IV SA/Gl 36/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Referent Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2008r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie stwierdził u T. K. choroby zawodowej w postaci [...], wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115). W uzasadnieniu powołał się na orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...], w których wykluczono istnienie tej choroby zawodowej. Dlatego, zdaniem organu, mimo że strona będąc zatrudniona w Przedsiębiorstwie A w Z. w latach [...]-[...] na stanowisku [...] oraz w latach [...]-[...] w Spółce A (obecnie Spółka B) na stanowiskach: [...],[...] i [...],[...], pracowała w warunkach [...], do stwierdzenia tej choroby dojść nie mogło na skutek jej nierozpoznania. W odwołaniu T. K. nie zgodziła się z tą decyzją i wniosła o ponowne rozpoznanie jej wniosku zgodnie z rozporządzeniem obowiązującym przed 2002 r. dołączając kopie wyników badań - [...] W toku postępowania odwoławczego organ drugiej instancji wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego w związku z tymi nowymi dowodami, z których wynika, ze w okresie kiedy obowiązywało poprzednie rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, a to rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r., lekarze sprawujący profilaktyczną opiekę nad pracownikami Spółki B rozpoznawali u T. K. [...]. Wskazując na orzecznictwo Sądu Najwyższego organ powziął wątpliwość czy rozpoznawany u w/wym. [...] spełnia wymagania definicji choroby zawodowej [...] z poz. [...] wykazu chorób zawodowych zamieszczonego w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych W piśmie z dnia [...] r. podpisanym przez Kierownika Poradni [...] oraz Kierownika Przychodzi Chorób Zawodowych wspomnianego Instytutu uznano za niesłuszne stwierdzenie, że nie rozpoznano choroby zawodowej powołując się na [...] nie powodujących skutków zdrowotnych. Wskazano, że w wydanych w sprawie orzeczeniach rozpoznano [...] (orzeczenie WOMP) oraz [...] typowej dla uszkodzenia spowodowanego [...] (orzeczenie Instytutu). Ponadto w ocenie autorów pisma przeprowadzenie badań profilaktycznych nie jest jednoznaczne z wszczęciem postępowania w sprawie rozpoznania choroby zawodowej. Nadmieniono, że pomimo przeciwwskazań badana nadal pracowała na swoim stanowisku do roku [...] r. ([...]) i dopiero wówczas została skierowana do Poradni Chorób Zawodowych. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymano w mocy powyższą decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie danego schorzenia jako choroby zawodowej wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych przez kompetentną placówkę diagnostyczną oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Następnie wskazał, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że podczas zatrudnienia w latach [...]-[...] T. K. była eksponowana na [...]. Przyznał, że pracowała ona w warunkach stwarzających ryzyko powstania [...]. Dalej podał, że w/wym. była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali u niej choroby zawodowej [...] i nie zakwalifikowali rozpoznanego [...] do poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Lekarze Instytutu stwierdzili, że rozpoznany [...] nie upoważnia do uznania choroby zawodowej, gdyż nie spełnia kryteriów określonych dla tej choroby zawodowej, tj. nie ma cech [...] oraz nie spełnia określonej [...] wynoszącego co najmniej [...] w [...]. Ponadto organ stwierdził, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie (karta oceny narażenia zawodowego z dnia [...] r. oraz skierowania na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...] r.) wynika, że postępowanie w sprawie choroby zawodowej u T. K. zostało wszczęte po rządami rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. Zatem wobec nierozpoznania choroby zawodowej w rozumieniu tegoż rozporządzenia nie było podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T. K. domagała się zmiany zaskarżonej decyzji i ustalenia u niej choroby zawodowej zarzucając organowi naruszenie norm Konstytucji oraz pominięcie całokształtu okoliczności faktycznych niezbędnych dla poczynienia prawidłowych ustaleń. W uzasadnieniu podniosła okoliczność stwierdzenia u niej [...] już w [...] r.. Wskazała, że okoliczności tej organ nie miał na względzie nieprawidłowo przyjmując za postawę wydania decyzji rozporządzenie z 30.07.2002 r. bez dostatecznego umotywowania prawnego. Dalej powołując się na brzmienie art. 230 k.p. wykazywała, że już w [...] r. lekarz wykonujący badania okresowe wydał przeciwwskazania do wykonywania pracy w warunkach narażających na [...], jednak pracodawca nie zastosował się do powyższego. Ponadto, zdaniem skarżącej definicja choroby zawodowej określona w § 2 rozporządzenia została zawężona do chorób ujawnionych w okresie narażenia zawodowego, albo nie później niż w okresie wskazanym w wykazie chorób zawodowych bez upoważnienia ustawowego. Powyższe wskazuje, że rozporządzenie jest niezgodne z Konstytucją a skarga zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przyjdzie wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (p. art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.). Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dlatego kontroli tej dokonują również z urzędu. Przeprowadzona w niniejszej sprawie ocena legalności zaskarżonej decyzji, a w jej ramach ocena zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu, wykazała, iż odpowiada ona prawu. Nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych ani przepisów procedury w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej na dzień wydania zaskarżonej decyzji określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) zwanego dalej rozporządzeniem. Przepis § 10 tegoż rozporządzenia nakazuje stosowanie dotychczasowych przepisów, a więc rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych tylko wówczas, gdy postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia zostało rozpoczęte przed dniem jego wejścia w życie, tj. przed dniem 3 września 2002 r. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie. Skierowania na badanie do jednostki orzeczniczej nie stosuje się, jeżeli zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej zostało dokonane przez lekarza w formie kopii skierowania o którym mowa w § 3 ust. 4 rozporządzenia. Zatem rozpoczęcie postępowania w rozumieniu § 10 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oznacza podjęcie czynności w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu zgłoszenia podejrzenia takiej choroby. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżąca została skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej przez lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne [...] r. Zatem nie ma podstaw do zakwestionowania podstawy prawnej wydanych przez organy obu instancji decyzji. Natomiast okoliczność przeprowadzenia badań profilaktycznych, na które powołuje się skarżąca, ujawniających [...] w czasie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z 1983 r. nie stanowi podstawy do zastosowania tegoż rozporządzenia, bowiem w okresie jego obowiązywania nie doszło do rozpoczęcia postępowania w rozumieniu powołanego wyżej § 10 ust.1 rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. Skarżąca nie wykazała, aby była skierowana na badanie do jednostki diagnostycznej uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych, czy też aby doszło do zgłoszenia podejrzenia tej choroby organom inspekcji sanitarnej przed 3 września 2002 r. Również z akt administracyjnych nie wynika aby taka sytuacja miała miejsce. Zresztą w skardze skarżąca sama przyznała, że dopiero w [...] r. została skierowana do Poradni Chorób Zawodowych. Zatem, wbrew twierdzeniom skarżącej, w sprawie zaistniały podstawy do rozpoznania sprawy w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Stosownie do § 2 ust. 1 tego rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przedmiotem badania organu są więc okoliczności stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a zatem fakt istnienia choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, ustalenie pracy w warunkach narażających na powstanie tej choroby oraz związku przyczynowego między chorobą zawodową, a tymi warunkami. Jak wynika z brzmienia wskazanej normy prawnej chorobą zawodową nie jest każde schorzenie, na które zapada pracownik w trakcie zatrudnienia, ale takie schorzenie, które wymienione zostało w wykazie chorób zawodowych. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do cyt. rozporządzenia. Pozycja ta obejmuje [...] spowodowany [...], wyrażony [...] o [...] w [...], obliczony jako [...]. Właściwymi do orzekania o rozpoznaniu lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej są lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). W rozpoznawanej sprawie organy sanitarne obu instancji - w oparciu o wyniki oceny narażenia zawodowego - zgodnie przyjęły, że skarżąca pracowała w warunkach, gdzie [...] był istotnym zagrożeniem dla [...]. Nie jest więc okolicznością sporną fakt świadczenia przez skarżącą pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Natomiast jednostki orzecznicze pierwszego i drugiego stopnia nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Z orzeczenia WOMP z dnia [...] r. wynika, że u skarżącej rozpoznano [...] wyrażony [...] dla [...], a dla [...]. Przy czym w badaniu [...] stwierdzono [...]. Lekarze Instytutu w orzeczeniu z dnia [...] r. rozpoznali u skarżącej [...] bez [...] oraz [...] dla wskazanych wyżej [...] i [...]. Zatem obie placówki nie rozpoznały u skarżącej choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych. Ich rozpoznanie swoim opisem nie odpowiada ustawowej definicji choroby zawodowej [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że u skarżącej brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych wobec jej nierozpoznania. Wskazać w tym miejscu należy, że tak sądy administracyjne jak i organy inspekcji sanitarnej prowadzące postępowania administracyjne w sprawie stwierdzania chorób zawodowych nie są uprawnione do poszerzania katalogu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych ... , jak również do rozszerzającej interpretacji tych przepisów prowadzącej w istocie do poszerzenia tego katalogu chorób. Przyjdzie stwierdzić, że organy administracji zachowały określony w rozporządzeniu tryb postępowania, wymagany przy ustalaniu choroby zawodowej, a dokonana przez nie ocena znajduje oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. W toku postępowania w przedmiocie choroby zawodowej skarżąca została poddana badaniom w dwóch jednostkach medycznych upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, zaś wyniki tych badań jednoznacznie potwierdzają, iż u skarżącej nie rozpoznano choroby określonej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Również Sąd nie znalazł powodu by wyniki te kwestionować. Zatem sam fakt świadczenia pracy w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej [...] nie stanowił wystarczającej przesłanki do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej [...], skoro nie rozpoznano u skarżącego tej choroby. Natomiast Sąd w obecnym składzie dostrzega wątpliwości co do zgodności z delegacją ustawową uzależnienia w przywołanym rozporządzeniu dopuszczalności zgłoszenia podejrzenia i rozpoznania choroby zawodowej od nieprzekroczenia określonego okresu po ustaniu narażenia, zwłaszcza w zakresie wymogu dokumentowania objawów chorobowych (por. też niepublikowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1614/06), jednakowoż nie mają one znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, bowiem kwestia ta nie stanowi przesłanki rozstrzygnięcia. Wobec powyższego przyszło stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zawarte w skardze zarzuty nie miały uzasadnienia. Dlatego skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).