IV SA/Gl 354/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. , na podstawie art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r. nr 1 poz. 7 z późn. zm.) uznano, iż pobrane przez K.L. kwoty wypłacone jej w okresie od [...] do [...]r. w łącznej wysokości [...] zł były nienależnie pobranymi świadczeniami z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu decyzji powołano się na fakt uzyskania, w okresie świadczeniowym, alimentów wyegzekwowanych przez komornika od dłużnika. Decyzja zawierała pouczenie o przysługujących środkach odwoławczych, terminach oraz sposobie ich wniesienia. Jak wynika z dokumentu przedstawionego na karcie 318 akt postępowania administracyjnego opisana wyżej decyzja doręczona została stronie w dniu [...] . W dniu [...]r. strona wniosła odwołanie od opisanej decyzji załączając do niego wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Wniosek ten umotywowała faktem nieznajomości prawa, a zatem nieumiejętnością polemiki z twierdzeniami przedstawionymi w doręczonej jej w dniu [...]r. decyzji. Podniosła, iż "niedawno" uzyskała informację o treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętego w sprawie podobnej do jej sprawy zakończonej decyzja z dnia do [...]r. nr [...], a stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny było odmienne od zaprezentowanego przez organy administracji. Uznała za zasadne przywrócenie jej uchybionego terminu w celu uzyskania ponownej oceny prawnej jej sprawy. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez K.L. jednocześnie odmawiając jej przywrócenie tego terminu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż ustawowy termin do wniesienia środka odwoławczego od zaskarżonej decyzji upłynął w dniu [...]r. Odwołanie złożone zostało natomiast [...]r. Kolegium wskazało, w powołaniu na treść art. 58 § 1 k.p.a., co należy rozumieć przez brak winy strony w niedochowaniu ustawowego terminu. Wymieniono przykładowe przeszkody, które mogłyby zostać uznane, jako przyczyny pozytywnego załatwienia wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślono, iż przeszkody te powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego, a strona nie mogłaby ich usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem organu odwoławczego strona nie uprawdopodobniła, by okoliczności, które stały się przyczyna opóźnienia terminu do wniesienia odwołania miały taki charakter. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K.L. wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. i wyjaśniła, iż o treści orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, które stało się przyczyna kwestionowania decyzji dowiedziała się w tydzień przed złożeniem odwołania. Wcześniej nie mogła powołać się na ten wyrok, gdy został on wydany dopiero w dniu [...] r. Stwierdziła, iż nawet dokładając należytej staranności, o której mowa była w zaskarżonym postanowieniu, nie byłaby w stanie dochować terminu do wniesienia odwołania. Zaznaczyła, iż nie ma dostępu do wydawanych przez sądy administracyjne orzeczeń i wyłącznie przypadkiem dowiedziała się o sprawie rozpoznawanej przez Naczelnym Sądem Administracyjnym o sygn. akt I OSK 597/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) zwanej dalej P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność lub niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do postanowień art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie przedstawionych rozważań należy stwierdzić, iż kontrola zaskarżonego postanowienia w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż odpowiada ona prawu, nie narusza bowiem ani przepisów prawa materialnego ani procesowego. Niezaprzeczalnym obowiązkiem organów administracji jest kierowanie się w toku postępowania zasadami wynikającymi z właściwej dla rozstrzyganej sprawy procedury. W rozpoznawanej sprawie regulację taką stanowił kodeks postępowania administracyjnego. Mając na względzie jedną z podstawowych zasad, jakim odpowiada procedura administracyjna, a to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., przypomnieć trzeba, iż decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a po myśli wskazanego przepisu, decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Warunkiem pozwalającym na przeprowadzenie merytorycznego postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, za wyjątkiem przypadków, o których stanowi przepis art. 16 § 1 in fine k.p.a. jest przeto skuteczne wniesienie odwołania. O skuteczności odwołania decyduje zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania (art. 129§ 2 k.p.a.). Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Bez wątpienia można przeto stwierdzić, iż jednym z ważniejszych obowiązków organu odwoławczego jest badanie, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, gdyż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Przywołując treść art. 129 § 2 w związku z art. 57 § 1 k.p.a., staje się oczywiste, iż termin do wniesienia odwołania biegnie dla strony od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji. Tym samym, analiza zdarzenia, jakim jest doręczenie decyzji ma istotne znaczenie dla oceny terminowości odwołania. Jednocześnie wskazać trzeba, iż ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu ograniczając jednakże takie sytuacje ściśle wyznaczonymi przesłankami. Stosownie do treści art. 58 § 1 i 2 k.p.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: 1. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2. wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3. jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku złożenie odwołania); 4. strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przepisy regulujące przywracanie terminu nie ustanawiają hierarchii ważności przesłanek w nich ustanowionych. Znaczy to, że niespełnienie choćby jednej z nich przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała czwartej z wymienionych przesłanek. Należy podkreślić, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można bowiem mówić w sytuacjach niezależnych od zainteresowanego, w których nie miał on wpływu na zdarzenie, określane często jako losowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy strona nie była w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem (własnym bądź innych), życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Taką przeszkodą może być przykładowo nagła choroba, nadzwyczajne utrudnienia wynikające z warunków atmosferycznych, czy też nieprzewidziane obiektywnie utrudnienia komunikacyjne. Nieznajomość prawa, czy nieumiejętność jego samodzielnej interpretacji nie stanowi natomiast o braku winy w niedochowaniu ustawowego terminu do wniesienia środka odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 1366/09, w którym wyrażony pogląd w pełni podziela rozpoznający sprawę skarżącej Sąd). Skarżąca upatrywała natomiast przyczynę niedochowania terminu do złożenia odwołania w braku wiedzy, przed upływem terminu do wniesienia środka odwoławczego, o stanowisku zaprezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w innej, podobnej tematycznie, sprawie. Pojawienie się w obrocie prawnym korzystnej dla strony interpretacji przepisu prawa stanowiącego podstawę materialną wydanej wobec niej decyzji administracyjnej nie otwiera jej jednak drogi do wzruszenia ostatecznej decyzji w drodze odwołania. Hipotetycznie rzecz rozważając, można uznać, iż byłaby to ewentualna podstawa do domagania się zastosowania środków nadzwyczajnych, a to instytucji określonej w art. 155 k.p.a. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony w prowadzonym postępowaniu do rozważenia powyższej kwestii. Biorąc przeto pod uwagę wskazane przez skarżącą przyczyny uchybienia terminu, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, iż skarżąca nie zdołała wykazać braku zawinienia wymaganego dla jego przywrócenia. Wobec powyższego, skoro Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów administracji naruszenia przepisów zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, nie było podstaw do wzruszenia zaskarżonego postanowienia. Z tych względów, na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.