IV SA/Gl 373/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Michalik po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.R. na postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 6 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J.R. na postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Następnie w dniu 13 maja 2014 r. skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W treści wniosku wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się wyłącznie z emerytury w kwocie 2.006,83 zł. Dodał, iż jest osobą ubogą, bezrobotną, pozostającą bez jakichkolwiek dodatkowych dochodów, ma 66 lat i jest schorowany. Ponadto oświadczył, że stan jego zdrowia wymaga przyjmowania drogich leków oraz korzystania z prywatnych usług leczniczych. Podkreślił również, iż nie posiada nieruchomości, za wyjątkiem "lokalu gminnego" o wielkości 56 m², zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Pismem z dnia 22 maja 2014 r. tut. Sąd poinformował skarżącego, iż jego wniosek o zwolnienia od kosztów sądowych nie będzie podlegał rozpoznaniu albowiem przedmiotowa sprawa, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a., jest ustawowo zwolniona od kosztów sądowych. Natomiast zarządzeniem Sędziego sprawozdawcy z dnia 26 maja 2014 r. wezwano J.R. do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności poprzez: udokumentowanie dochodu skarżącego, wskazanie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania mieszkania, jak również podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów związanych z zakupem leków. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 10 czerwca 2014 r. skarżący podkreślił, że jego sytuacja materialna jest bardzo trudna a "do dostatecznie normalnego życia brakuje mu miesięcznie około 5.000 zł". Poza tym wyjaśnił, iż "ze względu na jego trudną sytuację materialną osobiście nie prowadzi księgowości i nie zatrudnia pracownika do dokumentowania jego rzeczywistych ani orientacyjnych kosztów utrzymania mieszkania". Jednocześnie skarżący dodał, że "w miesiącu czerwcu 2014 r. wyda minimum 150 zł na przejazd pociągiem IC PKP do W., celem załatwienia ważnych spraw sądowych". Do powyższego pisma dołączył m. in.: dwie faktury potwierdzające zakup leków w maju i czerwcu bieżącego roku na łączną kwotę 180,74 zł, dwa paragony fiskalne za konsultacje lekarskie (w wysokości 2 x 120 zł) oraz kserokopię rachunku za czynsz w kwocie 606 zł i prąd 187,34 zł a także wyciąg z konta bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Natomiast art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. mówi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Poza tym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak również na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeśli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z akt sprawy wynika, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata jednakże rozpoznanie powyższego wniosku zostało ograniczone wyłącznie do ustanowienia adwokata albowiem przedmiotowa sprawa jest ustawowo zwolniona od kosztów sądowych. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się wyłącznie z emerytury w wysokości 2.006,83 zł. Ponadto jest osobą schorowaną przyjmującą drogie leki i korzystającą z prywatnych usług leczniczych. Nie posiada nieruchomości, za wyjątkiem "lokalu gminnego" o wielkości 56 m², zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Natomiast z nadesłanych przez skarżącego, na wezwanie Sędziego sprawozdawcy, dokumentów wynika, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą 793,34 zł (w tym czynsz 606 zł i prąd 187,34 zł), miesięczne koszty zakupu leków – 180,74 zł a miesięczne wizyty lekarskie – 120 zł. Tym samym suma udokumentowanych miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem skarżącego stanowi w przybliżeniu połowę jego dochodu. A zatem zdaniem Sądu nawet pomniejszając pozostałą kwotę dochodu jeszcze o koszty związane z wyżywieniem i tak skarżący jest w stanie poczynić oszczędności i samodzielnie opłacić wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Poza tym należy zauważyć, iż skarżący zamierza wydać, jak sam twierdzi, minimum 150 zł na przejazd pociągiem IC PKP do W., celem załatwienia ważnych spraw sądowych, co w ocenie Sądu nie stanowi wydatku koniecznego w przypadku osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanego z ich udziałem, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została jako realizacja konstytucyjnej zasady prawa do sądu, dla osób których sytuacja materialna powoduje, że nie mogą one ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu dla siebie i rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1569/13, LEX nr 1420194). Podsumowując uznano, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego też na mocy art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.