IV SA/Gl 355/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2013 r. sprawy ze skargi K.H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie może być ona wykonana. Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] znak [...] K. H. została uznana za osobę bezrobotną. Następnie decyzją tego organu z dnia 16 kwietnia 2010 r. znak [...] orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 10 kwietnia 2010 r. w związku z otrzymaniem środków na podjęcie działalności gospodarczej. Postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 123, art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1 i 2 k.p.a., wznowione zostało z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia 16 kwietnia 2010 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej . W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wyszły na jaw nowe okoliczności istotne dla sprawy. W dniu 10 sierpnia 2011 r. wpłynęło do Urzędu Pracy w K. oświadczenie K. H. wraz z decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., z których wynika, że od dnia 1 marca 2010 r. w/wym. przyznano rentę rodzinną. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za bezrobotnego nie może być uznana osoba, która nabyła prawo do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) w trybie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł o uchyleniu decyzji z dnia 16 kwietnia 2010 r. o utracie przez K. H. statusu osoby bezrobotnej z dniem 10 kwietnia 2010 r. z powodu otrzymania jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej i orzekł o utracie przez w/wym. statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2010 r. z powodu nabycia prawa do renty rodzinnej, w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wynika, że stronie od dnia 1 marca 2010 r. przyznano rentę rodzinną, co wobec dyspozycji art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oznacza, że od tego dnia strona nie miała prawa do statusu osoby bezrobotnej. K. H. wniosła odwołanie od tej decyzji, której zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W uzasadnieniu podniosła, że w dniu 9 kwietnia 2010 r. podpisała umowę dotyczącą przyznania jej środków na działalność gospodarczą. Warunkiem dla ważności tej umowy było posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Decyzję o przyznaniu renty rodzinnej, na jej wniosek z dnia 17 marca 2010 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął w dniu 29 marca 2010 r., przy czym decyzja ta została nadana dopiero w dniu 26 kwietnia 2010 r., o czym świadczy pieczęć pocztowa na kopercie. Umowę w dniu 9 kwietnia 2010 r. podpisała więc w dobrej wierze nie mając informacji o przyznaniu renty rodzinnej. Jednocześnie podnosiła, że decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2010 r. prowadzi do unieważnienia umowy z dnia 9 kwietnia 2010 r., natomiast konieczność zwrotu kwoty dofinansowania spowoduje utratę przez nią płynności finansowej niwecząc cel tej instytucji. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr[...] , wydaną na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba spełniająca warunki określone w cytowanym przepisie, która jednocześnie nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, które w 2010 r. wynosiło 1317, 00 zł, a odwołująca od 1 marca 2010 r. pobierała rentę w wysokości 1206,90 zł. O fakcie tym organ I instancji dowiedział się w dniu 10 sierpnia 2011 r. Dalej organ odwoławczy przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Nadto wskazał, że organ po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięci istoty sprawy uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi podstawy do jej uchylenia z art. 145 § 1 k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Wskazał także, iż w myśl art. 33 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o jakich mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c tej ustawy. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że od 1 marca 2010 r., tj. od dnia nabycia renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę odwołująca się nie spełniała warunków, o których mowa w art. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy, a więc z tym dniem utraciła prawo do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Wobec tego decyzję o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 10 kwietnia 2010 r. należało uchylić i orzec o utracie tego statusu z dniem 1 marca 2010 r. z powodu nabycia prawa do renty rodzinnej. Organ nadmienił, że sprawa zwrotu przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej zostanie rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu. Na powyższą decyzję K. H. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając jej naruszenie art. 8 k.p.a. przez brak współpracy i wzajemnej informacji organów administracji publicznej tj. ZUS i Urzędu Pracy w K., co naraziło ją na szkodę. Skarżąca zarzuciła także działanie sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawa określoną w art. 2 Konstytucji poprzez naruszenie praw nabytych w dobrej wierze. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie jej wykonania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca przytoczyła okoliczności faktyczne sprawy akcentując, że zawierając w dniu 9 kwietnia 2010 r. umowę w sprawie środków na działalność gospodarczą nie miała świadomości przysługującego jej prawa do renty rodzinnej, gdyż decyzja ZUS została nadana dopiero w dniu 26 kwietnia 2010 r. Zdaniem skarżącej przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie kierowano się konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawa a także zasadami postępowania administracyjnego polegającymi na rzetelnym i budującym zaufanie traktowaniu obywateli oraz dbałości o ich interes. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, iż składając wniosek o przyznanie renty rodzinnej skarżąca powinna liczyć się z otrzymaniem decyzji pozytywnej w tym zakresie i wziąć pod uwagę to, że przyznanie prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę powoduje utratę statusu bezrobotnego, a co za tym idzie niemożność otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej, o czy została prawidłowo pouczona w dniu rejestracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Jednocześnie po myśli art. 134 §1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skargę należało uwzględnić. Orzekające w sprawie organy wydawały decyzje w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Jest to nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji ostatecznych z uwagi na wadliwość postępowania poprzedzającego wydanie takich decyzji. Wznowienie postępowania administracyjnego może nastąpić tylko w w warunkach określonych w ustawie z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie k.p.a.). W art. 145 § 1, 145a § 1 oraz 146b § 1 k.p.a. przedstawiony jest zamknięty katalog podstaw wznowieniowych. W postępowaniu tym występuje zatem autonomiczny przedmiot postępowania niezależny od postępowania zwykłego, stanowiący jedną z taksatywnie wyliczonych podstaw wznowienia. W rozpoznawanej sprawie postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] przytacza formalnie podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., polegającą na ujawnieniu się nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Zarówno postanowienie z dnia [...] jak i wydana następnie decyzja organu I instancji nie wyjaśnia natomiast, jaka nowa okoliczność, czy dowód, daje powód do wznowienia postępowania. W postanowieniu jak i w uzasadnieniu tej decyzji wskazuje się jedynie, iż strona z dniem 1 marca 2010 r. nabyła prawo do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz, że w związku z tym utraciła status osoby bezrobotnej z tym dniem, a nie z dniem 10 kwietnia 2010 r. na mocy decyzji ostatecznej z dnia 16 kwietnia 2010 r. Organ odwoławczy także w ogóle nie wyjaśnia podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.. Tymczasem okoliczność nabycia prawa do renty rodzinnej od dnia 1 marca 2010 r. nie odpowiada hipotezie wskazanego przepisu. Niewątpliwie fakt przyznania skarżącej renty rodzinnej był okolicznością nową i nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej. Jednakże organy w ogóle nie wyjaśniły, czy okoliczność ta istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej z dnia 16 kwietnia 2010 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja o przyznaniu skarżącej prawa do renty rodzinnej wydana została przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. w dniu 29 marca 2010 r.. Natomiast z twierdzeń skarżącej wynika, że decyzja ta została nadana na jej adres dopiero w dniu 26 kwietnia 2010 r. , a zatem już po wydaniu decyzji z dnia 16 kwietnia 2010 r. o pozbawieniu jej statusu osoby bezrobotnej. Kwestia dotycząca daty doręczenia tej decyzji miała istotne znaczenie w sprawie, bowiem dopiero w tej dacie, decyzja organu emerytalno - rentowego przyznająca skarżącej rentę rodzinną weszła do obrotu prawnego. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. okoliczności lub dowody powodujące konieczność wznowienia postępowania powinny były istnieć w dniu wydania decyzji w postępowaniu mającym podlegać wznowieniu. W tej sytuacji o ile przedmiotowa decyzja ZUS weszła do obrotu prawnego już po wydaniu decyzji ostatecznej o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej, nie może być zakwalifikowana ani do okoliczności, ani do dowodów, które by istniały w dniu wydania tej decyzji. Natomiast w sytuacji, gdy nowa okoliczność, jaką jest nabycie prawa do renty rodzinnej, wynikała dopiero z decyzji organu emerytalno-rentowego przyznającej to prawo, to nie można przyjąć, że istniała wcześniej. Tym samym fakt, że renta rodzinna została przyznana skarżącej za okres wsteczny od 1 marca 2010 r. nie oznacza, że w dniu wydania decyzji ostatecznej o utracie statusu osoby bezrobotnej, tj. 16 kwietnia 2010 r. istniała nowa okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 721/06; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 1 lutego 2007 r. II SA/Rz 945/06). Tymczasem jak już wskazano organy w ogóle kwestii dotyczących przesłanek wznowienia nie badały. Powołały się natomiast na przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), zgodnie z którym bezrobotnym jest osoba, która nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jednakże już dosłowne odczytanie tego przepisu świadczy o tym, że niespełnienie wskazanego wymogu występuje wówczas, gdy strona ma już ustalone prawo do renty rodzinnej w określonej wysokości, a więc ma przyznane to świadczenie. Nie następuje to z mocy samego prawa, gdyż do uzyskania renty rodzinnej w określonej wysokości niezbędne jest wydanie decyzji w trybie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Tak więc ustalenie prawa do renty rodzinnej i jej wysokości z mocą wsteczną od określonej daty nie może być traktowane tak, jakby już w tej dacie strona nabyła to prawo w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia (...). Natomiast tego rodzaju sytuacje w stosunku do osób, które nabyły status osoby bezrobotnej, a którym w okresie późniejszym przyznano prawo do renty rodzinnej reguluje odrębny przepis prawa materialnego, tj. art. 78 ust. 4 tej ustawy. Przepis ten ma zastosowanie również do sytuacji, gdy wymienione tam świadczenia z ubezpieczeń społecznych zostaną przyznane za okres wsteczny. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że postępowanie wznowieniowe prowadzone we wskazanym zakresie narusza przepisy prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższych wywodów Sądu właściwy organ ponownie rozważy przesłanki wznowienia postępowania, zaś podejmując stosowne czynności uwzględni te wywody. Z tych względów, działając na zasadzie art.145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku orzeczono na podstawie art.152 P.p.s.a. Natomiast Sąd nie miał podstaw do zasądzenia kosztów postępowania, o co wnosiła skarżąca, bowiem sprawa niniejsza korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. b P.p.s.a.), a skarżąca nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, jak również do czasu zamknięcia rozprawy nie złożyła zestawienia koniecznych wydatków związanych ze sprawą (art. 210 § 1 P.p.s.a.), o czym prawidłowo została pouczona w piśmie tut. Sądu z dnia 8 lutego 2013 r., zawiadamiającym o terminie rozprawy.