieki nie wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Intencją ustawodawcy było aby poprzez świadczenie pielęgnacyjne udzielić pomocy tym osobom, które rzeczywiście nie mogą pracować nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Podsumowując Kolegium stwierdziło, że strona nie sprawuje nad synem opieki w sposób ciągły i nie jest jedyną osobą która może sprawować tę opiekę, a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że strona nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad synem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżaca J.K. podobnie jak w odwołaniu wskazała, iż "spełnia podstawowe realne i oczywiste przesłanki" wskazujące, iż ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem: zrezygnowała z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem; syn jest osoba niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu nie pełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji oraz niepełnosprawność syna powstała przed 16 rokiem życia. Zaznaczyła, że świadczenie pielęgnacyjne po raz pierwszy zostało jej przyznane przez GOPS w G. decyzją z dnia [...]r. NR [...] bezterminowo i od tego czasu jej sytuacja życiowa nie uległa zmianie. Odebranie jej przyznanego świadczenia jest naruszeniem konstytucji, tj. zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady praw nabytych. Nie zgodziła się z decyzją Kolegium, uważa, że jest niesprawiedliwa, krzywdząca i stronnicza. Podała, że zapewnia synowi osobistą długotrwałą opiekę -17 godzin dziennie (pomijając czas spędzony przez syna w ZAZ w W.). Syn pomimo swoich 28 lat nie jest w stanie samodzielnie egzystować w społeczeństwie. Stwierdziła, ze obowiązkiem Państwa jest kierowanie się dobrem osób niepełnosprawnych a nie szukaniem oszczędności ich kosztem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych.
Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456) w tym przepis art. 17 ust. 1 stanowiący, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W ust. 1 b tego przepisu dodatkowo wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać trzeba, że kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było w niniejszej sprawie, czy skarżąca spełnia wymogi do przyznania jej wnioskowanego świadczenia.
Bezspornym w sprawie pozostaje, że z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r. wynika wprost, że D.K. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, która powstała przed ukończeniem 16 roku życia. Nadto wskazano tamże, że wymieniony ma wskazane warsztaty terapii zajęciowej oraz wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Bezspornym pozostaje również, że skarżąca niezmiennie oświadcza, że zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad synem D.
W tej sytuacji oczywistym jest to, że skarżąca spełnia wszystkie warunki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem.
Godzi się zauważyć, że poprzednio, a to z mocy decyzji organu I instancji z dnia [...]r., Nr [...] skarżącej przyznano – bezterminowo – świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad synem D.
Z analizy akt sprawy nie wynika by od tego czasu stan faktyczny sprawy uległ zmianie. Mimo tego (braku istotnych zmian stanu faktycznego) w sposób odmienny ten sam organ ocenił sytuację w której znajduje się rodzina skarżącej i ona sama, a organ odwoławczy bezkrytycznie ta ocenę podzielił.
Jak wynika bowiem wprost z wywiadu środowiskowego z dnia 25 lipca 2013 r. D.K. już od 2008 r. pracuje w Zakładzie A na 0,55 etatu (i choć to z wywiadu nie wynika, zapewne i wówczas dojeżdżał autobusem do pracy). Okoliczność ta w roku 2010 r., przy wydawaniu przez organ I instancji decyzji z dnia [...]r., Nr [...], po pierwsze nie została podniesiona w decyzji, a po drugie – co oczywiste - nie stanowiła podstawy do formułowania (co czynią organy obecnie) zarzutu skarżącej, że w czasie godzin pracy syna D. sama nie podejmuje zatrudnienia, choćby w ograniczonym zakresie.
Stąd też, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji wyjaśni, dlaczego w takim samym stanie faktycznym przyznał skarżącej w roku 2010 r. świadczenie pielęgnacyjne na syna D., a obecnie wdał decyzję całkowicie odmienną, nie wykazując przy tym w uzasadnieniu na jakichkolwiek istotne zmiany w sytuacji faktycznej skarżącej i jej syna D.
Sądowa kontrola decyzji sprowadza się do oceny zgodności postępowania organów administracji z przepisami postępowania administracyjnego. Kontrolując Sąd przede wszystkim bada takie kwestie, jak wyjaśnienie stanu faktycznego oraz wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Sąd ocenia, czy ustalony zgodnie z przepisami stan faktyczny został poddany należytej ocenie organów administracji oraz, czy ustalenia tego stanu pozostają w zgodzie z wynikami postępowania dowodowego. Powyższe w niniejszej sprawie doprowadziło Sąd do wniosku, że organy uchybiły przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.
Mając na uwadze powyższe uchybienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, z uwagi na potrzebę pełnego wyjaśnienia sprawy uchylił kontrolowane decyzje działając w oparciu o regulację art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uznając, że dostrzeżone uchybienia proceduralne mają wpływ na wynik sprawy.
Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło