IV SA/Gl 377/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia NSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta D. decyzją z dnia [...] r. przyznał skarżącej M.A. prawo do świadczenia wychowawczego na A.Ż. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 500 zł miesięcznie i odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na I.Ż.. W uzasadnieniu organ wskazał, że strona nie spełnia warunków do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. I.Ż., gdyż nie zostało spełnione kryterium dochodowe uprawniające do przyznania tego świadczenia - dochód na osobę w rodzinie wyniósł 828, 28 zł. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w części nie przyznającej świadczenia wychowawczego na dziecko – IŻ. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 6 k.p.a., 8 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 76 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto zarzuciła również organowi orzekającemu, naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie dochód w przeliczeniu na członka rodziny przekracza kryterium dochodowe o kwotę 28,28 zł. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że kwestionuje ustalenia organu I instancji w zakresie obliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych metodą proporcjonalną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w zaskarżonej części dotyczącej pkt. 2 tj.: odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – I.Ż. W uzasadnieniu organ wskazał, że według ustaleń dokonanych w sprawie, dochód strony osiągnięty w 2014 r. został utracony. Uwzględniono dochód uzyskany z tytułu rozpoczęcia przez stronę działalności gospodarczej w dniu 2 grudnia 2015 r. Z przedstawionej przez stronę informacji o bilansie z księgi oraz z uzupełnionej dokumentacji - pisma z dnia 6 października 2016 r. Biura Rachunkowego A wynika, że dochód za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2016 r. wyniósł 55,06 zł. Strona prowadząc działalność gospodarczą w styczniu 2016 r. uzyskała przychód ze sprzedaży w wysokości 4.139,02 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 4.083,96 zł, dochód wyniósł 55,06 zł, natomiast wysokość zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniosły "0,00 zł". Według ustaleń dokonanych w sprawie, M.Ż. w 2014 r. osiągnął dochód podlegający opodatkowaniu w wysokości 52.181.84 zł. Od tego dochodu odliczono podatek należny w kwocie 2505,14 zł. wyliczony proporcjonalnie do wysokości dochodu uzyskanego w 2014 r., składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 6720,88 zł., składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 3859,38 zł. W związku z tym ustalono, że dochód na osobę w rodzinie wyniósł 828,28 zł i przekroczył kwotę kryterium dochodowego. Organ odwoławczy po ponownej weryfikacji dochodu rodziny stwierdził, że ustalenia organu I instancji w zakresie dochodu rodziny są prawidłowe. Podkreślił, że głównym zarzutem strony zawartym w odwołaniu było przyjęcie przez organ I instancji, proporcjonalnego rozliczenia podatku należnego małżonków. W powyższym zakresie organ odwoławczy wyjaśnił, że jest związany treścią zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w D., jednakże zgodnie z art. 2 pkt. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdy mowa o dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Wskazał, że należy ustalić zatem dochód członka rodziny z uwzględnieniem dochodu utraconego. Ponadto podkreślił, że zgodnie z art. 3 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalając dochód należy wziąć pod uwagę wysokość podatku należnego. Dodał, że w niniejszym postępowaniu uwzględniono jedynie dochód M.Ż. za rok bazowy, gdyż dochód uzyskany przez M.A., został w całości utracony. W związku z tym organ wskazał, że należało obliczyć wysokość podatku należnego od dochodu uzyskanego przez męża strony. Podniósł, że w związku z tym, iż obowiązujące przepisy nie przewidują, jak należy ustalić wysokość podatku należnego od dochodu członka rodziny w przypadku, gdy małżonkowie rozliczyli się wspólnie przez Urzędem Skarbowym, a jeden z tych małżonków utracił dochód, który nie podlega uwzględnieniu w toku postępowania o świadczenie wychowawcze, to organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest ustalić wysokość tego podatku w sposób proporcjonalny, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Podkreślił, że organ I instancji przyjął, zgodnie z posiadanym materiałem dowodowym, że podatek należny obojga małżonków wyniósł 3834,00 zł czyli 100%. Dochód obojga małżonków wyniósł natomiast 79 861,96 zł co również stanowi 100% dochodu rodziny. Dochód M.A. wyniósł 27 680,12 zł i został on w całości utracony co stanowi 34,66 % całego dochodu rodziny. Tym samym dochód M.Ż. wynosi 65,43 % całego dochodu rodziny. W konsekwencji 65,34 % podatku należnego od kwoty 3834,00 zł. wynosi 2505,14 zł i ta kwota podatku należnego powinna zostać odliczona od dochodu M.Ż., co organ i instancji uczynił. Organ wskazał, że dochód M.Ż. pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł 39 096.44 zł. W związku z tym dochód miesięczny rodziny wyniósł 3258,04 zł. Organ podniósł, że dochód ten należało natomiast powiększyć o dochód uzyskany w kwocie 55,06 zł. W konsekwencji łączny dochód miesięczny wyniósł 3313,10 zł. Dochód na osobę w rodzinie 4-osobowej wyniósł zatem 828,28 zł i przekroczył kryterium dochodowe o 28,28 zł. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6 K.p.a. oraz art. 8 K.p.a. poprzez dokonanie przez organ proporcjonalnego wyliczenia podatku w niniejszej sprawie, bez podstawy prawnej, czego konsekwencją jest naruszenie zasady praworządności działania organów oraz pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji publicznej, co skutkowało nieprzyznaniem świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Zarzuciła również naruszenie przez organ przepisów postępowania, tj. art. 76 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie w sprawie i nieuwzględnienie pełnej wysokości podatku wykazanego w dokumentach urzędowych, a to zaświadczeniach Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia 24 czerwca 2016r. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 ust 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Podniosła również zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, a to art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie dochód w przeliczeniu na członka rodziny przekracza kryterium dochodowe wykazane w ww. przepisie o kwotę 28,28 zł. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ewentualnie uchylenie również decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie skarżąca podtrzymała wnioski i zarzuty zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy przyjął, że w związku z tym, iż obowiązujące przepisy nie przewidują, jak należy ustalić wysokość podatku należnego od dochodu członka rodziny w przypadku, gdy małżonkowie rozliczyli się wspólnie przez Urzędem Skarbowym, a jeden z tych małżonków utracił dochód i dochód ten nie podlega uwzględnieniu w toku postępowania o świadczenie wychowawcze, organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest ustalić wysokość tego podatku w sposób proporcjonalny. Podkreślił, że zgodnie z posiadanym materiałem dowodowym, podatek należny obojga małżonków (tj. skarżącej i jej męża M.Ż) wyniósł 3834,00 zł, a ich dochód wyniósł 79 861,96 zł. Dochód skarżącej wyniósł 27 680,12 zł i został on w całości utracony, co stanowiło 34,66 % całego dochodu rodziny. Dochód męża skarżącej wyniósł 65,43 % całego dochodu rodziny. W konsekwencji tego - 65,34 % od kwoty podatku należnego, wyniosło 2505,14 zł i w ocenie organu, ta kwota podatku należnego powinna zostać odliczona od dochodu M.Ż.. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 poz. 195), ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych; 2) dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3; 3) dochodzie dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego - oznacza to przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3; 4) dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny. Natomiast według art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: - a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podkreślenia zatem wymagało, że w razie łącznego opodatkowania małżonków, dochód rodziny podlega pomniejszeniu o kwotę podatku wykazanego jako zobowiązanie podatkowe obojga małżonków. Przepisy wymienionych ustaw, ani też przepisy wykonawcze nie dają bowiem podstaw do innego rozumienia podatku należnego, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy oświadczeniach rodzinnych. W powyższym zakresie przytoczyć należało pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 maja 2011 r., wydanym w sprawie dotyczącej decyzji w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, według którego – w sytuacji, gdy małżonkowie wybrali wspólne opodatkowanie, podatek należny jest jeden i on podlega odliczeniu od dochodu, o którym mowa w § 15 rozporządzenia [...] Skoro więc zobowiązanie rodziny z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w przypadku wspólnego rozliczenia przez małżonków podatku dochodowego jest jedno, to ono obciąża rodzinę. Natomiast w przypadku osobnych rozliczeń podatkowych każde z małżonków ma swoje własne zobowiązania, a więc ich "rodzina" ma dwa zobowiązania, ponieważ one łącznie obciążają ich dochody [...] Gdyby skarżąca i jej mąż rozliczali się oddzielnie, każde z nich obciążone byłoby inną kwotą zobowiązania podatkowego (podatku należnego) i wówczas dla potrzeb przyznawania świadczeń rodzinnych, dochody te liczone byłyby osobno dla każdego z małżonków i z uwzględnieniem podatku należnego każdego z nich (por. wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 178/11, dostępne w internecie). W przypadku, gdy małżonkowie rozliczyli się wspólnie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych i miała miejsce utrata dochodu jednego z tych małżonków, nie ma podstaw prawnych do ustalania wysokości podatku należnego poprzez odliczenie od kwoty podatku wynikającej ze wspólnego opodatkowania małżonków, części tego podatku, która odpowiada procentowemu udziałowi dochodu utraconego w całościowej kwocie dochodu małżonków. W niniejszej sprawie na uwzględnienie zasługiwały zatem zarzuty skargi, według których, przy wydaniu przedmiotowej decyzji doszło do naruszenia art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie ma bowiem podstawy prawnej do dokonanego przez organ proporcjonalnego wyliczenia części podatku należnego od kwoty utraconego dochodu, a zgodnie z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Nie ulega przy tym wątpliwości, że naruszenie w wymieniony sposób przepisów prawa materialnego, a także postępowania administracyjnego, tj. art. 6 i art. 8 K.p.a. miało wpływ na wynik sprawy, dotyczyło bowiem podstaw rozpoznania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Wobec tego – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję organu odwoławczego. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.