IV SA/Gl 372/17

WyrokWSA w Gliwicach2017-09-14

Skład orzekający: Renata Siudyka, Teresa Kurcyusz-Furmanik, Małgorzata Walentek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej prawidłowo odmówił przyznania specjalnego zasiłku celowego osobie, której dochód przekracza kryterium dochodowe, mimo występowania trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej?
Ratio decidendi
Organ pomocy społecznej prawidłowo odmówił przyznania specjalnego zasiłku celowego, ponieważ dochód rodziny skarżącej przekraczał ustalone kryterium dochodowe, a sytuacja zdrowotna, choć trudna, nie stanowiła "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu ustawy. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie służy pełnemu zaspokajaniu potrzeb, a organ musi uwzględniać również interes publiczny i ograniczone środki finansowe.
Stan faktyczny
Skarżąca G. Ł. wnioskowała o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup węgla, obuwia zimowego i ortopedycznego. Organ odmówił, ustalając dochód rodziny przekraczający kryterium dochodowe, m.in. poprzez doliczenie 1/12 pożyczki na zakup samochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca kwestionowała sposób obliczenia dochodu i zarzucała organom dowolność w ocenie jej trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2017 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy H. na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 7, art. 8, art. 9, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 930 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r. poz. 1058) odmówiono G. Ł. prawa do specjalnego zasiłku celowego w łącznej wysokości 660 zł z przeznaczeniem na zakup 1 tony węgla w kwocie 550 zł, zakup obuwia zimowego dla syna w kwocie 60 zł, zakup obuwia do zajęć wychowania fizycznego w szkole w kwocie 25 zł, zakup wkładek ortopedycznych do bytów w kwocie 25 zł. Na podstawie wywiadu środowiskowego organ ustalił, że strona samotnie wychowuje dwóch małoletnich synów – M. i B. Jej dochodem jest renta socjalna z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz zasiłek pielęgnacyjny na niepełnosprawnego syna M. Również syn B. został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Renta socjalna strony w miesiącu wrześniu 2016r. wyniosła 644,63 zł, a zasiłki pielęgnacyjne dla M., B. i strony łącznie 459 zł. Strona otrzymuje zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w kwocie 387 zł oraz alimenty na synów w łącznej wysokości 1 000 zł. Łączny dochód rodziny ustalił organ w kwocie 2 490, 63 zł miesięcznie. Ustalając dochód rodziny organ zastosował obok art. 8 ust. 3, zgodnie z którym wyliczył powyżej wskazaną kwotę także art. 8 ust. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, gdyż wnioskodawczyni dokonała zakupu samochodu za kwotę 9 tysięcy złotych w dniu 1 lipca 2016r., a środki na zakup uzyskała z pożyczki od nieujawnionej organowi osoby. Kwotę tę organ rozliczył na 12 równych rat doliczając do dochodu strony w miesiącu wrześniu 1/12 uzyskanej pożyczki, t.j. 750 zł. Obliczony w ten sposób łączny dochód wyniósł 3 240,63 zł. Organ zauważył, że przekroczenie kryterium dochodowego wystąpiło bez względu na doliczenie do dochodu rodziny kwoty pożyczki co oznacza, że strona nie może uzyskać zasiłku celowego, a jedynie należy rozważyć możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego. Ustalając wydatki rodziny organ wskazał, zgodnej z oświadczeniem strony, że zapłaciła ona miesięczną ratę kredytu w wysokości 300 zł z tytułu wydatków związanych z utrzymaniem domu – 381,30 zł, na zakup leków i leczenia na synów i siebie - 600 zł, na dojazdy syna do szkoły w Z. 300 zł i 60 zł za posiłki dziecka w szkole. Łącznie wydatki miesięczne podane przez stronę wynosiły w miesiącu październiku 2016r. 1 641,30 zł. Na zaspokojenie pozostałych potrzeb rodzinie pozostało zatem 1599,33 zł. Strona wyjaśniła także, że wspomagają ją rodzice, a organ zwrócił uwagę, że synowie otrzymują nadto łącznie 1000 zł miesięcznie z tytułu świadczenia wychowawczego, które nie jest wliczane do dochodu rodziny, a pozwala na miesięczną spłatę pożyczki na samochód. Organ odwołał się do brzmienia art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w którym stwierdza się, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przytoczył także treść art. 3 ust. 3 i 4 tej ustawy, zgodnie z którymi rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wskazał nadto, że warunkiem przyznania specjalnego zasiłku celowego, po myśli art. 41 ust. 1 w/w ustawy jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku. Zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że drastyczne, dotkliwe w skutkach i daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie nalezą do zdarzeń codziennych, ani nawet do nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Szczególne przypadki, o których mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób spełniających kryterium dochodowe, że uzasadniają przyznanie szczególnej pomocy, co w konsekwencji prowadzi do zrównania sytuacji osób osiągających dochody przekraczające przyjęty przez ustawodawcę próg dochodowy z sytuacją osób, które takich dochodów nie uzyskują. Podkreślono, że świadczenia przyznawane z pomocy społecznej mają za zadanie pomagać osobom, które nie są w stanie samodzielnie zapewnić sobie i rodzinie zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych. Specjalny zasiłek celowy powinien być udzielony na niezbędne potrzeby bytowe, których zaspokojenie stało się niemożliwe wskutek wystąpienia nieprzewidzianych, nadzwyczajnych, wyjątkowych okoliczności. Zauważono, że z uwagi na niepełnosprawność wnioskodawczyni i jej obu synów, sytuacja rodziny jest trudna. Jednak, w ocenie organu, nie jest to sytuacja, która powstała nagle i nie spełnia szczególnie uzasadnionego przypadku, nie powoduje sytuacji rodziny odbiegającej od sytuacji rodzin nieprzekraczających progu kryterium dochodowego. Nadto rodzina strony nie pozostała bez opieki Ośrodka uzyskując w lutym 2016r.specjalny zasiłek celowy na zakup 1 tony węgla w wysokości 580 zł. W miesiącach styczniu i lutym opłacane były posiłki w szkole syna M. Organ przedstawił ceny węgla w składach opałowych Gminy ustalając, że kształtują się one od 550 do 705 zł za tonę. Ceny butów zimowych wnioskowanych przez stronę wynoszą 60 zł, a do ćwiczeń WF 25 zł. Organ przedstawił nadto sytuację finansową Ośrodka wykazując, że do końca bieżącego roku łączna kwota niezrealizowanych zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych wyniosła 75 722,77 zł, a w dyspozycji organu pozostało 6 452,23 zł. Stwierdzono, że obowiązkiem Ośrodka jest zabezpieczyć zasiłki celowe osób spełniających kryteria, z przeznaczeniem na pomoc w zaspokojeniu podstawowych potrzeb, a w toku jest obecnie 7 takich spraw. Mając na względzie wykazane uprawnienia i możliwości wnioskodawczyni na pokonanie własnymi środkami trudnej sytuacji życiowej rodziny, jak również ograniczone środki finansowe pozostające w dyspozycji organu odmówiono stronie prawa do specjalnego zasiłku celowego. W odwołaniu od opisanej powyżej decyzji strona zarzuciła niezgodność rozstrzygnięcia ze stanem prawnym i faktycznym. Zakwestionowała doliczenie do jej dochodu kwoty 750 zł z tytułu 1/12 pożyczki uzyskanej na zakup samochodu orz pobieranie trzech zasiłków pielęgnacyjnych, gdyż w rzeczywistości pobiera tylko dwa te świadczenia. Uznała także za niesłuszne stwierdzenie, że pobierając świadczenie wychowawcze posiada środki finansowe, gdyż świadczenia tego nie wlicza się do dochodu rodziny. Wskazała, że spełnia przesłanki do uzyskania specjalnego zasiłku celowego, co organ stwierdził przyznając jej specjalny zasiłek celowy na zakup węgla w lutym 2016r. Jej zdaniem spełnia te warunki również w grudniu 2016r. tym bardziej, że dochód jej zmniejszył się o 263 zł. Zarzuciła dowolność w działaniu organu, a także brak należytego działania ze strony Wójta Gminy w celu uzyskania większych środków finansowych na zaspokojenie pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Zauważono, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Kolegium wyjaśniło, że przyznawanie zasiłku celowego odbywa się na zasadach uznania administracyjnego. Jedną z przesłanek, od których zależy przyznanie zasiłku celowego jest kryterium dochodowe, które w przypadku osoby w rodzinie nie może przekroczyć 514 zł, a definicję dochodu zawiera art. 8 ust. 3-4 ustawy o pomocy społecznej. Przekroczenie kryterium dochodowego nie zawsze wyklucza wnioskodawcę z możliwości przyznania pomocy. Musi jednak zaistnieć szczególnie uzasadniony przypadek. Kolegium podzieliło ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji zaliczając do dochodu rodziny odwołującej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku rentę socjalną, trzy zasiłki pielęgnacyjne, zasiłki rodzinne wraz z dodatkami i alimenty synów, co łącznie stanowi kwotę 2 490,63 zł miesięcznie. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe, które dla trzyosobowej rodziny wynosi 1 542 zł. Opierając się na uzupełnionym przez organ I instancji materiale dowodowym wyjaśniono, że dopiero od grudnia 2016r. odwołująca otrzymuje tylko dwa zasiłki pielęgnacyjne. Organ odwoławczy uznał również za słuszne doliczyć do miesięcznego dochodu odwołującej 1/12 z kwoty 9 tysięcy zł pochodzących z pożyczki na zakup samochodu. Obliczając miesięczne wydatki rodziny odwołującej Kolegium stwierdziło, że po ich potrąceniu od dochodu, rodzinie pozostaje 849,33 zł na zaspokojenie własnych potrzeb. Zauważono, że małoletni otrzymują świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie 1 000 zł, a także pomoc w naturze i usługową ze strony rodziców odwołującej i ojca małoletniego syna B. Odwołując się do regulacji ustawowych organ zauważył, że pomoc społeczna zobowiązana jest wkraczać tam, gdzie rodzina lub osoba nie jest w stanie poradzić sobie sama. Nie wkracza natomiast wtedy, gdy to osoba wnioskująca o pomoc uważa za korzystne dla siebie skorzystać z takiego wsparcia. Nadto środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną są ograniczone, a w konsekwencji organy administracji powinny dzielić posiadane środki pomiędzy wszystkie osoby potrzebujące. Podkreślono, że odwołująca otrzymała wsparcie z pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego w lutym 2016r. w wysokości 580 zł z przeznaczeniem na zakup 1 tony węgla. Zaprzeczono twierdzeniom zawartym w odwołaniu, by dochód rodziny odwołującej zmalał w stosunku do analogicznego okresu w roku poprzednim, nawet jeśli nie uwzględni się pożyczki na samochód. Kolegium powtórzyło nadto argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnoszącą się do sytuacji finansowej ośrodka, w tym do ilości niezałatwionych wniosków, posiadanych do końca roku 2016r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach G. Ł. zarzuciła organom obu instancji naruszenie przepisów postępowania i błędne wyliczenie dochodu jej rodziny. Skarżąca stwierdziła, że organ w sposób dowolny dokonał analizy okoliczności sprawy i nie przedstawił ich oceny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazała, że brak definicji ustawowej terminu "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwala organom na elastyczne reagowanie na sytuacje, w których znalazły się rodziny o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Zdaniem skarżącej, szczególnym przypadkiem może być przewlekła choroba członka rodziny, która wpływa na ograniczenie możliwości zarobkowych i wiąże się też z nadzwyczajnym nakładem czasowym i finansowym dla ograniczenia skutków choroby. Zauważyła, że organy mają wystarczającą dokumentację dotyczącą stanu zdrowia jej rodziny jednak nie odniosły się do tego, czym naruszyły art. 7 i art. 77 K.p.a. Dotychczas traktowały jej sytuację jako szczególny przypadek biorąc pod uwagę jej niepełnosprawność, przewlekle choroby jej synów, ochronę macierzyństwa, a w tej kwestii nic się w jej rodzinie nie zmieniło. Skarżąca podkreślając, że zdaje sobie sprawę z tego, iż pomoc społeczna nie może stanowić dla niej systematycznego źródła dochodu zwróciła uwagę na racjonalnie prowadzony przez siebie budżet domowy zawierający wydatki na leczenie i leki, w tym nierefundowane badania niezbędne dla diagnostyki. Zauważyła, że w Konstytucji RP i w Europejskiej Karcie Społecznej wprost wskazany został, jako jeden z obowiązków władz publicznych, obowiązek udzielania pomocy osobom i rodzinom niepełnosprawnym. W skardze zakwestionowano nadto sposób obliczenia dochodu rodziny skarżącej, zarzucając bezpodstawne doliczenie kwoty trzeciego zasiłku pielęgnacyjnego, którego skarżąca nie otrzymuje i kwoty przeznaczonej na zakup samochodu, która, jak określiła skarżąca - nie została jej pożyczona lecz założona - co różni się tym, że nie musi kwoty tej spłacać systematycznie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Powtórzył w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu zaliczenia do dochodu kwoty za jaką skarżąca nabyła samochód organ stwierdził, że kwestia sposób rozporządzenia uzyskaną od innej osoby kwotą nie ma znaczenia dla oceny czy jest to dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Z tych więc względów uzyskanie kwoty 9 000 zł z przeznaczeniem na zakup samochodu nie mieści się w katalogu wyłączeń od dochodu. Posługując się terminologią Języka Polskiego wyd. PWN wskazał nadto, że pojęcia "pożyczka" i "założenie za kogoś" są pojęciami tożsamymi. Orzecznictwo sądów administracyjnych na gruncie art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej traktuje natomiast pożyczkę jako dochód. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016r. 1066, zwanej dalej P.u.s.a), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z przyznanymi mu kompetencjami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowana decyzja wydana została na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej – dalej "ustawa". Zgodnie z treścią jej art. 8 ust. 1 pkt 1 podstawowym obowiązkiem organu w sprawach wszczętych wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego jest zbadanie kryterium dochodowego wnioskodawcy, gdyż spełnienie tego kryterium jest podstawowym warunkiem przyznania wsparcia ze środków pomocy społecznej. Od zasady tej ustawodawca przewidział wyjątek, jakim jest zasiłek celowy specjalny, o którym mowa w art. 41 ust. 1 ustawy. Przepis ten nie jest zupełnie odrębną podstawą przyznania wsparcia ze środków pomocy społecznej co oznacza, że do otrzymania każdego z określonych w przepisach tych świadczeń niezbędne jest spełnienie wszystkich przesłanek wymaganych stosownie do celów i zasad pomocy społecznej wynikających z ustawy. Pomoc społeczna jako instytucja polityki społecznej państwa ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia i możliwości. Z założenia nie służy pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych. Nie jest bowiem możliwe zabezpieczenie wszystkich potrzeb zgłoszonych organom pomocy społecznej, jak również nie jest możliwe udzielenie wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Istotnym jest, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Wobec tego osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do samodzielnego podejmowania działań zmierzających do przezwyciężenia we własnym zakresie swoich problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, może jej zostać przyznana pomoc w określonej postaci. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych nie wynika, by skarżąca wykazywała w swoim budżecie takie braki, które nie pozwoliłyby jej z własnych środków na zakup wnioskowanego dla syna obuwia czy też dokonanie oszczędności w celu zakupu węgla na zimę 2016/2017. W przeciwieństwie do tego organ dokonał obliczeń środków finansowych pozostających w dyspozycji skarżącej wykazując, że po pokryciu podstawowych opłat rodzinie pozostają środki na inne potrzeby. Decyzja w zakresie przyznania tej formy pomocy, jak również w kwestii określenia jej wysokości, jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że organowi została przypisana swoboda decyzyjna, a wybór rozwiązania sprawy nie może zostać mu narzucony. Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. W przypadku zasiłków celowych organ działając w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej zobowiązany jest uwzględniać, że istotą tej formy wsparcia finansowego jest umożliwienie potrzebującym podmiotom życia w warunkach odpowiadających godności człowieka poprzez zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej, a sytuacja wnioskującego oceniana być powinna każdorazowo, jako indywidualny przypadek, przy czym rozstrzygnięcie organu nie może charakteryzować się dowolnością, lecz wynikać z wynikających wszechstronnie zebranego i szczegółowo przeanalizowanego materiału dowodowego. Z drugiej strony obowiązkiem organu jest rozważenie interesu publicznego przejawiającego się tu jako obowiązek właściwego rozdzielenia posiadanych środków, tak by zrealizować wsparcie dla wszystkich potrzebujących. Wynika z tego, że odmowa przyznania pełnej, czy też częściowej pomocy społecznej wymaga wykazania, że ilość posiadanych środków finansowych gminy nie pozwala na zaspokojenie interesu indywidualnego wnioskodawcy. Ustawa o pomocy społecznej ustanawia zasadę indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada fakultatywności polega na braku roszczenia po stronie osób i rodziny w zakresie przyznania świadczenia z pomocy społecznej na wskazany cel, w określonym przez wnioskującego rodzaju, formie i rozmiarze. Zasada indywidualizacji świadczeń nakłada konieczność indywidualnego rozpoznania zgłaszanych żądań oraz dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy. Nadto jak wcześniej Sąd zauważył, obowiązkiem organu jest każdorazowe rozważenie interesu publicznego przejawiającego się tu jako obowiązek właściwego rozdzielenia posiadanych środków, tak by zrealizować wsparcie dla wszystkich potrzebujących. Wynika z tego, że odmowa przyznania pełnej, czy też częściowej pomocy społecznej, może także wynikać z faktu braku posiadania środków finansowych wystarczających na zaspokojenie interesu indywidualnego wnioskodawcy. Z tych przyczyn twierdzenia skarżącej o przyznaniu jej uprzednio specjalnego zasiłku celowego na opał nie świadczy jeszcze o obowiązku przyznania takiego świadczenia powtórnie. Otrzymując wniosek skarżącej organ zobowiązany był ponownie ocenić pod kątem celów i generalnych zasad pomocy społecznej, a także pod kątem szczególnie uzasadnionego przypadku całokształt sytuacji skarżącej mający wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych przez nią potrzeb, w tym jej wiek, stan zdrowia, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków, liczbę osób wymagających pomocy itp. Dopiero po ustaleniu, że pomoc jest niezbędna, organ mógł przyznać specjalny zasiłek celowy, biorąc pod uwagę okoliczności przemawiające tak za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. W kontrolowanej sprawie organ ocenił, że sytuacja skarżącej nie odpowiada przesłance "szczególnie uzasadnionego przypadku" warunkującego przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy, zwracając nadto uwagę na interes publiczny przejawiający się koniecznością zaspokojenia wielu beneficjentów w ramach zasiłków celowych. Sądowa kontrola decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do oceny ustalenia kryteriów indywidualizujących, sposobu ich wykorzystania w rekonstrukcji normy z przepisu i zbudowania treści decyzji, a także sposobu uzasadnienia przez organ administracyjnych powyższych działań i towarzyszących im rozumowań, a w przypadku pojawienia się kryteriów mogących ze sobą pozostawać w kolizji – sposobu i wyniku wyważenia pozostających w kolizji wartości z punktu widzenia ich znaczenia dla treści decyzji (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1389/12). Przypomnieć tu trzeba, że zgodnie z przyjętym w judykaturze stanowiskiem organ nie jest zobowiązany do precyzyjnego określania możliwości finansowych gminy, a badanie tej kwestii wykracza poza kompetencje sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010r. sygn. akt I OSK 116/10 publ. CBOSA). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy administracji zebrały materiał pozwalający na ocenę sytuacji skarżącej i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Wbrew zarzutom skarżącej prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w zakresie istnienia przesłanek z art. 41 ust. 1 ustawy, w sposób szczegółowy wyjaśniły sytuację materialną i życiową rodziny skarżącej oraz wyraźnie określiły powody zajętego w sprawie stanowiska w uzasadnieniu zaskarżonych rozstrzygnięć. Z powyższych przyczyn postawione w skardze zarzuty proceduralne nie były trafne. Sąd nie dopatrzył się nadto innych uchybień, które mogłyby stanowić o skuteczności skargi. Zaskarżona decyzja pozostaje w pełnym zakresie w zgodności z prawem. Organy zbadały bowiem przesłanki niezbędne dla przyznania zasiłku, wynikające z art. 41 ust. 1 ustawy zasadnie przyjmując, że dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe. Sąd podziela stanowisko organu, co do tego, że uzyskanie w budżecie domowym wsparcia od inne osoby pod tytułem, jak określiła to skarżąca "założenia za nią 9 tysięcy zł na zakup samochodu", stanowi dochód rodziny w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy. Polemika skarżącej co do słuszności wliczenia do jej dochodu 1/12 z kwoty pochodzącej z wsparcia udzielonego jej przez nieokreśloną z imienia i nazwiska osobę nie ma tu jednak istotnego znaczenia, gdyż również bez tej kwoty rodzina przekracza kryterium dochodowe i nie kwalifikuje się do przyznania jej zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ustawy. Zasadnie oceniono także, że sytuacja skarżącej nie odpowiada hipotezie art. 41 pkt 1 ustawy. Przepis ten przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Niezaprzeczalnym faktem jest, że w rodzinie skarżącej występują poważne problemy zdrowotne czy to po stronie samej skarżącej czy jej obu synów. Jest to jednak sytuacja permanentna, a pomoc społeczna ukierunkowana jest na subsydiarność środków społecznych, które uruchamiane powinny być wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca nie jest w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji, a nie dla tego, że jego sytuacja jest co do zasady szczególnie trudna. Skoro skarżąca posiada w budżecie domowy środki pozwalające jej na wygospodarowanie in plus pewnych sum, to jej potrzeby w tym zakresie są zaspokojone. Jak wynika z materiału przedstawionego w aktach administracyjnych organ stale monitoruje sytuację skarżącej przyznając jej pomoc finansową w sytuacjach, które uznaje za wymagające wsparcia. Nie może to być jednak traktowane jako o stałe źródło dochodu lecz pomoc doraźna, przyznawana w miarę posiadanych przez ośrodki pomocy społecznej możliwości finansowych i rzeczywistych, nie do zaspokojenia własnymi środkami, potrzeb. W przedstawionych okolicznościach trudno jest odmówić racji organowi co do tego, że osoba, która posiada środki finansowe w ilości pozwalającej na zaspokojenie przynajmniej w znaczącej części jej niezbędnych wydatków, nie musi stać się beneficjentem pomocy społecznej. Trudno jest także odmówić racji organowi, że w opisanej sytuacji, przy uwzględnieniu dodatkowo, że organ dysponuje tylko ograniczonymi środkami finansowymi, które muszą zaspokoić potrzeby znacznej liczby osób wymagających wsparcia, potraktował priorytetowo interes publiczny, przedkładając go ponad interes skarżącej. Reasumując Sąd stwierdza, że organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego, a wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Motywy działania organu przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, jak też rozważania przedstawione w decyzji organu odwoławczego nie pozwalają uznać wydanego rozstrzygnięcia za arbitralne, pozbawione oparcia w zebranym materiale dowodowy. Z wyżej przedstawionych przyczyn, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło